|
2007’de Türkiye’de gerçekleştirilen makine halısı ihracatı, yüzde 82 ile toplam halı ihracatının önemli bir kısmını oluşturdu. Öte yandan, el halısı ihracatı toplam halı ihracatı içinde yüzde 18’lik bir paya sahip oldu. Üretim ve performansları farklılık gösteren bu iki sektörün ihracat performanslarında da farklılık yaşanıyor.
Makine halısı, sermaye yoğun bir sektör olması ve teknik tekstillerle paralel yönde gelişmesi nedeniyle üzerinde önemle durulması gereken bir sektör olarak değerlendiriliyor. Türkiye’deki toplam halı pazarının 60 milyon dolar olduğu ve halı pazarının yaklaşık yüzde 90’lık bölümünü makine halısının oluşturduğu biliniyor.
Türkiye’nin makine halısı üretiminin büyük çoğunluğu Gaziantep’te yerleşik olan şirketlerce yapılıyor. Makine halısı üreticiliğinin yoğun olduğu diğer iller ise Kayseri ve İstanbul.
Dünyada ise, en fazla makine halısı üretiminin ABD’de gerçekleştirildiği biliniyor. Belçika, her ne kadar makine halısı ihracatında ilk sırada gelse de, üretimde ABD’den sonra geliyor. Öte yandan, AB’de makine halısı üretimi çoğunlukla Belçika, Almanya, Hollanda, İngiltere ve Fransa’da gerçekleştiriliyor, Belçika’nın Gent şehri bu üretim alanının merkezi konumunda. AB’de her yıl yaklaşık 1 milyar metrekare yeni halı kullanılıyor.
Türkiye’nin makine halısı ihracatı, 2003’den itibaren genel bir artış trendi izledi. Yıllar itibariyle istikrarlı bir yükselme eğilimi içinde olan ihracat, genellikle yüzde 30’lar seviyesinde arttı, bu artış yalnızca 2006’da yüzde 14 olarak gerçekleşti.
Türkiye’nin AB ülkelerine gerçekleştirdiği makine halısı ihracatı, yıllar itibariyle mutlak olarak artmakla birlikte, nispi olarak azalıyor. AB (27 ülke) ülkelerine yapılan ihracat 2007 yılında yaklaşık 180 milyon dolar olarak gerçekleşmişti ve toplam makine halısı ihracatının yüzde 21’ini oluşturdu. AB’ye yönelik makine halısı ihracatındaki artış, toplam makine halısı ihracatındaki artışın yüzde 31 üzerinde gerçekleşerek, 2007’de yüzde 36 seviyesine ulaştı.
Yine 2007 yılı verilerine göre, makine halısı ihracatı gerçekleştirilen başlıca ülkeler, Suudi Arabistan (97 milyon dolar), ABD (71 milyon dolar), Romanya (51 milyon dolar), Kazakistan (50 milyon dolar) ve Irak (48 milyon dolar).
Türkiye’nin makine halısı ithalatı da aynen ihracatında olduğu gibi yıllar itibariyle artan bir seyir izliyor. 2006’da hızlı bir yükselişle 150 milyon dolar olarak kaydedilen ithalat, 2007’de yüzde 20 oranında artışla 181 milyon dolar seviyesine yükseldi.
Türkiye’nin makine halısı ithalatında AB ülkelerinin payı 2007’de yüzde 23 oranında gerçekleşti. Bu oran, 2003’de yüzde 43 iken, bu durum yıllar itibariyle makine ithalatının önemli bir bölümünün AB’den diğer ülkelere kaydığının bir göstergesi. 2007’de Türkiye’nin makine halısı ithalatı yaptığı başlıca ülkeler; başta Çin olmak üzere, Hindistan, Pakistan ve Belçika oldu.
Türkiye’nin el halısı ihracatı 2003’de yaklaşık 84 milyon dolar iken, 2007’de 131 milyon dolara yükseldi. 2006’da el dokuma halısı ihracatının bir önceki yıla kıyasla yüzde 19 oranında artış göstermesi olumlu bir gelişme olmakla birlikte, toplam halı ihracatı içerisindeki el halısı ihracatı payının yıllar itibariyle düşüş gösterdiği gözleniyor.
Diğer taraftan, iç piyasada Türkiye’ye gelen turistlere yönelik yapılan el halısı ve kilim satışlarında ise turizm sektöründe yaşanan olumlu gelişmelere paralel olarak sürekli artış kaydedildiği ve bu alandaki turistik satışların 1,2-1,5 milyar dolar civarında olduğu tahmin ediliyor. Bu bağlamda, el halısı ve kilim sektöründe yaşanan gerilemenin turistik satışlara yansımadığı, turistik satışlar kapsamında yapılan ihracat ile el halıcılığının ihracattaki önemini koruduğu, fakat bu yolla yapılan satışlarda da iç piyasaya sunulan taklit halılar gibi farklı bir takım sorunların yaşandığı biliniyor.
Ülkeler itibariyle Türkiye’nin 2007 yılı el halısı ihracatının yüzde 50’si İstanbul Atatürk Hava Limanı (AHL) Serbest Bölgesi ve Kocaeli Serbest Bölgesi’ne yönelik olup, sektör ihracatında 2006’daki 33 milyon dolarlık ihracatını 2007’de 43 milyon dolara çıkararak artış sağlayan ABD ve 12 milyon dolar ile Japonya ilk sıralarda.
Ancak bu verilerle değerlendirme yaparken, dünyada ve onun etkisiyle Türkiye’de son dönemde yaşanan ekonomik krizin yansımalarını taşımadığını da hesaba katmak gerekiyor.
Kaynak: Bu yazı, Kolay İletişim tarafından, KobiFinans için derlenmiştir.
www.sanayi.gov.tr
|
