Türkiye’de İnşaat Malzemeleri Sektörünün Genel Durumu

90’ların başında ekonomideki gelişmeye paralel olarak inşaat malzemeleri sanayisinde de önemli gelişmeler yaşandı. Üretim ve ihracatta düzenli artışlar görüldü. Ancak 90’lı yılların ortalarında başlayan yurt içindeki ve yurt dışındaki ekonomik krizlerin 2001’e kadar devam etmesi, sektörün iç ve dış piyasalarda talep daralmaları ile karşı karşıya kalmasına neden oldu. 2002’den itibaren kriz ortamından kurtulan ekonomi ile birlikte, sektör yeniden hareketlenmeye başladı. 2006’da Gayri Safi Milli Hasıla (GSMH) içerisinde en hızlı büyüyen sektör, sabit fiyatlarla yüzde 20,1 ile inşaat sektörü oldu. Kaynakta, sonraki dönemlere ait bilgilere rastlanmıyor.

İnşaat malzemeleri üretimi, toplam sanayi içerisinde yüzde 10, imalat sanayisi içerisinde yüzde 12-13 ve ara malı üretimi içerisinde yüzde 30 paya sahip. Sektördeki her ürün grubunda 5-6 adet büyük üretici şirket bulunuyor. Bu şirketler, iç pazarın yaklaşık yüzde  80’ine sahip. Sektörde 100.000 dolayında şirket faaliyet gösteriyor. Bu şirketlerden 64’ü, İnşaat Malzemesi Sanayicileri Derneği (İMSAD) adı altında toplanıyor. Ayrıca, her ürün grubundaki üreticiler, üretici dernekleri çatısı altında toplanmış durumda.

Türkiye, temel inşaat malzemeleri üretimi ve ihracatı açısından dünyanın sayılı ülkeleri arasında. Özellikle çimento, inşaat demiri ve demir-çelik inşaat aksamı ve ürünleri, seramik, cam, boya, mermer vb. ürünler yüksek üretim miktarıyla iç talebi karşılıyor, kalitesi ile de uluslararası pazarlarda rekabet avantajı elde ediyor.

Ancak, söz konusu kaynaktan alınan bilgilerin, 2006’dan sonraki dönemi kapsamadığı da unutulmamalı… Dünyanın ve Türkiye’nin, 2007’den itibaren etkisini göstermeye başladığı ve sonraki dönemde şiddetini gittikçe arttıran kriz, bu çalışmadan sonra gerçekleşti.

Çimento
58 adet çimento fabrikasının faaliyet gösterdiği Türk çimento sektöründe yaklaşık 13.000 kişi çalışıyor. Sektörün 2006 yılı üretim miktarı 47,4 milyon tona ulaştı. Üretim önceki yıla göre yüzde 10 artarken, ihracat iç piyasa talebindeki artışa paralel olarak yüzde 27 oranında düşüş gösterdi.

Türkiye dünyada en fazla çimento ve klinker ihracatı yapan ülke. Türk çimento sektörü 2006’da 420 milyon dolar değerinde ihracat gerçekleşti. Başlıca ihraç pazarları ise Irak, İtalya, İspanya ve Suriye oldu.

Demir Çelik
Türkiye, 2006 yılında 23,3 milyon tonluk üretim ile dünya ham çelik üretiminde 11’inci sıra ve dünya çelik üretimindeki payı yüzde 1,87. Demir çelik sanayisinde çalışan kişi sayısı yaklaşık 27.000.

İnşaat sektöründe yoğun şekilde kullanılan demir çelik uzun ürünlerinin (çubuk, profil) 2006 yılı üretimi 20 milyon tonun üzerinde. Türkiye, bu alandaki üretimi ve 3,9 milyar dolarlık ihracatı ile dünyanın sayılı ülkeleri arasında yer alıyor. Başlıca pazarlarımız ise BAE, ABD ve İspanya. Türkiye, inşaat sektörüne yönelik her türlü boru ve bağlantı parçaları ve döküm parçaları üretiyor.

Cam
Türkiye’nin yıllık cam üretiminin yaklaşık yüzde 90’ını gerçekleştiren Türkiye Şişe Cam Fabrikaları’nın bünyesinde 26 şirket bulunuyor. 2006 yılı düz cam üretimi 1,1 milyon ton, düz cam ihracatı ise 59 milyon dolar olarak gerçekleşti. Düz camın en çok ihraç edildiği ülkeler ise İtalya, Yunanistan ve Kazakistan.

Seramik
Seramik karo sektöründe 24 şirket üretim yapıyor. Türk seramik ürünleri ihracatının büyük bir kısmını inşaatlarda yer ve duvar kaplaması olarak kullanılan seramik karolar oluşturuyor. Sektörün 2005 yılı üretimi 261 milyon metrekare olarak gerçekleşti. 2006 yılı ihracatı ise 397 milyon dolar.

Türk seramik sağlık gereçleri sektöründe 10 büyük, 16 orta ve 35 kadar da küçük üretici şirket faaliyet gösteriyor. 2005 yılı üretimi 16 milyon 900 bin adet olarak gerçekleşen sektörün 2006 yılı ihracatı 189 milyon dolar. İtalya ve Almanya’dan sonra Avrupa’da 3’üncü sırada yer alıyor. İhracatta ilk 3 pazar, İngiltere, ABD ve Almanya.

Doğal Taşlar
Tahmini 5,2 milyar metreküp rezervi ile Türkiye, dünya mermer rezervinin yaklaşık yüzde 40’ına sahip. Renk ve desen çeşidi 200’ü aşan Türk mermerleri inşaat sektöründe taban, iç duvar ve dış cephe kaplamalarında yaygın olarak kullanılıyor. Türk doğal taş sektöründe 1.000 ocak, 1500 fabrika ve 7500 atölye faaliyet gösteriyor. Sektörde 250.000 fazla kişi istihdam ediliyor. İşlenmiş doğal taş ihracatı 2006’da 760 milyon dolar olarak gerçekleşti. İhracatın yüzde 50’si ABD’ye yapılıyor.

Plastik İnşaat Malzemeleri
Son 20 yıl içinde plastik inşaat malzemelerinde, özellikle de plastik kapı ve pencere üretimi ve tüketiminde büyük bir artış yaşandı. Plastik kapı ve pencere sektörünün yıllık üretim kapasitesi 370.000 ton dolayında. Sektörde 50 üretici şirket faaliyet gösteriyor ve 10.000’den fazla kişi çalışıyor. 2006 yılı plastik inşaat malzemeleri ihracatı 548 milyon dolar olarak gerçekleşti. Başlıca ihraç pazarları ise Rusya, Irak ve Romanya oldu.

Boya
Türk boya sanayisinin kurulu kapasitesi yaklaşık 800.000 ton. 2006’da ekonomideki canlanmaya paralel olarak, boya üretimi de 500.000 tona yükseldi. Sektörde 350 şirket üretim yapıyor ve 200.000’den fazla kişi çalışıyor. Türkiye üretim olarak Avrupa’da 6’ıncı sırada. Son 3 yılda sürekli artış gösteren inşaat boyaları ihracatı 2006’da 165 milyon dolara ulaştı. İnşaat boyaları ihracatında başlıca ülkeler, Rusya, Azerbaycan ve Gürcistan.

Ağaç Ürünleri
Türkiye 20,7 milyon hektar ormanlık alana sahip. Ağaç türleri bakımından zengin olan Türkiye’de 76’sı ülkeye özgü 584 ağaç türü bulunuyor. Türkiye’de 8.000 civarında ağaç işleyen tesis bulunuyor. Son yıllarda önemli gelişme gösteren Türk ağaç ürünleri sektörü, kapı, pencere, mutfak ve diğer mobilyaların üretiminde uluslararası standart ve kaliteye ulaştı. Ahşap inşaat malzemelerinin 2006 yılı ihracatı 51 milyon dolar. Başlıca ihraç pazarları, Rusya, Irak ve Türkmenistan.

Kaynak: Bu yazı, Kolay İletişim tarafından, KobiFinans için, İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi’nin bilgilerinden derlenmiştir.

www.igeme.gov.tr