Sektörün büyüklüğünü belirterek. Türkiye ekonomisindeki yerini açıklar mısınız?
Tamamen yatırımlara yönelik faali­yet ve hizmet veren iş ve inşaat ekipmanları ve makineleri sektörü Türkiye ekonomisinin yaklaşık yüz­de 2’sini oluşturmaktadır. İMDER üyesi kuruluşlar tüm Türkiye’de 7 ayrı coğrafi bölgede yerleşik bölge müdürlükleri, bayi, servis ve yedek parça ağı ile tüm müşteri ve kullanı­cılarına en kısa sürede destek ve hizmet sağlamaktadırlar. Bu doğrul­tuda üyelerimizin yatırımları her ge­çen gün artarak devam etmektedir. 15 bin 500 civarında kişi sektörde istihdam edilmektedir. 2006 yılı itibari ile 600 milyon dolar ihracat, 1,6 Milyar dolar’a yakın tüm sektörün yatırım, ortalama 2006 rakamları ile 4.2 milyar dolara yakın yıllık ciro gerçekleşmektedir. Dünya İş Makineleri pazarı büyüklüğü ortalama yıllık 85 milyar dolar, top yekun Pazar ise 200 milyar doların üzerinde oluş maktadır.

Türkiye iş Makinaları sek­törü büyüklük ve satış adetleri ola­rak 2002 yılında Avrupa’da 16. sıra­da iken 2006 yılı itibari ile Avru­pa’nın 5.büyük pazarı konumuna gelmiştir. Ekonomik istikrarın de­vam etmesi ile her geçen gün yapı­lan yeni yatırımlar, üretim ve artan ti­caret hacmi sonucu 3 yıl içerisinde Avrupa’nın 4. büyük, 10 yıl içerisin­de ise ilk 3 büyük ülke arasına gir­meyi İMDER olarak planlamakta­yız. Türkiye iş Makinaları imalat sa­nayisi üretim hacmi ve değeri olarak Avrupa’nın en büyük 10. ülkesi olmuştur. iş Makinaları Sektörü Genel Satışların ilk 5 aylık karşılaş­tırmasına baktığımızda ise 2006 yı­lının ilk 5 ayına göre sektörümüz yüzde 10 bir büyüme sergilemiş olarak görülmektedir. Bu oranın devam etmesi hepimizin ümidi ama gerçekleşecek 2 seçim sektö­rümüzde ve yatırımlarda biraz etkili olacağı ve genel anlamda 2007 yılso­nunda bu oranın yüzde 12 olarak tamamlanacağı beklenmektedir. 

Türkiye’de kullanılan iş makineleri­nin ne kadarı ithal ve ihraç ediliyor?
Tüm sektörün iş makineleri ihtiyacı­nın yüzde 83’ü distribütör yüzde 17’si imalatçı firmalar tarafından karşılanmaktadır. İMDER Üyesi dis­tribütör firmalar yatırımlarını, ürün tedarik, satış, satış sonrası hizmet­ler, yedek parça stoku ve müşteri memnuniyeti üzerine yoğunlaştıra­rak, yatırımcılarımızın ve ülke ekonomisinin hizmeti için çalışmakta­dırlar. Türkiye’de 40 yıldır üretilen iş makinelerinin 2006 verileri ile orta­lama yüzde 33’i ihraç edilmekte, tüm imalat kapasitesinin ortalama ülke talebini karşılama oranı ise yüzde 70’dir. Fakat üyelerimiz tam kapasite ile çalışmamaktadırlar. 15’i AB Üyesi 50’ye yakın Ülkeye ihracat, yaklaşık 10 bin kişi imalat sanayisinde çalışmaktadır. Aynı za­manda iş Makinaları imalatında yer­li ürün kullanım- Katma Değer kulla­nımı yüzde 61,5 oranında gerçek­leşmektedir. Yurtiçinde toplamda 220 civarında yan sanayi firması ile imalat sanayisinde Toplam: 10.500 kişiye bir istihdam sağlayarak ülke­miz ekonomisine bu yönde de katkı­da bulunmaktadır.

İkinci el iş makineleri piyasası hakkında bilgi verir misiniz? Bu konuda yaşanan sıkıntılar nelerdir?
Ülkemize 10 yaşına kadar 38 kalem iş makinesinin ithali serbest bir şe­kilde yapılmaktadır. İç dinamikler ve ithalat ile beraber 2. el iş makineleri genel anlamda fazlalık vermeye baş­ladı. Burada müşterilerin ellerinde bulundurdukları 2. el makineleri sata­rak sıfır makine almaları sektörü doyma noktasına getirmeye başladı. Fakat 2.el iş makine sektörü ihtiyaç­ları fazlası ile karşılayabilecek potan­siyele sahip olmasının yanında artık doyum noktasına geldiği için fazla makineleri da Irak, Suriye, İran paza­rına göndermeye başladı. Tabii bu­nun yanında Avrupa’da 175 bin adet 2. el iş makinesi ve fazlalığı bulundu­ğu göz önünde tutulur ve Türkiye pa­zarının sıfır ve 2.el 15 bin adetler civarında 2006 yılında gerçekleştiği tahmin edilir ise karşımızda ciddi bir risk ortaya çıkmaktadır. İMDER ola­rak biz devletimizin ilgili kurumları ile ortak görüşümüz ülkemizde imalatı yapılan ve ülke talebini karşılayabile­cek üretim kapasitesine sahip olan 4 ana iş makinesinin 2. el ithalat yasa­ğının devam etmeyi yönündedir.

Kamu kurumlarında iş makinelerine talep ne durumda, satışlarda bir hareketlilik söz konusu mu?
Kamu satışları 2 şekilde gerçekleş­mektedir. Birincisi ve en yaygın yön­tem DMO Devlet Malzeme Ofisi ta­rafından yapılan protokol sözleşme­leri ile gerçekleşen satışlardır. Bu satışlar 2006 yılı rakamları ile 1.100 adet civarında olmuştur. Tüm satışla­rın yüzde 10’unu oluşturmaktadır. İkinci önemli unsur ise, açılan aileler ile yapılan satışlardır. Belediye ve di­ğer kamu kuruluşları bu şekilde alım gerçekleştirmektedir. Bu satışların ise tahmini 500 adet civarındadır. Ka­mu satışları 2006 yılı itibari ile 1.600 adet civarında gerçekleşmiştir ve tüm satışlardaki oranı yüzde 15 -17 oranında gerçekleşmektedir Önceki yıllara göre kamu satışları adetsel olarak yerini korumasına rağmen ge­nel satışlar içerisinde oranı yüzde 40’lardan yüzde 15’lere düşmüştür. Bu da yatırımların daha çok özel sek­tör tarafından gerçekleştiğinin bir göstergesidir. Kamu sektörümüzde önemini korumasına rağmen, ekono­mik yapı yatırımlara ayrılan bütçenin artmaması nedeni ile ,kamu alımları yukarıdaki seviyelerde seyrediyor.

Türkiye’deki iş ve inşaat makineleri­nin fiyatlarının durumu nedir? Avrupa’yla karşılaştırır mısınız?
Türkiye de satılan ve üretilen iş makineleri AB norm ve standartlarında ve aynı özelliklere sahip makinelerdir. Dolayısıyla arada bir fark söz ko­nusu değildir. Buda zaten kanunlar­la, zorunlu mevzuat ve standartlarla teminat altındadır. Avrupa ile fiyat kıyaslaması yaparsak, iş makineleri ürünü ve çeşidine göre farklılık arz etmektedir. Ama genel anlamda Av­rupa’dan Türkiye’deki iş makineleri ortalama yüzde 15 daha ucuz oldu­ğunu tahmin ediyoruz. Bunun en önemli etkisi de Ülke pazarımızda gerçekleşen aşırı rekabet şartları ve pazardaki büyümeyle beraber sek­törde sek­törde çok fazla oyuncunun olması. iş Makinaları sektöründe 7 yıl önceki karlar maalesef kalmadı. Artık sek­tör firmaları, az kar, çok satış dolayısı ile ciroya oynamaya başladı. Reka­betin getirdiği konjektür nedeni ile fi­yatlarda artışlarda çok fazla yapıla ma­ması, firmaların imalat ve girdi maliyet­lerinin artması yanında ciddi sıkıntılar­da oluşturmaya başladı. Ayrıca döviz kur dengesi, aşırı kıymetli Türk Lirası ülkemizdeki iş makineleri fiyatlarının AB ülkelerine göre daha düşük olma sına da sebep vermektedir. Tüm bu gelişmeler sektör firmalarını daha temkinli ve dikkatli planlamalar ile ha­reket etmeye zorlamaktadır.

Sektöre ilişkin gelecek yıllarda nasıl bir gelişme öngörüyorsunuz?Beklentileriniz nelerdir?
Ülkelerin gelişmişliğini ve ekonomisi­nin gelişimini ve düzeyini ortaya ko­yan en büyük göstergelerden birisi iş Makinaları sektörüdür. Ülkelerin eko­nomik ve sosyal alanda kalkınmasını sağlamak için yapılması zorunlu olan yol, su, elektrik, baraj, köprü, iletişim ağları, sınai ve evsel atıklar için alt ya­pı ve bütün bu alt yapı üzerine kurula­cak yerleşim alanları ve bu alanlar için yapıları, ekonomik girdi sağlayacak yer altı ve yer üstü madenlerinin işlen­mesi, taşınması vb. daha birçok işlerin hızlı bir şekilde gerçekleştirilmesi an­cak iş makineleri ile mümkün olmaktadır. Dolayısıyla, bir ülkenin ekonomik ve sosyal yönden kalkınmışlığı, sahip olduğu iş makinelerinin sayı ve niteli­ğine bakılarak görülebilir. Bu bağlamda; ülkemizde ekonomik ve sosyal re­fahın bir türlü çağdaş düzeye erişeme­diğinin bir nedeni de sahip olduğumuz iş makinelerinin türü, sayısı ve kalite­sindeki yetersizliktir denilebilir.

Kaynak: Ambar Dergisi