Boru Fabrikasında Üç Kadın

Otomotiv sektörü ve sanayiye üretim yapan Borusan'a ait fabrikayı üç kadın yönetiyor. Fabrikanın işletme ve bakım müdürü 71 doğumlu Berrin Çelik. İstanbul Teknik Üniversitesi Elektrik Mühendisliği mezunu olan Çelik, İstanbul Teknik Üniversitesi'nde otomatik kontrol üzerine MBA yaptıktan sonra uluslararası işletme okumuş. Çelik evli ve bir çocuk annesi. Özellikle 'erkek işi' yapmaktan çok mutlu olan genç yönetici, fabrikada bulunduğu saatleri başında baret, ayağında uzun iş çizmeleri ve üzerinde tulum olduğu halde geçiriyor. Çünkü, çalışma ortamı kocaman borular, yağ, pas, yedek parça, iş makineleri ve bir sürü erkekten oluşuyor! Çocukluğundan beri erkeklerin başardığı tüm işlerin üstesinden gelmeyi kendine amaç edinen Çelik, kendini onlarla "yarış halinde" hissediyor. 1973 doğumlu Begüm İlbars ise Boğaziçi Endüstri Mühendisliği'nden mezun. İstanbul Üniversitesi'nde tezsiz yüksek lisans programına katılmış. Öğretmen bir aileden geliyor. O da evli ve bir çocuk annesi. Çocukluğundan beri fabrikaların kendisini hep heyecanlandırdığını aktaran İlbars tüten bacalara, büyük binalara hayran. Bu heyecanını takip ederek devam ettirdiği iş hayatı onu sonunda hayallerine kavuşturmuş olacak ki, fabrikada planlama müdürü görevini yürütüyor. Otomotiv ve beyaz eşya segmenti müdürü olan Çiğdem Gençarslan, henüz Türkiye'de endüstri mühendisliği tanınmazken, yani 1975 yılında Boğaziçi Üniversitesi'nde bu bölüme girmiş. Daha sonra aynı bölümde yüksek lisans yapan Gençarslan, Borusan'dan önce birçok şirkette çalışmış. Örneğin ilk iş yeri, General Elektrik ampul fabrikası. Ancak Borusan Gençaslan'ın çalıştığı ilk Türk şirketi.

*Üniversitede Bu Branşları Bilinçli Mi Tercih Ettiniz?
Berrin Çelik: Matematiğe çok yatkın olduğum için elektrik mühendisliğini tercih ettim.
Begüm İlbars: Boğaziçi Üniversitesi endüstri mühendisliği tek tercihimdi.
Çiğdem Gençarslan: Boğaziçi endüstri mühendisliği bölümü üç tercihimden biriydi.

*Bu Sektöre Girme Fikri Nerden Çıktı? Hangi Kadın Çocukken "Büyüyünce Boru Fabrikasında Çalışacağım" Der Ki ?
BÇ: Otomotiv sektörüne özel bir ilgim vardı. Hep teknik kısımda çalışma hırsım vardı. Dünya çapında BMW teknikte çalışan tek kadın oldum. Önce arıza teşhiste başladım. Daha sonra klinik grup başkanlığına yükseldim. Ardından eğitimci ve teknik delege oldum. Bu kulvarlarda dünya çapında başka kadın yoktu. Uluslararası eğitim konferansına gittiğim zaman tek bayan oluyordum.
Bİ: Fabrikada çalışıyor olmak bana heyecan veriyor. Burada 24 saat hareket var. Ofis ortamında çalışmaktan daha zor, ama daha heyecan verici. Boğaziçi Üniversitesi'nde Kariyer Günleri ile okula gelen Borusan'la tanıştık. Gemlik'teki fabrikada beş yıl çalıştıktan sonra Halkalı'ya geldim.
ÇG: '93 yılında Borusan'da başladım. İthalat ve satın alma görevinden sonra iki buçuk yıl Bakü'de görev yaptım. Halkalı fabrikasında müşteriye özel boru üretimleri için özel bir satış ekibi olması gerektiğine karar verildi. Biz otomotiv ve beyaz eşya segmentine yönelik çalışıyoruz.

*Başarılı Olmada Tesadüfün Rolü Nedir ?
BÇ: Hedef şart. Tesadüfün hiçbir rolü yok. Bir hedef belirleyip ona kilitlenmek gerekiyor. Çok çalışmak, sinerji, azim ve empati en önemli faktörler. Duygusal zekâ ile matematik zekanın bir arada olması da önemli.
Bİ: Kararlı olmak ve azmetmek gerekir. Herkes kendi işini iyi yaparsa ve daha iyi nasıl yaparım diye düşünürse zaten her şey kendiliğinden oluyor. İşinizle bağlantılı olan departmanla ekip halinde düşünmek gerekir. Özel hayatta da aynı. İlişkiyi iyi ve mutlu götürebilmek konusunda kararlı olmanın her şeyi kotarabileceğini düşünüyorum. İşi sevmek de önemli. İşi sevmiyorsanız başarmanız imkânsız.
ÇG: Başarıda tüm ekibin payı var ve bunun için motivasyon gerekiyor. Başarıyı paylaşarak herkese yaymak gerekir.

*Bu Konuma Gelene Kadar Kimlerden Destek Gördünüz? Özel Yaşam İş Dengesini Nasıl Kuruyorsunuz?
ÇG: 40'lı yılların memur yani aydın bir ailenin çocuğuyum. Ailemden her konuda destek aldım. Avrupa ve Amerika'daki çalışan nüfusa baktığımızda, kadınların işteki pozisyonları ülkemize oranla sekreterlik gibi daha alt pozisyonlarda. Geleneksel Türk ailesi yapısında, paylaşım olmayan bir ailede başarılı olmak zor. Eşim her zaman başarılarımla gurur duydu ve beni daima destekledi.
BÇ: Annem bizim için işini bıraktığı için onun çalışmamış olmasından kaynaklanan üzüntüsü, bana daha çok hırs verdi. Zaten kafa yapısı olarak da hep yükselmek ve başarılı olmak isteyen bir kariyer kadını idim. Eşim çok destekliyor. Zamanı planlayarak hayatı, sorumlulukları paylaşıyoruz.
Bİ: Hem iyi bir anne, hem iyi bir eş, hem de iyi bir iş kadını olmak zor. Zaman zaman eksik yaptığım şeyler olabiliyor. Ama önemli olan beraber olduğunuz zaman içerisinde karşınızdakine ne kadar yoğun şeyler hissettirebildiğiniz. Eşim konusunda da çok şanslıyım. Evliliklerde en önemli şey eşlerin birbirini anlaması ve destek olmasıdır.

*Sizin İçin Pozitif Ayrımcılık Yapılmasını İstediniz Mi, Bu Konuda Ne Düşünüyorsunuz?
BÇ: Önceliğin bana tanınmasını asla istemem. Teknikte kadının kendisini kanıtlaması zordur. Çünkü duygusallık yoktur. Başarılı olmanız için zeki, becerikli ve tecrübeli olmak zorundasınızdır. Bu noktada, bayana öncelik verilmesi etkili olamaz. Borusan Oto iyi bir teknisyen olmam için beni İngiltere'ye eğitime gönderdi. Bundan önce BMW'nin aküsü, şanzımanı nerededir, motoru kaç subaptır bilmiyordum. İlk başlarda herkes bana şaşkınlıkla bakıyordu. Eğitim bittikten sonra şaşkınlıklarının sebebini itiraf ettiler. Meğer beni 1.90 boyunda, nerdeyse saçı sakalı çıkacak erkeksi biri zannetmişler. "Senin gibi ufak tefek, güzel bir bayan beklemiyorduk" dediler. Bu işin güçle alakalı olmadığını kanıtlamış oldum.
Bİ: Her türlü ayrımcılığı olduğu gibi pozitif ayrımcılığa da karşıyım.
ÇG: Birey olarak artılarımız eksilerimiz var. Bayan olarak avantajım, olaylara erkeklerden daha farklı bakış açısı getirebilmemdir. Çelikle ilgili yurtdışına seminerlerine gittiğimde bazen tek bayan oluyordum. Yurtdışında bayan yöneticilere daha tutucu bir bakış var.

*Türkiye'de Kadın Yöneticilerin Yetişmesi İçin Yeterince Olanak Tanınıyor Mu?
BÇ: Mezun olur olmaz burada çalışmaya başladığım için diğer şirketleri iyi bilmiyorum. Ama Borusan bünyesinde bayan ya da erkek diye değil 'işi kotarır mı' gözüyle bakılıyor.
Bİ: Bu şirket kültürüyle alakalı. Borusan'da kadına öncelikte verilmez, engellenmez de. Her şirkette böyle olmadığını biliyoruz.

*Kişiliğiniz Hangi Özelliği Başarılı Olmanızda Etkili Oldu?
BÇ: Hırs ve çalışkanlık
Bİ: Geniş bakış açısı ve kararlılık
ÇG: Çalışkanlık, yüksek sorumluluk sahibi olmak. Size verilen görevi sahiplenerek yapmak.

*İş Değiştirirken Neye Dikkat Edersiniz?
ÇG: Borusan içerisinde birçok iş değiştirdim. Edindiğim birikimimi nasıl değerlendiririm, faydalı olabilirim diye düşündüm. Daha fazla keyif alabileceğim bir iş mi, özel hayatıma sekte vurur mu gibi soruları da sormak lazım. Seyahatler gerektiren bir işim vardı ve özel hayatımda bazı şeyler aksıyordu. Bu yüzden bir değişiklik yapmam gerektiğini düşündüm.
BÇ: Şirkete gönülden bağlı olduğum için bana verilen görevi seve seve kabul ederim. Çünkü farklı yönlerimi geliştirmek mutlu eder.
Bİ: İşi sevebilir miyim, yetenek ve arzularımla bağdaşıyor mu, çalışacağım ekiple anlaşabilecek miyim gibi sorular sorarım. Başarı varsa ekiple beraber olur.

*Kariyerde İmajın Önemi Nedir? Giyim Kuşam, Konuşma...
BÇ: Vücut dili, görüntü iş yaşantısında etkili. İnsanın görüntüsü çalışma şeklini ele veren ipuçları verebiliyor.
ÇG: Biz bu fabrikanın dışa bakan yüzüyüz. Hem fabrikamızın hem bizim imajımız çok önemli. Dış görünüm, vücut dili veya öğrenilmiş davranış biçimleriyle işe uygun olmak gerekir. İyi iletişim kurabilecek biri olmasının yanında, davranışlarıyla da güven vermesi gerekir.
Bİ: Nasıl bir iş yaptığınız çok önemli. Birçok çalışan kişi kot giyiyor, saçını uzatıyor ama iyi bir kariyere sahip. Çünkü daha önce söylenmemiş birçok fikir üretiyorlar. Başarı ille de imajla ilişkili değildir. Takım elbiseli olmakla "evet işte başarı ve iş dünyası budur" diyemeyiz.

3 Başaralı Yöneticiden Kariyer Önerileri
Hatanızı Kabul Edin
Kendinizi motive edin. Kararlı, sabırlı, ve açık olun. Ekip çalışmasına yatkınlık ve dürüst iletişim uzun vadede başarıyı sağlar. Hatanız varsa kabul edin, sorumluluğunu üstlenin ancak hatayı tekrarlamayın. Olaylara ya da sorunlara tek bir açıdan bakmayın empati kurun. Bardağın hem dolu hem boş tarafını görün. Ne fazla iyimser ne de fazla kötümser olun. Ekibini sürükleyebilen lider olun. Detaycı ve araştırmacı olmak gerçek problemi anlayabilmekte etkilidir.

Kaynak: Sabah İşte İnsan