En karlı havaalanları İstanbul Atatürk ve Antalya olurken, en çok zarar eden havaalanı da yapımına 40 trilyon lira harcanan Bursa-Yenişehir havaalanı oldu. 2001 yılında yüksek zararları nedeniyle 6 havaalanının kapatılmasına karar verilmişti.

DHMİ’ye bağlı 39 havaalanı geçen yıl 778 milyon YTL kar, 399 milyon lira da zarar etti. Elde edilen kar 378 milyon YTL olurken, bir önceki yıla göre toplam kar yüzde 47.7 oranında gerçekleşti.

Ulaştırma Bakanı Binali Yıldırım’ın ’Herkes hayatında bir kez uçağa binecek’ sloganıyla faaliyete geçen özel hava yolu şirketleri de havaalanlarında istenilen gelirlerin yakalanmasını sağlayamadı. Turizm sezonunun açılmasına sayılı günler kala havada yolcu trafiğinin rekor kırması beklenirken, 2004 yılında faaliyetteki 9 havaalanı yılı karla kapattı, 25’i ise zarar etti. Faaliyete geçmeyen 5 havaalanından 4’ü ise gider yüzünden zarar gösterdi. En karlı havaalanı İstanbul Atatürk Havaalanı, en çok zarar eden havaalanı da yapımına 40 trilyon lira harcanan Bursa-Yenişehir Havaalanı oldu. 2001 yılında yüksek zararları nedeniyle 6 havaalanının kapatılmasına karar verilmişti.

399 Milyon YTL Zarar
Devlet Hava Meydanları İşletmesi’ne (DHMİ) bağlı 39 havaalanın geçen yılki gelir-gider ve kar tablosu Türkiye’deki mevcut havaalanlarının durumunu ortaya koydu. 39 havaalanından, 29’u geçen yılı zararla kapattı. Sadece 9 havaalanı gelirleri giderlerini dengeleyerek, kar elde etti. Geçen yıl havaalanları 778 milyon YTL kar, 399 milyon lira da zarar etti. Elde edilen kar 378 milyon YTL olurken, bir önceki yıla göre toplam kar yüzde 47.7 oranında gerçekleşti. Geçen yıl hava seyrüsefer hizmetlerinden toplam 285.6 milyon YTL, terminal hizmetlerinden 282.8 milyon YTL gelir elde edildi.

En Çok Gider Personelde
DHMİ’nin verilerine göre, geçen yıl havaalanlarının en fazla gideri personelden kaynaklandı. Buna göre, 2004 yılında personel giderleri 131.3 milyon YTL, amortisman giderleri 68.3 milyon YTL, dış fayda ve hizmet giderleri 47.3 milyon YTL, çeşitli giderler 33.5 milyon YTL, malzeme giderleri 16.9 milyon YTL, vergi giderleri 3.9 milyon YTL olarak gerçekleşti.

En Karlı Atatürk Havaalanı
Havaalanları arasında en çok kar eden 247.9 milyon YTL ile İstanbul Atatürk Havaalanı olurken, bunu 203 milyon YTL ile Antalya Havaalanı izledi. Kar sıralamasında üçüncülüğü 53 milyon YTL ile Dalaman Havaalanı aldı. Bunu İzmir Adnan Menderes Havaalanı, Ankara Esenboğa Havaalanı izledi.

En Çok Zarar Bursa’da
En çok zarar eden havaalanı ise verilere göre 7.2 milyon YTL ile Bursa-Yenişehir Havaalanı oldu. 2000 yılında askeri havaalanına yapılan ilave tesislerle, genişletilerek sivil kullanıma da açılan havaalanın inşaasına 40 trilyon lira harcanmıştı. Bursa-Yenişehir Havaalanı’nı 5.4 milyon YTL zararla Nevşehir-Kapadokya havaalanı izlerken, zarar eden havaalanları içinde üçüncülüğü ise 3.1 milyon YTL ile Çorlu Havaalanı aldı. Öte yandan, Süleyman Demirel, Adıyaman, Ağrı, Çanakkale, Çardak, Diyarbakır, Elazığ, Erzincan, Erzurum, Gaziantep, Kahramanmaraş, Kars, Konya, Körfez, Malatya, Muş, Samsun, Siirt, Sinop, Sivas, Urfa, Tokat, Uşak, Feritmelen ve Zonguldak havaalanları da geçen yılı zararla kapattı.

Verilere göre, 1999 yılında dönemin Başbakanı Bülent Ecevit tarafından törenle hizmete açılan, fakat tek bir uçak bile inmeden kapatılan Zonguldak Havaalanı 119.000 YTL zarar etti. Öte yandan, 46. hükümet döneminde yapılan Tokat Havaalanı, 49. Hükümet döneminde hizmete giren Sinop Havaalanı ile 48. Hükümet döneminde yaptırılan Uşak Havaalanı da kapalı olmalarına rağmen zarar etti. Buna göre, Sinop Havaalanı’nın zararı 121.000 YTL, Uşak Havaalanı’nın 88.000  YTL, Tokat Havaalanı’nın ise 48.000 YTL oldu..

Özeller 1 Milyon 700 bin Kişi Taşıdı
Bölgesel havayolu taşımacılığı şirketleri de 2 yıl önce faaliyetlerine başladı. Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü’nden Güneş Ekspres Havacılık AŞ, Pegasus Hava Taşımacılık AŞ, Onur Hava Taşımacılık AŞ, MNG Havayolları ve Taşımacılık AŞ, Atlas Jet Uluslararası Havacılık AŞ, Fly Havayolları AŞ, Hürkuş Havayolu Taşımacılık ve Ticaret AŞ, Inter Ekspress Hava Taşımacılık AŞ, Sky Hava Taşımacılık AŞ, Orbit Ekspress Havayolları AŞ, Dünyaya Bakış Hava Taşımacılığı AŞ, Kuzu Havayolları Kargo Taşımacılık AŞ, Saga Hava Taşımacılık AŞ olmak üzere toplam 13 şirket lisans aldı. Bunlardan Atlas, Fly ve Onur havayolu şirketleri iç hat uçuşlara başladı. Diğer şirketlerden bazıları sadece dış hatlarda uçarken, bazıları da sadece kargo hizmeti veriyor. İç hat seferlerini 2 yıldır sürdüren Atlas Havayolları geçen yıl gidiş-dönüş toplam 2 bin 148 uçuş gerçekleştirirken, toplam 282 bin 224 kişi taşıdı. Onur Havayolları ise geçen yıl gidiş-dönüş 5 bin 133 uçuş gerçekleştirdi. Yolcu sayısı ise 686 bin 302 kişi oldu. İç hatlarda yolcu taşıyan Fly Havayolları ise toplam gidiş-dönüş 464 uçuş gerçekleştirdi. Fly Havayolları’nın geçen yılki yolcu sayısı ise 53 bin 474 kişi oldu. İç hat uçuşlarının başladığı, 20 Ekim 2003 tarihinden, 31 Mart 2005 tarihine kadar ise toplam taşınan yolcu sayısı 2 milyon 599 bin 312 oldu.

DHMİ: Zarar Edenlere Bakanlık Karar Verir
Devlet Hava Meydanları İşletmesi (DHMİ) Genel Müdür Yardımcısı Orhan Birdal, 29 havaalanının zarar etmesiyle ilgili olarak DÜNYA’nın sorularını yanıtladı. Birdal, havaalanlarının kar-zarar amacıyla yapılmadığını, aynı zamanda sosyal fayda da sağladıklarını belirtirken, Erzincan depremi örneğini verdi. Birdal, "Mesela Erzincan Havaalanı’nın 92 yılında hiç trafiği yoktu. Ancak deprem oldu. Buraya ihtiyaç duyuldu, bu bir örnek. Bunlar stratejik yatırımlar. Bizim DHMİ olarak amacımız havaalanlarını işletmeye hazır tutmaktır. Zarar eden havaalanlarının durumuna bakanlık ve hükümet karar verir" dedi. Birdal, bakanlığın iki yıl önce başlattığı bölgesel hava taşımacılığı ile birlikte sektöre yeni giren özel şirketlere dikkat çekerek, "Bu proje havaalanlarını da canlandırmak içindi. Ancak ilk etapta bu havayolu şirketleri büyük illere yöneldiler. Bu şirketlerin yolcu trafiğini artıracağını bekliyoruz. Düzenli seferlerin olması durumunda şu anda açık olmayan havaalanları da açılabilir" diye konuştu.

THY’de Devletin Payı Yüzde 75’e İndi
Özel havayolu şirketlerinin sektöre girmesiyle birlikte havayollarında tekelini kaybeden Türk Hava Yolları (THY) geçen yılı indirimlere ve yolcu trafiğinin azalmasına rağmen karla kapattı. Pazar payının yüzde 42.06’sı dış hatlar, yüzde 75.83’ü iç hatlardan gelen THY, geçen yılın ilk 9 ayında 121 milyon 70 bin YTL kar elde etti. 1990 yılında özelleştirme kapsamına alınan Türk Hava Yolları’nın (THY) blok satış ihalesinden sonuç çıkmayınca, geçen aralık ayında şirketin yüzde 23’lik bölümü halka arz edildi. Halka arz sonucu 29 bin 385 kişi THY’ye ortak oldu. Halka arzda dağıtılan hisselerin yüzde 65’lik bölümü yurtdışı kurumsal yatırımcılara, yüzde 30’luk bölümü ise yurtiçindeki yatırımcılara satıldı. Halka arz sonrasında şirketin yeni sermaye yapısında ÖİB’nin payı yüzde 75.71’e inerken, halka açık kısım ise yüzde 24.83 oldu. Halka arz sonucunda ek satış dahil yaklaşık 199 milyon dolarlık gelir elde edildi.

Havalimanları Neden Zarar Ediyor?
AK Parti Kütahya Milletvekili Hasan Fehmi Kinay: Havaalanlarının hiçbirisinin boşuna yapıldığına inanmıyorum. Ancak sivil havacılık firmaları gerekli ölçüde piyasaya giremediği için havaalanları rantabl kullanılamıyor. Ayrıca düşük bedelle verilen lisanslara rağmen, yer hizmetleri çok pahalı karşılanıyor. Yoksa özel şirketler otobüs fiyatına yolcu taşımaya başladılar. Bunlara gereken önem verilse, insanlar otobüs yerine uçağı tercih edecekler.

Havaalanlarında Örgütlü Birleşik Taşımacılık Sendikası’nın bağlı bulunduğu, KESK’in Başkanı Sami Evren: Gerekli-gereksiz her yere ihale vermek için havalaanları yaptılar. Havaalanı yapılacak bölgenin seçimi ihtiyaca göre yapılır, siyasetçinin memleketine göre seçim yapılmaz. Halbuki Türkiye’de vatandaşların ihtiyacı değil, siyasetçilerin ihtiyaçları ve belli kesimlerin ihale ihtiyaçları esastır.

Kaynak: Turizm Gazetesi