|
Petrol fiyatlarının 130 dolar seviyesinin altına gevşemesi dünya borsalarına adeta doping etkisi yaptı. İlginç olan ise geçmişte tablonun tam tersi yönde olması. Geçtiğimiz dönemlerde petrol fiyatlarının artması, petrol şirketlerinin hisse fiyatlarını artırır borsaların lokomotifi haline getirirdi. Şimdi ise borsaların yükselmesi için tam tersi gerekiyor. Kısaca petrol fiyatları, yaşanan aşırı yükselişlerin ardından global piyasalarda en etkin indikatörü haline geldi.
Kötü gelen ABD’deki şirket kâr raporları sonrasında bile petrol fiyatlarındaki düşüş, yatırımcıların endişelerini azaltmaya yetiyor. Petrol fiyatlarındaki gevşemenin enerji maliyetlerinin yükünü hafifletecek olması global borsalara alım getiriyor. Bunun net anlamı petrol fiyatları düşmeye devam ettiği sürece global borsaların tamamında yükselişlerin söz konusu olacağı.
Kriz yaşadığımız 2001 yılında 15-18 dolar arasında salınan petrol şu sıralar adeta bir kumar oynama aracı. Her ne kadar bütün dünya fiyatlardan şikayetçi gibi görünse de OPEC fiyatların yükselmesini alttan alta destekliyor. İmkanları olduğu halde petrol üretimini artırmadıkları gibi 2006 yılının sonunda üretimi düşürdükleri seviyede bırakıyorlar. Ancak yine de ihtiyaçtan fazla petrol üretildiği iddia ediliyor.
Fonlar Zararlarını Petrolden Çıkarıyor
Petrol fiyatının artış nedenleri bir çok başlıkta bir araya toplanabilir. ABD ve özellikle gelişen Asya’da petrole olan yüksek talep, rafineri kapasitelerinin yetersiz kalması, doların hemen hemen bütün para birimleri karşısında değer kaybı yaşaması, yeterince üretim yapılamadığına dair iddialar, enerji piyasasında yapılan spekülasyonlar, petrol çıkarılan ülkelerde yaşanan siyasi çalkantılar gibi birbirinden farklı sebepler bunlar arasında yer alıyor.
Amerika’daki kredi krizinden büyük paralar kaybederek çıkan fonlar ve bankalar, zararlarını emtia piyasalarında büyük riskler alarak çıkarmaya çalışıyorlar. Özellikle bazı analistlerin gelecek 2 yılda ham petrol fiyatlarının 200 doları aşacağını iddia etmesi türev piyasalarında petrol kontratlarına ilgiyi büyük ölçüde artırdı.
Son yıllarda bu kontratları internetten alıp satmanın basitleştirilmesi, küçük yatırımcıların dahi spekülasyon yapabilecek hale gelmesi ise fiyatları körükleyen bir başka etmen. Yapılandırılmış finansal ürünler kullanılarak sadece kağıt üzerinde servet transferleri oluyor. Ortada fiziki olarak bir petrol teslimatı söz konusu değil. Ancak petrolün 200 dolara çıkması, tüketicilerden üreticilere 4 trilyon doların transfer edilmesi anlamına gelecek. Bu tutar, küresel ekonominin yüzde 7’sinin üzerinde bir orana denk geliyor.
Sisteme Müdahale
Kapitalist sistemin kurallarına müdahale edilmezse olacaklardan endişelenen Amerikan hükümeti önce borsada işlem gören bazı hisselerin açığa satışını yasakladı. Şimdi ise benzer önlemler içine petrolün de dahil olduğu emtialar için getiriliyor. Aslında önlemler ilk olarak BP ile Amerikan Hükümeti arasındaki dava sonrası söz konusu olmuştu.
Amerikan denetim uzmanları BP’nin Amerikan propan stoklarının büyük bir bölümünü tekeline geçirmek suretiyle 20 milyon dolar kar elde ettiğini öne sürüyordu. Amerikalı denetim uzmanlarına göre şirket Şubat 2004’te yüklü miktarda gaz satın aldı. Hatta şirketin eski çalışanlarından Dennis Abbott, fiyat manipülasyonu amaçlı komplo kurma suçlamasını kabul etti.
Olayların ardından petrol ticaretinde resmi kısıtlamalar getiren bir önlem paketi komisyondan geçti. Ancak yeterli mi? Petrol kâğıtlarını alan yatırımcılar, petrole olan talepte bir değişiklik yaratmıyor. Satın aldıkları her bir kâğıdı daha sonra satacaklar, çünkü kâğıtlarını reel petrol stoklarına çevirme niyetinde değiller. Paritede olan sert hareketler sonucu doların her yüzde 1"lik değer kaybetmesinin petrolün varil fiyatında 4 dolarlık bir artışa sebebiyet verdiği hesaplanıyor. Sebep bir tek değil ki tek bir çözümü olsun!
Soros, "Buna benzer krizleri geçmişte kolaylıkla atlatırdık. Ancak şimdi büyük zorluklar yaşıyoruz. Bana kalırsa artık yolun sonuna geldik" diye uyarmıştı. Dünyanın içine girdiği krizin daha da yolu var gibi görünüyor. Eğer önlem alınmaz ve üzerine İran ile Amerika arasında olası bir anlaşmazlık yaşanır ise petrolün daha yüksek fiyatları test etmesi mümkün olabilir.
Kaynak: Referans Gazetesi
www.referansgazetesi.com
|
