Demiryolu Taşımacılığında Yolcu ve Yük Taşımacılığı

Demiryolu taşımacılığı dünyada olduğu gibi Türkiye’de de yolcu ve yük taşımalarının birlikte, aynı altyapının kullanılarak yapıldığı taşımacılık olarak gelişti.

Gelişmiş batı ülkeleri, yolcu ve yük taşımacılığının amaç ve hedeflerindeki farklılaşmanın sonucu olarak, yolcu ve yük taşımacılığını ayırarak, her birini kendi içerisinde uzmanlaşmış taşımacılığa doğru yöneltmeye başladı. Yolcu taşımacılığında hızlı trenler, metro sistemleri gibi uzman taşımacılık sistemleri gelişirken, yük taşımacılığında da benzer değişimin olduğu gözleniyor. Yük taşımacılığında münferit vagonlarla yapılan taşımacılık yerini, ticari yüklerde dökme yükün paket, palet veya konteyner yükü haline dönüşmesi ve hacmin büyümesiyle ilk etapta tam tren taşımacılığına bıraktı. Bir başka dönüşüm, yüklerin daha çok çıkış ve varış yerleri olan deniz ve demiryolu terminallerinin, yüklerin toplandığı ve dağıtıldığı lojistik merkezler, sanayiler ve fabrikaları da içine alacak şekilde, aktarma yapılmaksızın kapıdan kapıya entegre taşımacılık haline gelmesi oldu.

Yük taşımacılığını yolcu taşımacılığından ayıran temel özelliklerden biri de, yolcu taşımacılığının insanları birleştiren şehir merkezlerine yönelik taşımacılık olurken, yük taşımacığı yük ve sanayinin yoğunlaştığı şehir merkezleri dışında çevre alanlar ve limanlara odaklanması oldu. Yük taşımacılığındaki bu dönüşüm, operasyon maliyetleri ve zamanda önemli tasarruf sağlarken, diğer yandan, operasyonlarının daha az olmasıyla yüklerin kalitelerindeki kayıpların da en aza inmesine imkan sağladı. Bu tür gelişmelerin olduğu ülke demiryolu sistemlerine bakıldığında, demiryolu sistemlerinin bileşenleri olan istasyonlar, tren ve diğer üst yapı gereksinimleri ile operasyonu yapacak iş gücünün fiziki altyapısı ve niteliğinin stratejik tasarımını başarabildikleri görülüyor.

Ancak, yük taşımacılığını yolcu taşımacılığından ayırmak, çok önemli fayda olarak geri gelirken, bu dönüşümün önemli maliyetleri de beraberinde getiriyor. Örneğin, istasyonlarda ticari yüklerin elleçlenebilmesi için platformlara ihtiyaç duyuluyor. Bu alanlar yüksek hacimde yükün hareketlerini içerdiğinden, alansal olarak yolcuya göre daha büyük alanlara ihtiyaç bulunuyor. Platform ve diğer stok alanlarını içinde barındıracak istasyonun büyüklüğüne göre arazi maliyeti de önem kazanıyor.

Platformların ve fiziki alt yapının imalat maliyetleri de, ilk yatırım maliyeti içine giriyor. İstasyonlarda yüke yönelik bir başka ihtiyaç da, yükün elleçlendiği alanların, çalışma alanlarını da kapsayacak şekilde bir istasyon kompleksi olarak tasarlanması. İkinci yatırım kalemini tren ve diğer ekipmanların yatırım maliyetleri oluşturuyor. Bu maliyetin içinde, lokomotif, vagon maliyetleri ile bakım onarım için gerekli alt yapı maliyetleri yer alıyor.

Üçüncü maliyet kalemini ise operasyon maliyetleri ile değişken işletme maliyetleri oluşturuyor. Bu maliyet kaleminin içinde, yükleme/boşaltma maliyetleri yer alıyor. Platformlardaki yükleme ve boşaltma operasyonları için çalışan operatörlerin maliyetleri, enerji maliyetleri ve düzenli bakım maliyetleri de, işletme maliyetleri olarak değerlendiriliyor.

Bütün bu dönüşümün, fayda temelinde değerlendirildiğinde, alt yapı maliyetleri yüksek görülse bile işletmenin ekonomik fayda dışında çevreye verdiği olumsuzlukları azaltıcı getirisiyle önemli bir katkı yarattığı muhakkak. Önemli nokta ise sistemin lojistik ihtiyaçları ile sürdürülebilir halde tasarımının birlikte yapılabilmesi.

Kaynak: Bu yazı, Kolay İletişim tarafından, KobiFinans için, Dr. Metin Çancı’nın makalesinden derlenmiştir.

Bu yazı 7291 kez okundu.

Toplam 1 yorum yapılmış

Mert ERDIK

Diğer

24 Kasım 2007

Ulaştırma sektöründe yukarıda yazılanların dışında "Nehir Yolu Taşımacılığı" yolu da var. Ancak Turkiye'deki arazi özellikleri ve akarsuların debisi bu taşıma türüne imkan vermemektedir.


	Türkiye’de Lojistik ve Dış Ticaret İlişkisi

Yerli Web Adresleri

Demiryolu Taşımacılığında Yolcu ve Yük Taşımacılığı