Türkiye'nin birçok şehrindeki otobüs hatlarında, mavi renkli halk otobüsleriyle her gün binlerce insan seyahat ediyor. İstanbul'un turistik merkezlerinde gördüğümüz üstü açık 2 katlı otobüsler ise, yurt dışından gelmiş birçok turistin gezintisini kolaylaştırıyor.
Cobra markalı bu otobüsler, yalnızca Türkiye'de değil, yurt dışında da pek çok kişinin gün içinde ulaşımını sağlıyor. Ancak bu otobüslerin Bursa'daki bir yerli üretici tarafında üretildiğini çok az kişi biliyor. Evet, bu otobüsleri Güleryüz Karoseri ve Otomotiv Sanayi isimli şirket üretiyor.
Sanat Okulundan Çıraklığa
Türkiye'de sıfırdan başarı hikayesi yaratmış birçok girişimci var. Bursa'dan dünyanın birçok ülkesine otobüs satan İsmail Hakkı Keskin'in hikayesi de bunlardan biri. Babasının sanat okuluna gönderdiği Keskin, dersler zor gelince okuldan alınmış ve çalışması için sanayide karoseri yapan bir ustanın yanına çırak olarak verilmiş. Keskin bu işte ustalaşınca, 1967 yılında kendi şirketini kurarak, eski model araçların yenilemesini yapmış. Sonrasında burunlu otobüsler burunsuz hale getirmiş, kamyonlardan otobüs yapmış. Keskin, o dönemi şöyle anlatıyor: "Eskiden burunlu otobüsler vardı, biz onları burunsuz yapar, motorlarını arkaya alırdık. Türkiye'deki bütün resmi dairelerin servis otobüslerini, kamyonlardan yaptık. 1982 yılına kadar böyle devam ettik."
İşler artınca şirket, anonim şirkete dönüşmüş ve Güleryüz Karoseri ve Otomotiv kurulmuş. Sonrasında büyük işler almaya başlamış şirket. Devlet Malzeme Ofisi ve askeriye ihaleleri alınmış. O dönemde yürüyen şase getirip, bu şaseleri otobüs haline getirdiklerini söyleyen Keskin; "1991 yılında Volvo ve DAF şasesi kullanarak şehirlerarası çift katlı otobüs üretimine başladık. 1993 yılında ise Lübnan, Suudi Arabistan, Ürdün'e Volvo ve DAF şaseleri üzerine 12 metre ve 15 metre uzunluğunda lüks otobüsler üreterek ihracat gerçekleştirdik" diyor.
Çözümü Marka Yaratmakta Buluyor
Öte yandan 1994 yılında, otobüslerle ilgili olarak yenileme ile model yükseltmeye yasak gelir. Ancak 1999 yılına kadar bir geçiş süresi tanınır. Piyasadaki imalatçıların birçoğu bu süreçte aynı şekilde üretimlerine devam eder. Keskin ise bu dönemde bir arayış içine girerek, çareyi markalaşmakta bulur. Motor hariç tüm aksamları kendilerinin ürettiği ilk otobüsü 2000 yılında üreten şirket, marka olarak Cobra'yı kullanmaya başlar.
İstanbul'un Liderliği
"İlk şehir içi halk otobüsünü İstanbul'a verdik" diyen Keskin, ilerleyen zaman içinde Türkiye'nin birçok şehrine Cobra otobüsleri sattıklarını belirtiyor. Bugün bu markayla İstanbul’da 500'ün üzerinde araçlarının olduğunu söyleyen Keskin, Adana’da 130, Antalya'da ise 150 otobüsün kendilerine ait olduğunu belirtiyor.
Ayrıca turizm amaçlı olan 2 katlı üstü açık otobüsleri de, yine Güleryüz'ün ürettiğini anlatan Keskin, şunları söylüyor: "Biz otobüslerimizi 2 yıl garantili ve 10 yıl yedek parça garantisi ile satıyoruz. Türkiye genelinde 26 tane servisimiz var. Üretimimizi 2008’de Gemlik'teki fabrikamıza taşıdık. Bu 70.000 metrekare içinde 35.000 metrekare kapalı alana sahip bir tesis. 900 otobüslük üretim kapasitesi var."
Krizin Etkilerini Hissetti
Güleryüz Karoseri ve Otomotiv her ne kadar 1991 yılında yurt dışından satın aldığı şaselerin üzerine yaptığı otobüsleri satarak ihracata başlasa da, kendi markasıyla ilk ihracatı 2004 yılında gerçekleştiriyor. İhracata ilk olarak Balkan ülkeleri ile başlanmış. Ardından Yunanistan, Bulgaristan, Romanya, Polonya, Macaristan ve Azerbaycan gelmiş. 2008’de ürettikleri otobüslerin yüzde 80'ini ihraç ettiklerini söyleyen Keskin, bugünlerde Kazakistan ve Hindistan'la görüşmeler yaptıklarını sözlerine ekliyor.
Ancak Keskin, hem içinde bulundukları sektörün hem de şirketlerinin krizden olumsuz etkilendiğini belirtiyor. Kriz öncesinde otobüs üreten şirket sayısının 4 olduğunu, şimdi birçoğunun küçüldüğünü bazılarının ise kapandığını söyleyen Keskin, kendilerinin de 300 olan çalışan sayısını 160'a indirmek zorunda kaldıklarını ifade ediyor.
Kaynak: Bu yazı, Kolay İletişim tarafından, KobiFinans için, Ekonomist Dergisi’nden derlenmiştir.
www.ekonomist.com.tr
|
