Türkiye’yi yurtdışında başarıyla temsil eden inşaat şirketleri, aldıkları ihalelerle rekora koşuyor. Yılbaşında ‘7 milyar dolar’ olarak tahmin edilen yatırımlar, projelerin yarısının ilk 5 ayda gerçekleşmesi üzerine 10 milyar dolar seviyesine dayandı. Aldıkları ihalelerle yeni bölgelere yönelen şirketlerin yatırım planlarında, Afrika ve Latin Amerika ülkeleri başı çekiyor.

Yerli ve yabancı şirketlerle konsorsiyum kuran firmaların uluslararası alanda markalaşmaya hız vermesi, büyümenin artarak devam edeceğini gösteriyor. Birçok firmanın yurtdışında gerçekleştirdiği proje sayısı Türkiye’dekileri üçe katladı. Bu durum, sektörün dış pazardaki atağını gözler önüne seriyor. İnşaat şirketleri, kendilerine gösterilen ilgiyi, ‘İşleri zamanından önce ve mükemmel şekilde’ tamamlamaya bağlıyor.

İnşaat şirketleri 5 kıtada yatırım yapar duruma geldi. Türk firmaları geleneksel pazarların dışında Şili, Etiyopya, Gana, Meksika, Malezya, Filipinler, Tayland, Hindistan, Fas gibi ülkelerde işler yapıyor. Avrasya ve Rusya Federasyonu başta olmak üzere 60’ın üzerinde ülkede 3.000 civarında proje yürüten şirketlerin gözde pazarları arasında Ortadoğu, Türk cumhuriyetleri, Latin Amerika ve Uzakdoğu ülkeleri bulunuyor.

Uluslararası piyasada petrolün varil fiyatının 70 dolara ulaşması sebebiyle büyük paralar kazanan Rusya ve Körfez ülkelerinde de müteahhitlerin yatırımları her geçen gün artıyor.

Projelerin artması yeni eğilimleri de beraberinde getirdi. Girişimciler, dünya pazarında konut projeleri yerine endüstriyel tesisler, yol, köprü, tünel, petrokimya tesisleri ve havaalanları gibi büyük projelere imza atmaya başladı. Yüksek düzeyde uzmanlaşma ve ileri teknoloji gerektiren projeler başarıyla tamamlanıyor. 2005’te üstlenilen projelerin ülkelere dağılımında ilk sırayı Birleşik Arap Emirlikleri alıyor. Bu ülkede ilk 5 ayda alınan proje bedeli 1 milyar 150 milyon dolara ulaştı.

Bu ülkeyi, 802 milyon dolarla Irak ve 441 milyon dolarla Kazakistan takip ediyor. Fas (271 milyon dolar), Rusya (183 milyon dolar) ve Ukrayna (181 milyon dolar) da Türk müteahhitlerin tercih ettiği ülkeler arasında. Bugüne kadar Türk müteahhitlerin yurtdışında gerçekleştirdiği yatırımların toplam tutarı ise 65,5 milyar dolara ulaştı.

Türkiye Müteahhitler Birliği Başkanı Erdal Eren, yurtdışında müteahhitlik çalışması yapan Türk firması sayısının 700’ü bulduğunu belirtiyor. Şirketlerin, proje üretimi açısından geçen yıla oranla yüzde 30 büyüdüğüne işaret eden Eren, çalışmaların ilerleyen dönemler için de umut verici olduğunu belirtiyor. Eren, “Ancak yurtdışı müteahhitlik hizmetlerinin önündeki en büyük engeli oluşturan ‘Teminat Mektubu Sorunu’nun çözümlenmesine ihtiyaç var. İkinci önemli konu ise Ticari ve Politik Risk Sigortası sorununun çözüme kavuşturulması.” diyor.

Türkiye İnşaat Mühendisleri İşveren Sendikası Başkanı Nazım Aygün, Türk müteahhitlerin, konut yapımından büyük paylar aldığını kaydediyor. Aygün, 2005 yılının ilk 5 aylık döneminde üstlenilen proje sayısının 97’ye ulaştığını ifade ediyor. “Türk firmalara her taraftan teklif yağıyor.” diyen Aygün, yakalanan başarıyı projelerin kısa zamanda bitirilmesine bağlıyor.

Türkiye İnşaat Sanayicileri İşveren Sendikası Başkanı Şükrü Koçoğlu da, bu yılki genişlemeden cesaret aldıklarını belirterek, “2006’da yurtdışında alacağımız ihaleler bu yılın 2 katı olacaktır. 20 milyar doların yakalanacağını ümit ediyorum.” öngörüsünde bulunuyor. Devlet Bakanı Kürşad Tüzmen’in dışarıda yaptığı ziyaretlerin önemine değinen Koçoğlu, inşaat sektörünün Türkiye’nin ihracatında önemli paya sahip olma yönünde ilerlediğini söylüyor.

Afganistan’a giden ilk Türk inşaat firması Çukurova İnşaat, bu ülkede 70 milyon dolar bedelinde projeleri hayata geçirdi. Yol, su, tünel ve baraj yapımını üstlenen şirketin çalıştırdığı kişi sayısı bini geçiyor. Şirketin Yönetim Kurulu Başkanı Muhterem Vardan, Taliban yönetiminin sona erdiği gün Afganistan’a gittiklerini belirterek, şu anda Kabil’in içme suyu inşasıyla uğraştıklarını söylüyor. Yemen, Sudan ve Libya’daki inşaat ihalelerine de girdiklerini ifade eden Vardan, “Türk inşaat firmaları yurtdışı pazarın yüzde 80’ini elinde bulunduruyor.” diyor.

Rusya, Ukrayna, Tataristan, Kazakistan ve Azerbaycan’da faaliyet gösteren Ural-Promer Yönetim Kurulu Başkanı Metin Kazancı, geçen yıla göre cirolarını 2 kat artırdıklarını belirterek, 2006’da hedefin 250 milyon dolar olduğunu dile getiriyor. Limak Holding ise Hindistan ve Afganistan’da yatırımlarını artırıyor. Şirketin Yönetim Kurulu Başkanı Nihat Özdemir, ekonomideki istikrarın Türk müteahhitlerine yurtdışında rahat hareket edebilme imkanı sunduğunu kaydediyor. Özdemir, petrol ürünleri ihraç eden ülkelerin inşaat sektörüne ağırlık vermesinin kendileri için fırsat olduğu görüşünde.

Ortadoğu ülkelerine giren ilk firmalardan biri olduklarını aktaran Soyak Uluslararası İnşaat Genel Müdürü Sedat Özyürek, son yıllarda Rusya’da 30 milyon dolarlık iş yaptıklarını belirtiyor. Yurtdışında teşvik almamalarına rağmen işçilerin yüzde 80’ini Türkiye’den götürdüklerine işaret eden Özyürek, tercih edilmelerinin sebebini şöyle özetliyor: “Biz Coca Cola’ya Sibirya’nın ortasında üç fabrika yaptık. Birincisini beğenmeseydi diğerlerini yaptırmazdı.”

40 yıldır inşaat sektöründe yer alan Ceylan İnşaat da yurtdışında atağa kalkan firmalardan. Şirket, en son 1,2 milyar dolara mal olan İsrail’in Ben Gurion 2000 Havaalanı projesinde hava trafik binasının yapımını üstlendi. Holding, Bulgaristan’da otoyol, baraj ve termik santral ihaleleri aldı. Holding, bu ihaleler ile 600 milyon dolar değerinde üç baraj, hidroelektrik santrali ve otoyol yapımını üstlendi.

Enka, 30 yılda yurtdışında 10 milyar dolarlık projeye imza attı. Şirket Hırvatistan’da otoyol, Hollanda’da doğalgaz santralı, Rusya’da mağazalar zinciri ve otoyol inşaatı ile Türk cumhuriyetlerinde 10’un üzerinde alışveriş merkezi ile doğalgaz santral inşaatı tamamladı.

Gama İnşaat, geçtiğimiz ay İrlanda’da bir yol inşaatı ihalesi daha kazandı. Türkiye’de liman ve havaalanı ihalelerinde fırtına gibi esen TAV (Tepe-Akfen-Vie) yurtdışında inşaat sektörünün liderlerinden. Özellikle hava limanı yapımlarını alan firmanın yurtdışında üstlendiği projeler şöyle: Tiflis Hava Limanı inşaatı, Mısır’daki Kahire Uluslararası Hava Limanı projesi ve Dubai Emirates Hangar Çelik Çatı Konstrüksiyonu.

Türkmenistan’da Devletten Sonra En Büyük İşveren
Tekstil, inşaat, enerji, finans, pazarlama ve dış ticaret sektöründe faaliyet gösteren Çalık Holding, yurtdışında da büyük projelere imza attı. Eski Doğu Bloku ülkelerinde çok sayıda yatırımı bulunan holding, bu ülkelerde ilk kez kot kumaş, anahtar teslimi gübre, kağıt ve çimento fabrikaları inşaatını gerçekleştirdi.

Grup, yatırımlarıyla Türkmenistan’da devletten sonra en büyük işveren durumuna geldi. Holdingin başkanı Ahmet Çalık, Türkmenistan doğalgazı, petrolü ve elektriğinin Türkiye’ye satışı konusunda ülkenin devlet başkanı vekili ve aynı zamanda Türkmenistan Tekstil Sanayii bakan yardımcısı. Grup, Ukrayna’da bir iştirak şirketi kurarak 3 konut projesine başladı. Sudan’da ise yeni kurduğu inşaat şirketi ile bu ülkedeki iş geliştirme faaliyetlerine başladı ve konut projesi üstlendi.

İşin Sırrı Zamanında Teslim
Geçmişte konut yapımıyla yetinen Türk inşaat firmaları, endüstriyel tesisler ve havaalanları gibi büyük projelere de imza atmaya başladı. İşlerin zamanında bitirilmesi Türk şirketlerine ilgiyi artırıyor.

Kaynak: Zaman/Alper Sancar-Hasan Bozkurt