Petrol yerine patates içeriğinde bulunan nişasta kullanılarak plastik üretilecek. Özellikle pet şişelerin yapımında kullanılması düşünülen patates kökenli biyo plastiklere ilk ilgi, İngiltere ve Japonya’dan geldi. Nişastadan üretilen biyoplastikler, sağlığa zararlı toksin maddeler içermiyorlar. Geri dönüşümleri çok kolay ve biyolojik olarak da indirgenebiliyorlar. Yeşil kimya yolundaki bu yeni adımı, hem ekonomistler hem de çevrecilerce büyük heyecanla karşıladılar.
Bazı elektronik firmalarının fermente edilmiş mısırdan ürettiği biyo plastik, taşınabilir cihazlardaki ısınmayı azaltacak ve ısı iletimini daha hızlı gerçekleştirecek. 2010 yılına kadar ürünlerde kullanılan plastiğin yüzde 10’unun yerine, fermente edilmiş mısır ile kenaf bitkisinin liflerinden üretilen biyo plastiği kullanılması planlanıyor. Geliştirilen biyo plastiğin kullanımı ile cep telefonlarının ve dizüstü bilgisayarlardaki fan ve ısı azaltan tabakaların kullanımının da azalması bekleniyor. Bu avantaj, ürünlerde daha ince formları mümkün kılacak.
Biyo plastik, maliyet olarak fiber ile güçlendirilmiş plastiğe göre daha ucuz ancak paslanmaz çelik ile kıyaslandığında daha yüksek maliyete sahip.Çevre için zararlı olmayan, biyolojik olarak parçalanabilen plastikler mikroorganizmalar tarafından üretilmektedir. Biyo plastikleri üreten mikroorganizmalar için karbon kaynağı olarak sakaroz ve melas tercih edilmektedir.
Avustralyalı bilim adamları; şeker sanayiinin, kararsız şeker pazarına dayanmak yerine sakarozdan elde edilen biyoplastik üretimine yönelmesi durumunda, geleceğinin parlak olduğunu söylemektedir. Gelecekte biyolojik olarak parçalanabilen plastik poşetler, şişeler, kaplar, kontrol panelleri, bağlantı malzemeleri ile biyo polimerlerden yapılan giysilerin yaygınlaşacağını söylemektedir.
"Sakarozdan plastik yapımı onaylanmış prosesi" hakkında yapılan araştırmaların, prosesin çalışması için ekonomik olarak küçük bir kaynak transferi gerektirdiği de eklenmektedir. Biyo plastiklerin ömrü dolduğunda çürüyerek yeni jenerasyon bitkiler için besine dönüşmekte olduğunu ve şeker kamışından etanol üretiminin, biyo plastik üretimine geçiş sürecinin tamamlanacağı bir on yıllık süre boyunca, sanayiin ayakta kalmasına yardım edeceğini belirtmektedir.
Araştırmacı, gelecekte Avustralya şeker sanayiinin, şeker, etanol, melas ve enerjinin yanı sıra çok geniş bir özellik yelpazesine sahip, biyolojik olarak parçalanabilen biyo plastikleri üreteceğini ve bu yönelimlerin de dünya şeker fiyatlarındaki dalgalanmaların etkisini azaltacağını belirtmektedir.
BiyoPlastik (PHB) ve Önemi
Günlük hayatımızın bir parçası olan plastik ürünler, pek çok dezavantajlarına rağmen; kolay şekil alma, elastikiyet, nakliyede rahatlık ve ucuzluk gibi nedenlerden dolayı tercih edilen malzemeler olmuşlardır. 90’lı yıllarda 100 milyon tonun üzerinde üretilen ve 2000 yılında bu rakamın 150 milyon ton olduğu tahmin edilen sentetik polimerlerin, yerine kullanılabilecek başka bir malzeme türü olmadığı sürece, çevre ve insan sağlığına getireceği yükler gittikçe artacaktır.
Petrolden elde edilen sentetik polimerler, plastik atık olarak doğaya terk edildiklerinde, toprakta uzun süre parçalanamadığından çevre kirliliğine ve toksik madde birikimine neden olmaktadırlar. Bu nedenle, biyolojik olarak parçalanabilen polimerlerin üretimi önem kazanmış ve petrol kökenli polimerlerin yerini almalarına yönelik çalışmalar artmıştır. 1970’li yıllardaki petrol krizinden sonra petrol fiyatlarının artmasına da bağlı olarak, petrol kökenli polimerlere alternatifler aranmış ve 1976 yılında, İngiltere’deki Imperial Kimya Endüstrisi (ICI), bakteriyel fermentasyonla üretilen poli-Beta-hidroksibütirat’la (PHB) ilgili araştırmalara başlamıştır. Günümüzde, PHB gibi biyoparçalanabilir, yenilenebilir, biyouyumlu ve doğayla dost plastiklerin bakterilerde sentezi ve polimer kimyasındaki uygulamaları ile ilgili alınan olumlu sonuçlarla biyoplastiklere olan ilgi her geçen gün artmaktadır.
PHB’ın Genel Özellikleri
Hücre içi depo granülü şeklinde sentezlenen ve biriktirilen PHB, yapısında kısa zincirli ş-hidroksi yağ asitleri içeren, prokaryotların membranla çevrili hücre içi depo maddesi olup, tekrarlanan hidrofobik birimlerden oluşan uzun bir polimerdir.
PHB’ın vücut içinde biyolojik parçalanması yavaştır. İnsan vücudu PHB depolimeraz enzimi içermez. Bu özelliğinden dolayı da PHB cerrahi dikişler, protezler ve iğneler gibi cerrahi malzemelerin yapımında kullanılmıştır . Yapılan çalışmalar, tekstil sanayiinde, PHB’dan yararlanılabileceğini göstermiştir. Alcaligenes eutrophus’tan izole edilen genlerin pamuk bitkisine aktarılması sonucu, transgenik pamuğun lif lümenleri içinde PHB üretimi sağlanmıştır. PHB granülleri sayesinde yüksek ısı kapasitesi ve düşük termal geçirgenliğe sahip olan transgenik liflerin tekstil sanayii uygulamalarında avantaj sağladığı bildirilmiştir.Biyobozunur plastiklerin paketleme, gıda, tıp, eczacılık ve tarımdaki kullanım alanları aşağıda sıralanmıştır:
>>Paket filmleri, poşetler, torbalar, gıda muhafazasında kullanılmak üzere tepsiler ve çeşitli kaplar,
>>Şampuan ve meşrubat şişeleri, karton süt kutularının iç yüzey kaplamaları,
>>İlaç, tablet, insektisit, herbisit ve gübrenin uzun sürede, belli hızda salıverilmesi için biyoparçalanır taşıyıcılar,
>>Bir kereye mahsus kullanılan traş bıçağı, çatal, bıçak, tabak gibi mutfak kapları ve bebek bezleri,
>>Cerrahi pens, ameliyat ipliği, eldiven, önlük ve maske,
>>Kemik değiştirilmesi ve cerrahi plakalar,
>>Pansuman sargısı,
>>Kan damarı değiştirilmesi,
>>Bitki sulama boruları, bitki yapraklarının kaplanması,
>>Pi (izoelektrik nokta) özelliklerinden yararlanılarak kemik büyütülmesi ve tedavisi,
>>Kiral bileşenler üretimi için başlatıcı materyaller,
>>Taze balık, peynir, et ve et ürünleri, kurutulmuş ürünler, orta nemli gıdalar, yağlı tohumlar, kurutulmuş pastacılık ürünleri, cipsler, şekerlemeler gibi gıdalarda nem ve oksijene karşı koruma veya parlaklık sağlama, aroma kaybını önleme amacıyla kullanım
>>Ziraatta kullanım
>>Veterinerlikte kullanım
>>Tıpta kullanım
>>Kimyasalların eldesinde
>>Paketleme filmleri ve tek kullanımlık malzemelerin yapımında vb
Gibi birçok alanda kullanılabilecektir.
Kaynak: Dünya Gazetesi
www.dunyagazetesi.com.tr
|
