Bor Mineralleri
Bor mineralleri; bünyelerinde değişik oranlarda bor oksit (B2O3) içeren mineraller olup; ülkemizde yaygın olarak bulunan bor mineralleri; tinkal, kolemanit ve üleksit'dir. Bor mineralleri bazı alanlarda ham olarak kullanılabildiği gibi, genel olarak rafine bor bileşiklerine ve uç ürünlere dönüştürüldükten sonra geniş kullanım alanı bulmaktadır.

Bor mineralleri ve kimyasallarının kullanıldığı sanayi dalları cam ve seramik sanayi, temizleme ve beyazlatma sanayi, yanmayı önleyici madde yapımı, tarım, metalurji ve nükleer uygulamalardır. Türkiye’nin bor rezervi, 227 milyon ton görünür ve 624 milyon ton muhtemel+mümkün olmak üzere toplam 851 milyon tondur. Dünya toplam bor rezervinde Türkiye’nin payı yüzde 72,2’dir (Eti Maden İşletmeleri Genel Müdürlüğü rezerv bilgileri). Dünyanın en büyük tinkal rezervleri Eskişehir’in Kırka bölgesinde yer alır. Kolemanit cevheri ise Kütahya-Emet, Balıkesir-Bigadiç ve Bursa-Kestelek bölgelerinde yer almaktadır. Ülkemiz bor minerali üretiminde ABD’den sonra dünyada ikinci büyük üreticidir. Ülkemizde üretilen bor minerallerinin yüzde10’u doğrudan mineral olarak kullanılırken, geriye kalan kısmı bor türevlerinin üretimi için kullanılmaktadır.

Türkiye, bor minerali ihracatında hammaddenin yanı sıra asit borik, susuz boraks, boraks pentahidrat, boraks dekahidrat ve sodyum perborat gibi rafine ürünler ihraç etmektedir. Bor tuzlarının Türkiye’deki tek üreticisi ve ihracatçısı Eti Holding A.Ş.’dir. Etibank’ın ham bor üretimi B2O3 bazında 450.000 ton/yıl civarındadır. Bu üretimin yaklaşık yüzde 50’si kolemanit, yüzde 20’si üleksit ve yüzde 30’u tinkal konsantresi olarak gerçekleştirilmektedir. Üretimin bir kısmı Kırka ve Bandırma’da kurulu bor türevleri tesislerinde pentahidrat, dekahidrat, borik asit ve sodyum perborata dönüştürülmektedir. 2004 yılı bor ve türevlerine ait üretim incelendiğinde;üretimin yüzde 70’inin ham bor, yüzde 30’unun ise rafine bora ait olduğu görülmektedir. Tabii boratlar ihracatımız 2004 yılında, 2002 yılındaki düşüşün aksine yüzde 11 artarak 92 milyon dolara ulaşmıştır. ABD, Çin, İspanya ve Hollanda önemli alıcı ülkeler olarak dikkat çekmektedir.

Bakır
Endüstride yaygın olarak kullanılan bakırın başlıca kullanım alanları, elektrik-elektronik, inşaat, ulaşım, kimya, kuyumculuk ve boya sektörleridir. Türkiye’nin görünür bakır rezervi 3,7 milyon ton metal bakır, toplam rezerv miktarı ise 15,8 milyon tondur. Türkiye bakır rezervi bakımından üç önemli bölgeye sahiptir; Doğu Karadeniz, Güneydoğu Anadolu ve Trakya. Bugün Türkiye’nin bakır cevheri üretiminin büyük bir çoğunluğu özel sektör tarafından gerçekleştirilmektedir. En önemli üretici aynı zamanda blister bakırın tek üreticisi olan Karadeniz Bakır İşletmeleridir. Çayeli Bakır İşletmesi, Etibank Bakır İşletmeleri, Ber-oner Madencilik de bakır üretimi yapan diğer önemli işletmelerdir. 2004 yılı bakır cevherleri ve konsantrelerine ait ihracatımız yüzde 82’lik artışla 82 milyon dolar düzeyinde gerçekleşirken; Bulgaristan, Almanya, BAE, İspanya ve Finlandiya en önemli pazarlar olmuştur. ITC- Trade Map verilerine göre Türkiye, 2003 yılında dünya bakır ihracatında 14. sırada yer almıştır.

Feldispat
Feldispat cam sanayi, seramik sanayi, kaynak elektrodları ve boya sanayiinde kullanılan önemli bir endüstriyel hammaddedir. Türkiye 130 milyon tonluk rezervle dünya toplam rezervleri içinde yüzde 10’luk paya sahiptir. Önemli feldispat yatakları Manisa, Demirci, Kütahya-Simav, Aydın-Çine ve Muğla-Milas bölgelerinde yer alır. Türkiye’de feldispatın büyük bir kısmı özel sektör tarafından üretilmekte ve yüzde 90’ı ihraç edilmektedir. Feldispat ihracatında, ihraç edilen en önemli ürün ham feldispatın dışında öğütülmüş feldispat ve yüzdürülerek arıtılmış feldispattır. 1990 yılından itibaren düzenli bir şekilde artan feldispat ihracatımız 2004 yılında yüzde 50’lik artışla 87 milyon dolar olmuştur. Feldispat ihracatı yaptığımız ülkeler arasında İtalya, İspanya, Mısır ve İsrail ilk sırada yer almaktadır. Dünya feldispat üretiminde önemli bir yere sahip olan Türkiye, ITC-Trade Map verilerine göre 2003 yılı dünya feldispat ihracatındaki yüzde 30’luk payını yüzde 36’ya çıkararak ilk sıradaki yerini korumuştur.

Manyezit
Özellikle ısıya dayanıklı refrakter malzeme yapımında kullanılan manyezit, ülkemizin dünya maden sektöründe rekabet edebileceği madenlerden biridir. Dünyadaki önemli rezervlerden birine sahip olan Türkiye’nin manyezit rezervi 168,4 milyon tondur. Bu rezervin büyük bölümü Kütahya-Eskişehir üçgeninde yoğunlaşmaktadır. Bunun yanı sıra Erzincan ve Çanakkale’de de mevcut yataklar bulunmaktadır. Türkiye’de en önemli manyezit üreticisi Kümaş Kütahya Manyezit İşletmesidir. Çitosan Konya Krom Manyezit Tuğla Sanayi, Madkim Mad. ve Kimya San.’de diğer önemli üreticilerden bazılarıdır. İhraç ettiğimiz manyezit ürünleri arasında tabii magnezyum karbonat ve ateşe dayanıklı tuğla en büyük paya sahiptir. 2004 yılında manyezit ihracatı yüzde 21’lük artışla 47 milyon dolar olarak gerçekleşirken, Avusturya, Ukrayna, Yunanistan ve İrlanda en önemli alıcı ülkeler olmuştur. 2003 yılında Türkiye, dünya manyezit ihracatında yüzde 4 ile 6. sırada yer almıştır.

Krom
Metalik cevherler grubunda yer alan krom, özellikle metalürji, kimya, refrakter ve döküm sanayilerinin ana hammaddesidir Dünya kromit madenciliğinde yüzde 6’lık üretim payı ile dikkati çeken ülkemiz 25 milyon tonluk rezerve sahiptir. Türkiye'nin halen 2.000.000 ton/yıl tüvanan krom cevheri ile 160 000 ton/yıl ferrokrom üretim kapasitesi mevcuttur. Üretim ve ihracatta en önemli ürün ferrokromdur. En önemli yataklar Elazığ–Guleman, Erzincan-Kopdağ, Köyceğiz-Fethiye, Muğla, Eskişehir, Karsantı-Pozantı- Adana, Harmancık, Orhaneli-Bursa ve Pınarbaşı-Kayseri’ de bulunur. 2004 yılında krom ihracatımız, yüzde 126 gibi çok büyük bir artış göstererek 61 milyon dolar olarak gerçekleşmiştir. En önemli pazarlar Çin, Rusya, İsveç ve Almanya olmuştur. Ferrokrom ihraç ettiğimiz en önemli pazarlar ise ABD, Hollanda ve Belçika’dır. 2003 yılında Türkiye, dünya krom ihracatında yüzde 2 ile 3. sırada yer almıştır (ITC-Trade Map).

Çinko
Çinko kullanım açısından demir dışı metaller içerisinde alüminyum ve bakırdan sonra gelen en önemli 3 metalden biridir. En çok galvanizlemede kullanılmakla beraber, pirinç alaşımı ile döküm kalıpları yapımı, çinko oksit yağlı boya ve lastik üretimi kullanıldığı diğer alanlardır. Türkiye’nin çinko rezervi yaklaşık 2,7 milyon tondur. Türkiye’nin dünya çinko rezervindeki payı yüzde 2,07 olmasına karşın cevher üretimi ancak yüzde 0,28 civarındadır. Oksitli cevher yatakları Orta Toroslarda Zamantı(Kayseri-Niğde-Adana) bölgesinde yer alır. Ayrıca Konya, Malatya, Bingöl ve Bitlis’te küçük rezervler bulunmaktadır. Türkiye, yılda yaklaşık 40.000 ton çinko metali üretme kapasitesine sahiptir. Bu üretimin yarısı iç piyasada tüketilmekte, kalanı ise ihraç edilmektedir. İhracat, üretimdeki artışa paralel olarak artış göstermektedir. Ülkemizdeki en önemli çinko üreticisi Çayeli Bakır İşletmeleri’dir. 2004 yılında 28 milyon dolarlık çinko cevheri ve konsantreleri ihraç edilmiştir. İhracatta Bulgaristan, Belçika, Finlandiya ve Romanya ilk sıralarda yer almıştır.

Pomza
Türkiye, pomza rezervleri açısından önemli bir potansiyele sahiptir. Araştırma yapılmış alanlarda yaklaşık 3 milyar m3‘lük pomza rezervi olduğu tahmin edilmektedir. Rezervler İç Anadolu ve Doğu Anadolu bölgelerinde yoğunlaşmıştır. Mevcut yataklar Orta Anadolu’da özellikle Ürgüp Avanos ve Kayseri’nin Talas-Tamarza-Develi bölgesinde yoğunlaşmıştır. Ayrıca Doğu Anadolu bölgesinde Bitlis, Van, Ağrı, Kars, Ankara, Isparta ve Muğla illerinde bulunur. Tekstil ve yalıtım sektöründeki eğilimlere bağlı olarak değişim gösteren pomza taşı ihracatımız, 2004 yılında yüzde 60’lık artışla 16 milyon dolar olarak gerçekleşmiştir. İhracat yaptığımız önemli ülkeler; Çin, Hollanda, BAE, İtalya ve ABD’dir. 2003 yılında, Türkiye’nin dünya pomza ihracatındaki yeri ise yüzde 8’lik pay ile 4. sıra olmuştur (ITC-Trade Map).

Bentonit ve Kaolin
Türkiye’de bilinen bentonit yatakları Edirne-Enez, Çankırı, Tokat-Reşadiye, Ankara-Kalecik ve Giresun-Tirebolu’da bulunur. Türkiye’de öğütülmüş bentonit üretimi geçen 20 yıl süresince düzenli olarak artmıştır. 2003 yılı bentonit ihracatında; Almanya, Fransa, İtalya ve İngiltere ilk sıralarda yer alan pazarlarımızdır. Başlıca kaolinit grubu kil minerallerinden oluşan bir kayaç olan kaolin özellikle seramik, kauçuk, çimento ve kozmetik sanayiinde genellikle dolgu ve kaplama maddesi olarak kullanılmaktadır. Türkiye’deki kaolin rezervleri Marmara Bölgesinde Balıkesir ilinde, Nevşehir, Bolu Niğde, Çanakkale, Eskişehir ve Doğu Karadeniz Bölgesinde yer alır. 2004 yılı kaolin ihracatı 7 milyon dolar olarak gerçekleşirken, İspanya, BAE, Tunus ve Yunanistan önemli pazarlarımız olmuştur.

Barit
Türkiye dünya toplam barit rezervinin yüzde 2,1’ine sahiptir. Bu rezervler öğütülmüş, ufalanmış veya ham, iyi kalitede barit içerir. Barit yatakları Konya, Maraş, Muş, Antalya ve Kütahya’da yer alır. En önemli barit tüketicilerinin yakınında yer alan Türkiye, ihracat için iyi imkanlara sahiptir. 2004 yılı barit ihracatımızda; Irak, İtalya ve Finlandiya ilk sıralarda yer almıştır. 2003 yılında Türkiye, dünya barit ihracatında yüzde 3 ile 7. sırada yer almıştır (ITC-Trade Map).

Perlit
Dünyadaki perlit rezervlerinin yarısından çoğu Türkiye’de bulunur. En önemli perlit yatakları; Cumaovası, Manisa, Biga, Soma, İzmir-Dikili, Konya ve Erzincan- Mollaköy’de bulunmaktadır.

2003 yılında 6 milyon dolar olarak gerçekleşen perlit ihracatımız, 2004 yılında 7 milyon dolara ulaşmıştır. İtalya, İspanya, Belçika ve Hindistan ilk sıralarda yer alan önemli pazarlar olmuştur.

Diğer Önemli Maden ve Mineraller
Türkiye zengin endüstriyel madenlere sahiptir. Ticari olarak üretilen diğer maden ve mineraller; refrakter ve seramik killeri, alçı, sepiyolit, diatomit, zeolit, kükürt, kurşun, gümüş, antimon, alüminyum cevheri, alçıtaşı, fosfat, tuz, sodyum sülfat, kuvars, endüstriyel kum, dolomit, talk, wollastonit, kıyanit, kalsit, zımpara taşı ve kalsiyum florittir.