|
Türkiye’de ilk taşkömürü madenciliği Uzun Mehmet’in 1829’da Ereğli’de kömürü bulmasıyla başladı. İlk fiili üretim ise 1848’de Hazine-i Hassa tarafından havzanın Galata sarraflarına kiralanmasıyla gerçekleşti ve bu idare altında çok ilkel bir çalışma ile 40–50.000 ton civarında kömür üretildi. Kırım Harbi’nin başlaması ile idare İngilizlere geçti, 1864’de ise devrin Kaptan-ı Deryası’na devredilerek ve bir maden nazırlığı kuruldu. Bu devrede, havzada büyük gelişmeler oldu, tren ve dekovil hatları döşendi, havzanın sınırları tespit edildi, kok, briket, ateş tuğlası ve çimento fabrikaları gibi tüketici tesisler kuruldu. Üretim muntazam artışlarla 1907’de 735.000 tona erişti. 1’inci Dünya Savaşı sırasında faaliyet tekrar geriledi. Savaşın sonunda ise havza Fransızlar tarafından işgal edildi. Bu idare altında istihsal 1920 yılında 570.000 tona erişti.
Türkiye’de linyit madenciliği ise ilk kez 1914–1918 yılları arasında 1’inci Dünya Savaşı sırasında düşünüldü, başta Soma Linyitleri olmak üzere Anadolu’nun birçok bölgelerinde linyit işletmeleri kuruldu. Bu arada Ağaçlı-Çiftalan linyit havzasında da bir işletme faaliyete geçerek üretime başladı.
Mütareke yıllarında linyitçilik de ölü bir devreye girdi. Bu duraklamadan sonra, Soma tekrar faaliyete geçti. 1927 yılında ise Çeltek havzası faaliyete geçti. Ardından, 1-2 yıl ara ile Tavşanlı, Değirmisaz, Yerköy ve Gerenez linyit ocakları özel sektörce açıldı. 1938’den itibaren sırasıyla Değirmisaz, Tunçbilek ve Soma’daki sahalar devlet eline geçti ve birleştirilerek, 1940’da Etibank’a, 1957’de ise TKİ’ye devredildi.
Kaynak: Bu yazı, Kolay İletişim tarafından, KobiFinans için derlenmiştir.
|
