|
Ulaştırma, sanayi, enerji, konut ve tarım alanlarında yoğun olarak kullanılan petrol, adını Yunanca-Latincede taş anlamına gelen “petra” ile yağ anlamına gelen “oleum” sözcüklerinden alıyor. Petrol yeraltında rezervuar denen kumtaşları veya kireçtaşları içerisinde bulunduğu için, bu şekilde adlandırılmış.
Petrol denince; doğal halde bulunan ve yeraltından çıkarılan “ham petrol” anlaşılmalı. Petrol; koyu renkli, yapışkan ve yanıcı bir sıvı. Metan, etan, propan, bütan gibi bir takım hidrokarbonların karışımından meydana geliyor. Özel bir kimyasal bileşimi yok. Farklı kimyasal bileşimlere sahip hidrokarbonlar, farklı petrol tiplerini meydana getiriyor. Ancak, ham olarak petrolün kullanım alanı çok sınırlı.
Ham petrol sıvı halinde genellikle kahverengi, koyu yeşil veya siyah renkte. Yoğunluğu, kimyasal bileşimine ve viskozitesine (yapışkanlık) göre değişiyor. En hafif olarak bilinen Rus petrolünün özgül ağırlığı 0.650 gram/santimetreküp, en ağır olarak bilinen Meksika petrolünün özgül ağırlığı ise 1.080 gram/santimetreküp. Bugün petrol endüstrisinde petrolün özgül ağırlığı yerine, bununla ters orantılı A.P.I. Gravite derecesi kullanılıyor. Gravite büyüdükçe yoğunluk küçülüyor ve petrolün kalitesi yükseliyor. Viskozite değeri yüksek olan petrol ise boru hattı içerisinde kolayca akamıyor.
Ham petrolün rafine edilmesi ile daha değerli ürünler elde edilir. Bunlar, üretim sırasıyla, rafineri yakıt gazı, sıvılaştırılmış petrol gazı (LPG), nafta, normal benzin, süper benzin, kurşunsuz benzin, solvent, jet yakıtı, gazyağı, motorin, kalorifer yakıtı, fuel oil, asfalt, madeni yağ ve diğerleri olarak sıralanabilir. Yağlar ve asfalt gibi ürünler ham petrolün rafine edilmesiyle elde edilen yakıtlar dışındaki ürünler arasında. Ham petrolün arıtımı ile parfüm ve böcek ilaçları gibi çeşitli ikincil ürünler de elde ediliyor. Ayrıca, yukarıda sayılan ürünlerin bir kısmı petrokimya sanayilerinde girdi veya destek ürün olarak kullanılıyor. Temel petrokimya ürünleri etil, propilen, benzen, amonyak, metanol vb. olarak sayılsa da, 4000’in üzerinde petrokimya ürünü bulunuyor. Petrokimya sanayinin nihai ürünleri genel olarak plastik, sentetik lifler, sentetik kauçuk, deterjan ve kimyasal gübreler olarak sınıflandırılabilir.
Kaynak: Bu yazı, Kolay İletişim tarafından, KobiFinans için, T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı Ekonomik Araştırmalar Ve Değerlendirme Genel Müdürlüğü’nün yayınladığı “Dünyada ve Türkiye’de petrol” adlı kitaptan derlenmiştir.
|
