Uzun dönemli genel enerji talebi ve bu talep içerisinde elektrik enerjisi talebini ortaya koyan MAED (Model for Analysis of Energy Demand) modelinin ülkemizde de kullanılması, 1984 yılında Dünya Bankası’nca tavsiye edilmiştir. Enerji talebini "senaryo yaklaşımı"na dayalı bir metodoloji ile ortaya koymak üzere Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (UAEA) tarafından geliştirilen modelin Türkiye uygulaması Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı’nca gerçekleştirilmiştir ve sonuçları alınmıştır. Modelin enerji sektörümüz ile ekonomik ve sosyal yapımıza uyduğu, geçmiş yıllarla ilgili olarak yapılan testlerle belirlenmiş, Türkiye enerji talebinin hesabında kullanılabilirliği Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı’nca benimsenmiştir.
Çok geniş bir girdi listesi olan model, ekonomik, sosyal ve teknik yapıyı detaylı olarak irdelemekte, benimsenen politika ve kararlar ışığında enerji taleplerini ortaya koymaktadır.
Hedef ve politikalardaki değişikliklerin kısa sürede modele yansıtılabilmesi, taleplerin her an değişen şartlara göre yenilenebilmesi özellikleri nedeniyle bu modelin uygulanması Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı tarafından yapılan planlama çalışmalarına önemli bir boyut kazandırmıştır.
UAEA Argonne Ulusal Laboratuarı (ANL, ABD) ile birlikte bu modelle paralel olarak çalışacak şekilde geliştirilen ve ileri ki bölümlerde kısaca bahsedilecek olan BALANCE (Balance of Energy Supplies and Demands) ve IMPACTS (Environmental Burdens and Resource Requirements of the Energy Sector) ile ELECTRIC (WASP III-Wien Automatic System Planning Package) modüllerinin de bulunduğu enerji ve güç planlama modeli (Energy and Power Evaluation Program, ENPEP) oluşturulmuştur.
Model çalışmasında; ülkenin nihai enerji tüketimi incelenmekte; nihai talebi etkileyen sosyal, ekonomik ve teknik faktörler belirlenmekte, enerji tüketimi ve bunu etkileyen faktörler arasındaki fonksiyonel bağlantı ortaya konulmakta; sosyo-ekonomik ve teknik gelişme senaryoları belirlenerek bunlara tekabül eden enerji tüketimleri hesaplanarak değerlendirilmektedir.
Nihai tüketicilerin enerji talepleri, model tarafından "faydalı enerji" bazında ortaya konulmaktadır. Diğer bir deyişle talep, arz edilen enerjiden çok, yapılan hizmet bazında hesaplanmaktadır. Talebin faydalı enerji bazında ortaya konması, kaynaklar arası ikame hesaplamalarını mümkün kılmaktadır.
Kaynak: Yaratım İçerik İletişim (Bu yazı Devlet Planlama Teşkilatı VIII. Beş Yıllık Kalkınma Planı Elektrik Enerjisi Özel İhtisas Komisyonu Raporu’ndan derlenmiştir.)
|