2006 yılında sıkıntısı çekilen en önemli gıda ürünlerinden biri süttü… Süt sanayicisi birçok bölgede azalan üretim ve düşen kalite nedeniyle ciddi sıkıntılar yaşadı. Perakende fiyatlarında yaşanan yüzde 30’a yakın yükseliş bu sıkıntının en önemli nedeniydi. Süt kısıntısının nedenlerini sorduğumuz üreticilerin gösterdiği en önemli gerekçe, tarımın tüm kesimlerini etkisi altına alan kuraklık oldu.
Aşırı sıcaklar nedeniyle hayvan başına alınan süt miktarındaki verimsizlik süt fiyatlarında artışa neden oldu. Ancak sektör için bu yılın olumsuz geçtiğini söylemek pek mümkün değil. 2006’da 11 milyon ton süt üretimi gerçekleştirilirken, 2008 sonunda 11.2 milyon ton süt üretimi hedefleniyor. Süt sektöründeki bir diğer önemli gelişme ise açık süt tüketim oranının yüzde 20’ler seviyesine gerilemesi, 3 yıl önce açık süt tüketim oranı yüzde 5060’lardayken, bugün bu oran yüzde 20’lere kadar geriledi. Tarım Bakanlığı’nın yaptığı projeksiyonlarda, 2013 yılında 20 milyon tonu endüstriyel kullanım olmak üzere toplam süt üretiminin 23 milyon tona, tüketimin ise kişi başına 250 litre olmak üzere toplam 20 milyon tona ulaşması bekleniyor.
Olumsuz Faktörler
Kuraklık nedeniyle verim düşüklüğünün yaşandığı sektörde, yem bitkilerinde son dönemdeki yüksek fiyat artışları da sektörü olumsuz etkiledi. Sektör yetkililerine göre, bu sorunun giderilmesi için yem bitkileri başta olmak üzere piyasayı düzenleyici kurumların oluşturulması gerektiği ifade ediliyor.
Türkiye’de besicilik, süt hayvanlarının erkek danalarıyla yapılıyor. Süt ırkı danaların gerek canlı ağırlıkları gerekse karkas et verimleri etçi ırklara göre daha düşük. Et açığının kapatılması, daha kaliteli ve ekonomik maliyetli et üretimini sağlamak bakımından mera yapısı uygun bulunan bölgelerde et sığırı damızlık materyali temin edecek işletmelerin kurulması ve uygun bölgelerde besiciliğin yaygınlaştırılması bir zorunluluk olarak görülüyor.
Kaçak Et
İşletmelerde sermaye birikimi bulunmadığını söyleyen Set-Bir Başkanı Erdal Bahçıvan, dolayısıyla böylesine küçük ölçekli işletmelerde ihtisaslaşma ve modernleşme olmamasıyla birlikte ekonomik maliyetli ürünlerin üretilemediğini belirtiyor. Bahçıvan, devletin ekonomik maliyetli ürünler üretebilecek boyuttaki işletmelerin kurulması, temin açısından gerekli tedbirleri alması ve teşvikleri vermesi gerektiğini ifade ediyor.
2007 yılında kırmızı et üretim miktarı ise yaklaşık 900 bin ton olarak gerçekleşti. Bu tahmini rakamın içine kayıt dışı elde edilen üretim miktarı da dahil. Et sektöründe yaklaşık yüzde 7080’lere varan kayıt dışılığın en önemli nedeni ise önüne geçilemeyen kaçak et ve hayvan girişi olarak görülüyor.
Hindi Üretimi
Beyaz et sektörünün bu yılı nasıl geçirdiğine baktığımız da ise 2007 yılının ilk 10 ayında 740 bin tonluk piliç eti üretimi gerçekleştiğini görüyoruz. 2006 yılının aynı dönemine göre 2007 yılında üretimin yüzde 3.8 artmış olduğunu söylemek mümkün. 2006 yılına kıyasla 2007 yılında talep yükseldi ve fiyatlar da daha iyi bir seviyede seyretti. 2007 yılı piliç eti üretiminin 997 bin ton civarında gerçekleşmesi, 2008 yılında ise üretimin bin 100 bin tonu aşması bekleniyor. Kuş gribinden fazla etkilenen hindi eti üretimi 2006 yılında 53 bin 530 tondan 40 bin 250 tona geriledi. 2007 yılı üretiminin de 35 bin tonun altında olması bekleniyor.
Yeni Dönem
Sektör kaçak et ithalatı, kayıtdışı oranın fazla olması gibi olumsuzluklarla uğraşıyor ancak, son yıllarda girişimciler büyük çaplı yatırımlara imza atarak, modern çiftlikler ile Türkiye’ deki et ve süt kalitesinin veriminin artmasına itici güç oluşturuyor. Tekstil, inşaat gibi farklı meslek gruplarından birçok girişimcinin hayvancılık sektörünü alternatif iş alanı olarak tercih etmesi, büyük kapasiteli çiftliklerin sayısını artırıyor. Örneğin, Söktaş’ın Aydın Söke’de 600 dönüm üzerinde kurduğu tesiste 2008’de süt sığırcılığı yapılacak. 24 milyon dolara mal olması beklenen tesis tam olarak bitirildiğinde ise içinde yem depoları, sağmal ve genç hayvan barınakları ve bir de sağımhane olacak. Söktaş’ın yönetim kurulu başkan yardımcısı Hilmi Kayhan, ’’Hedefimiz hayvan varlığını 6 bine çıkarmak" diyor. Denizli’de de bir çiftliği bulunan Söktaş’ın bu arazide besi hayvancılığı projesi de bulunuyor.
Bir diğer yatırımcı ise İzmir Turgutlu’da bin hayvanlık çiftliği olan Vestel’in CEO’su Ömer Yüngül... Holstein cinsi hayvanlarla süt sığırcılığı yapan Yüngül, ABD’den ithal edilecek 500 bin dolara mal olan 200 baş Angus tipi hayvanlarla Yüngül besi hayvancılığına başlayacak.
Avrupa’nın En Moderni
Şanlıurfa’da 2000 yılında Ata Holding ile 17,5 milyon dolara malolan besi hayvanı işletmesi kuran Koç Holding, Ata Holding ile birlikte, 24 milyon dolar yatırım yaptığı çiftlik işine 6 bin büyükbaş hayvanla işine başlamıştı. Ancak, yaşanan bazı problemlerden dolayı daha sonra ortaklar arasına Ethem Sancak’ı da alan Koç Holding bu yıl Sancak - Ata ortaklığının Acıpayam’da tesis kurup Koç Holding ile ortaklığı bitirmesinin ardından yeniden tek başına hayvancılığa devam ediyor…
Ata Holding Başkanı Korhan Kurtoğlu ve Hedef Alliance’ın sahibi Ethem Sancak ortaklığında Denizli Acıpayam’da kurulacak çiftlik ise Avrupa’nın en modern tesisi olacak. 55 milyon dolara mal olacak yatırımda 5 bin sağmal hayvan yetiştirilecek. Çiftlikte yetiştirilmek üzere ABD’den 4 bin 800 sağmal inek getirilecek. Tesis tamamlandığında hayvan varlığı 15 bine çıkacak, süt üretimi de yılda 45 milyon litreye ulaşacak. Çiftlikte mısır üretimi de yapılacak.
Saray Gibi İşletme
50 milyon dolar yatırım maliyeti ile Türkiye’nin en büyük besicilik, süt sığırcılığı ve bitkisel Üretim işletmelerini kuran Saray Halı’nın sahibi Necati Kurmel de modern hayvancılık konusunda başı çekenlerden. Holstein, Simental, Montofol cinsinde sürüsü olan Kurmel’in Kayseri ve Adana’da toplam dört çiftliği bulunuyor. Kunnel, şu an Kayseri, Adana, Nevşehir, Kahramanmaraş illeri ile Develi Yahyalı ve Ürgüp, ilçelerinde toplam 17 olan satış noktasını, Niğde, Mersin, Tarsus beldelerinde de franchise yöntemiyle 25 şubeye ulaştırılacaklarını söylüyor. Hedeflerinin ulusal pazarda 120 satış noktasına ulaşmak olduğunu ifade eden Kurmel, "Tohumdan sofraya elde ettiğimiz ürünlerimizi tüketiciye ulaştıracağız" diyor.
Tüsedad Başkanı Nizam Kağıtçıbaşı ile kız kardeşi ve aynı zamanda Yeşim Tekstil’in CEO’su Şenol Şankaya’nın eşi Esra Şankaya ise Bursa’daki Doğancı çiftliğinde 5 bin dönümlük arazide yonca, buğday, domates, şeftali, elma, kavun, karpuz üretiyor. 14 bin metrekare kapalı alana sahip çiftlikte, 720 büyük baş hayvanın bulunuyor.
Balıkçılık da Büyükbaş
Doğan Holding’in 30 milyon dolarlık yatırımla kurduğu Doğan Organik Ürünler İşletmesi de faaliyetine devam ediyor. Holding sözleşmeli organik yem Üretimi ve süt hayvancılığı yapıyor. Kelkit Organik Hayvancılık İşletmesi tesisleri 82 dönüm araziyi kapsıyor. Yaşar Grubu ise Çamlı Yem Besicilik tesisinin yatırımlarını tamamlamak için ABD’den 500 büyükbaş hayvan ithalatı yapacak. Kılıç Balıkçılık 10 bin dönüm arazide 480 baş sağmal inek kapasiteli bir yatırım yapacak. Firmanın amacı genetik olarak yüksek kapasiteli düve yetiştirmek.
Kaliteli Süt Üretimi Artıyor
50’nin Üzerinde modern besi çiftliğinin kurulu bulunduğu Trakya bölgesi ise AB standartlarına uygun günde yaklaşık 800-1000 ton civarında süt Üretme kapasitesine ulaştı. Lüleburgaz’ın yeni yatırımcılarından Hüsnü Beşer ve Derya Umut tarafından kurulan Ergene Hayvancılık, 3 yıl içinde ulaşmayı amaçladığı 720 sağmal baş hayvan ile bölgenin en büyük çiftliklerinden biri olmayı amaçlıyor.
Lüleburgaz Belediyesi eski başkanlarından Avukat Özcan Değirmencioğlu ise süt sığırcılığını bugün 35’i sağmal 100’ün üzerindeki hayvan ile yürütüyor. İnşaat mühendisi Adnan Yıldız ile mimar Atilla Celep’in 2003 yılında kurduğu Eray Gıda Süt Ürünleri Şirketi, bugün Türkiye’nin AB standartlarında süt Üretim belgesine sahip tek çiftliği.
2008’de Yatırıma Devam
Modern çiftlik yatırımları 2008 yılında da hız kesmeyecek. Sabancı Holding’in eski CEO’su Celal Metin, 2008 yılında Düzce’de 30 milyon dolara 580 dönüm arazi Üzerinde 5 bin süt hayvanı kapasiteli bir çiftlik kuracak. Tesiste yıllık 50 bin ton süt elde edilmesi planlanıyor. Şeker Piliç 2008 yılında Eskişehir’de 2 milyon dolara damızlık Üretim tesis kuracak. Fırat Plastik’in sahibi Nevzat Demir Sarımsaklı’da Sümer Holding’e ait 17 bin metrekarelik alanda hayvancılık yapacak. Oba Makarna ve İpek Yem AŞ’nin Yönetim Kurulu Başkanı Musa Özgüçlü, Gaziantep’te 10 milyon euro’luk süt hayvancılığı projesini 2008’in ikinci yarısında tamamlayacak. Tigem’e ait Tokat’taki Kazova Tarım İşletmesi’ni kiralayarak hayvancılık sektörüne giren Dimes, İzmir’in Foça ilçesinde ABD’lilerle bin başlık hayvancılık işletmesi kuracak. Tesis 136 dönüm Üzerine 5 milyon dolarlık yatırımla kurulacak. Firma 10 hayvancılık tesisi daha kuracak.
Kaynak: Ekonomist Dergisi
|
En Çok Okunanlar 
