O yıllarda "satmaz" denilen cep telefon hatlarından bugün 73 milyonluk nüfusa ulaşan Türkiye'de tam 46.5 milyon adet var. Her biri ayda ortalama 16 YTL ödeme yapıyor. Dünyanın en büyük 20 GSM operatöründen biri olan Turkcell, Türk iş dünyasının belki de en cesur projelerinden. 1994'te 81.000 olan abone sayısı 2006'ya gelindiğinde yurtdışı iştirakleri dahil 34 milyona yaklaştı. Çalışan sayısı 80'le başladı, 3.000'e ulaştı.

Türkiye'de ortalama her 60 kişiden birinde cep telefonu var. Bunların da yaklaşık yüzde 60'ı Turkcell kullanıyor. Ancak Vodafone'un gelmesi ve Avea'nın son atağıyla rekabet iyice kızıştı. Hedef, bundan sonra pazara katılacak yeni abonelerin yarısını Turkcell müşterisi yapmak. Turkcell, 2005 yılında 1 milyar 7 milyon YTL'lik rekor net kâr açıklayarak, bankacılık sektörünün birçok devine parmak ısırttı. Böylece Turkcell bugüne kadar bankacılık dışında özel bir Türk şirketinin açıkladığı en büyük kâr rakamına imza attı. Turkcell İletişim'in birinci çeyrek kârı da artan rekabet ortamına rağmen marjların sürdürülmesiyle geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 117.4 artış göstererek 86.1 milyon dolardan 187.2 milyon dolara çıktı.

Finans Invest Turkcell analisti Mert Ülker, Turkcell'in ilk operatör olma avantajını çok başarılı kullandığı düşüncesinde. Ülker, "O yüzden bu kadar yüksek bir pazar payına sahip oldu. Son dönemde ise pazar payında aslında bir gerileme var. Özellikle Telsim pazar payını bir miktar artırmış görünüyor" dedi. Ülker'e göre pazarda penetrasyon (kullanım sıklığı) oranının artmasıyla Turkcell'in abone artış hızı yavaşlıyor. Ancak şirketin halen hızlı büyüyen ve cazip bir sektör olan telekomda faaliyet göstermesi nedeniyle Çukurova, Sonera ve Alfa grupları arasında hissedarlık çekişmelerinin yaşanması, Turkcell'in halen çok arzulanan bir şirket olduğuna işaret ediyor.

Finans Invest telekom analisti Mert Ülker, Turkcell'in ilk operatör olma avantajını çok başarılı kullandığı düşüncesinde. Ülker, "Turkcell’in yüzde 60’ın üzerindeki pazar payı, rekabetin arttığı bir ortamda büyüme ve kârlılık eksenlerinde optimum dengenin gözetilmesi neticesinde bir miktar gerilemeye devam edebilir" dedi. Ülker'e göre, pazarda penetrasyon oranının artmasıyla abone artış hızları da yavaşlıyor; ancak şirketin halen hızlı büyüyen ve cazip bir sektörde faaliyet göstermesi, ana hissedarları arasındaki çekişmelere de yansıdığı üzere, halen çok arzulanan bir konumda olduğuna işaret ediyor. Yeni teknolojiler, katma değerli servisler ve şebeke kalitesi konusunda Turkcell’in öncü konumunu koruduğunu belirten Ülker, ayrıca şirketin Türkiye’deki hızlı büyüme modelini çevre ülkelere de taşımak istediğinin altını çiziyor.

Koç ve Sabancı'ya Kaygı Kaybettirdi
1994'te Turkcell'i reddeden gruplar bugün telekomda çok şey kaybetti. Murat Vargı'nın teklifiyle sermayesini riske eden Çukurova Grubu'nun sahibi Mehmet Emin Karamehmet de çok şey kazandı. 1994'teki krizde iflas edip tekstil sektöründen çekilen Murat Vargı, özellikle Avrupa'da cep telefonunun bir çılgınlığa dönüştüğünü fark etti. İsveçli bir GSM girişimcisi, FT'de hakkında yayımlanan haberi okuduğu Vargı’ya bir mektup gönderdi. Vargı İsveç'e gitti ve elinde GSM dosyalarıyla Türkiye'ye döndü. Şu anda tekstil şirketinde ortağı olduğu Turkcell'in Genel Müdürü olan Muzaffer Akpınar'a, "Muzafferciğim, bunlar yeni teknoloji küçük telefonlar, her yerden sinyal alacak, bunlarla konuşacağız" diyerek projesini anlattı. Ve ondan sonra proje üzerinde çalışmaya başlandı.

Vargı, Türkiye'nin ilk cep telefonu operatörünü kurmak için önceliği Koç Grubu'na verdi. Önce Koç Grubu’yla görüşüldü. Koç Grubu, cep telefonu operatörlüğü lisansı gündeme geldiğinde 500 milyon doları o dönem için fazla buldu. 1994'te "Bu iş olmaz" diyen Rahmi Koç, 2005'te cep telefonu işine girmemelerini "Telefonda fırsatı en başta kaçırdık" sözleriyle değerlendirdi.

Sabancı Holding'in yanıtı da farklı değildi. Sakıp Sabancı, 2000'deki bir röportajda kaçan balığı şöyle anlatıyordu: "Biz ne kadar dar görüşlüymüşüz, bu yönleri görememişiz. Kısmetse kaçan treni bir yerlerde yakalamaya çalışacağız." Ve Sabancı, geçen ay sabit telefon lisansı bulunan Sabancı Telekom'u da satarak telekom işinden çıktı. Vargı, kimsenin yüzüne bakmak istemediği projeyle ilgili olarak Çukurova Grubu'nun patronu Mehmet Emin Karamehmet'i ikna etmeyi başardı.

Riskleri Bir Tek Karamehmet Alabildi
Vargı, Karamehmet'le askerlik arkadaşı Finansbank'ın eski patronu Hüsnü Özyeğin aracılığıyla tanıştı. Özyeğin, geçen ay Vatan gazetesi yazarı Leyla Umar'a verdiği röportajda, ayağına gelen fırsatı kendisi kullanmadığı için şimdilerde üzülmediğini söyledi. Gerçekten öyle mi bilinmez. Koç, Sabancı, Özyeğin... Acaba verdikleri kararın bugün 8.5 milyar dolara denk olduğunu bilselerdi bugün yine “hayır” derler miydi? Karamehmet'in gözükaralığı sonucu Şubat 1994'te Turkcell doğdu. 27 Nisan 1998'de Ulaştırma Bakanlığı ile 25 yıllık lisans anlaşması imzalayan Turkcell, abonelerine sunduğu mobil ses ve veri iletişimine dayalı hizmetlerin çeşitliliğini, kalitesini ve buna bağlı olarak abone sayısını da artırarak gelişimini sürdürdü. Turkcell'in halen 28.7 milyon abonesi bulunuyor.

Murat Vargı'nın Forbes'in listesindeki 21 dolar milyarderi Türk işadamı arasına girmesinde Turkcell'deki hisselerinin büyük payı oldu. Murat Vargı'nın Turkcell'deki hisselerinin değeri 436 milyon dolar düzeyinde bulunuyor. Turkcell, 11 Temmuz 2000'de NYSE'ye kote olan ilk Türk şirketi unvanını kazandı. Yurtdışında da yatırımları bulunan Turkcell'in Fintur aracılığıyla ve TeliaSonera ile ortak olarak sahip olduğu Azerbaycan, Kazakistan, Gürcistan ve Moldova'daki iştirakleri 31 Mart 2006 itibariyle 6.4 milyon aboneye ulaştı.

Yeni Trendler Doğru Okundu
Alt Yapı: Turkcell, lisans bedeli de dahil olmak üzere yaklaşık 8 milyar dolar yatırım yaptı. Şirket halen Türkiye'nin yüzde 80'ini, nüfusun da yüzde 96.5'ini kapsıyor.

Şans Faktörü: Telsim, Turkcell'den iki ay sonra GSM hizmeti sunmaya başladı. Ancak iç sorunlar Telsim'i engelledi. 2002'de Turkcell'in 8.3 milyon, Telsim'in ise 5 milyon abonesi vardı. Telsim'in sahibi Uzanlar'ın yurtdışı borçları ve yaşadığı kriz, farkı kapanmayacak şekilde açtı. 3'üncü rakip Avea da Aria ve Aycell'in birleşmesiyle 2004'te doğdu. 10 yıl sonra ortaya çıkan yeni rakip doğal olarak fazla sarsmadı.

Şebeke İçi Arama: Rakiplerin geri kalmasıyla Turkcell pazar payını yüzde 0'ların üzerine çıkardı. Bu, kartopu etkisi yarattı. Turkcell'den diğer Turkcell abonesini aramanın çok ucuz olması ve yaygınlık, abonelere abone kattı. Operatör değişikliğinin masrafı ve zahmeti Turkcell'in ekmeğine yağ sürdü.

Servisler: Turkcell, piyasadaki değişimleri doğru okudu. 1999 Marmara depreminden sonra çıkarılan Özel İletişim Vergisi, faturalarda göze battı. Turkcell, bunun üzerine vergilerin dahil olduğu Hazır Kart markasıyla ön ödemeli (faturasız) abonelik paketi çıkardı. Tarife paketleri çeşitlendirildi. Gnçtrkcll adlı servis, genç abonelere ulaşmakta etkili oldu. Telsim ve Avea'nın tarife ve ürünlerine de cevap vermekte gecikmedi.

İş Ortaklığı: Turkcell, katma değerli servisler geliştirmek ve bu servisleri müşterilerine ulaştırmak için değişik uzmanlık alanlarından firmalarla iş ortaklıkları yaptı. Hasılat paylaşımına dayalı bu ekosistem Turkcell'e yeni aboneler kattı, müşteri memnuniyetini artırdı.

Yeni Dönem: Telsim'in yeni sahibi Vodafone bir yıl içinde altyapısını rekabete hazır hale getirecek. Küllerinden doğmaya çalışan Avea'nın da planları benzer. 2007'de numara taşınabilirliğinin çıkmasıyla Turkcell'in "şebeke içi ucuz alo" silahı hasar alabilir.

'Türkiye'nin En Çevik Şirketiyiz'
Turkcell Genel Müdürü Muzaffer Akpınar, Turkcell olarak yeni istihdam, üretim ve gelir kapasiteleri yaratacak diğer fırsatların sadece sektörün değil, tüm ekonominin büyümesi açısından stratejik önemde olduğunu düşündüğünü söyledi. Akpınar, "Turkcell olarak 20 bin kişiye ulaşan istihdam gücüyle yeni fırsatları hızla algılamamız ve değerlendirmemiz gereken bir ortamda olduğumuzun bilincindeyiz" dedi.

Turkcell'in 2004'te Management Center Türkiye ve Barem Research tarafından gerçekleştirilen bir çalışmada, “Türkiye’nin en çevik şirketi” seçildiğini hatırlatan Akpınar, şöyle devam etti: "Turkcell, bu sıralamada Türkiye’nin önde gelen 90 üst düzey yöneticisi tarafından 'pazara uyum sağlama ve tepki verme', 'değişken ve esnek maliyet yapısı', 'modüler yapı, dış kaynak kullanımı ve ekosistemden faydalanma', 'her kademeye yayılmış kurumsal akıl' ve 'karar verme' kriterleri bazında çevik bulunmuştu. Bu kriterlerin bugün içinde bulunduğumuz telekomünikasyon alanında hizmet sunmak isteyen şirketler açısından son derece önemli kriterler olduğunu görüyoruz. Son birkaç yıla baktığımızda hızlı veri aktarımı sağlayan teknolojilerin yaygınlaşmasıyla birlikte katma değerli hizmetlerin geçmişle kıyaslanamayacak ölçekte çeşitlendiğini izliyoruz."

Akpınar, yakın zamana kadar daha çok bir kişisel ifade aracı gibi algılanan cep telefonlarının, birden fazla işlevi içinde barındıran cihazlara dönüşmesine tanık olduğumuzu söyledi. Akpınar, "Avuç içi bilgisayar, oyun konsolu, kredi kartı, sinema bileti, televizyon ya da müzik çalar... Mobil iletişim alanında yaşanan bu gelişmeler başta müzik, oyun, film, reklam sektörleri olmak üzere, eğitim, bankacılık, kamu sektörlerini doğrudan etkiliyor, bireylerin eğlence, şirketlerin iş yapma biçimlerini değiştiriyor" diye konuştu.

6 Altın Kural

1- Piyasadaki değişimleri doğru okumak.

2- Doğru kurumsal stratejiler kurmak.

3- İleri teknoloji kullanmak.

4- Beklenmedik gelişmelere hızlı tepki vermek.

5- Hızlı kararlar alıp çabuk eyleme geçmek.

6- Müşteri taleplerine hızlı cevaplar üretmek.

2 Başarılı Örnek
* Yıl 1977. Yer ABD. Digital Equipment'ın kurucusu Kenneth Olsen, bir yönetim kurulu toplantısında şöyle demişti: "İnsanların kendi evlerinde bir bilgisayar sahibi olmak isteyeceklerini hiç sanmıyorum."

Aynı yıl içinde Steve Jobs ve Steve Wozniak Apple Computer şirketini kurdular ve evlerde de kullanılabilecek kişisel bilgisayar dönemini başlattılar. Hayat, Jobs ve Vozniak'ı haklı çıkardı.

* Yıl 1994. Yer Türkiye. Yolculukta, hastane kapısında, tribünde insanların birbiri ile iletişim arıyor ve kolayca kurabiliyor. Yeni yetişen ve eğitim düzeyi yükselen gençler, kendi küçük bireysel dünyalarının sınırlarını genişletmek istiyor. İstatistikler, abone başına kontör sayısının hızla arttığını gösteriyor. Kısacası cep telefonunun hızla yaygınlaşacağı bir ortam var karşımızda. Ancak bu gerçeği Mehmet Emin Karamehmet ve Murat Vargı görüp yatırıma başlıyor ama bu alan diğer iş insanlarının pek ilgisini çekmiyor. Turkcell, erken davranmanın ve ilk olmanın meyvelerini, günümüzde diğer şirketlerin güçlü rekabetine rağmen toplamaya devam ediyor...Bu iki örnek, ancak zihinleri geleceğe yönelen, içinde yaşadığı toplumu ve insanları iyi tanıyan kişilerin trendleri yakalayabildiğini gösteriyor.

Trend Avcılarına Öneriler
- Geleceğin tendlerini araştırırken, belirli bir zihin kurgusuna, bakış açısına sahip olmak gerekiyor. Amerikalıların zihin seti (mindset) dedikleri bu "alet kutusu"nu, trendleri algılamak üzere örgütlediğinizde iş hayatının gittiği yönü daha net görebilirsiniz.

- İnsanların ve özellikle gençlerin tutum ve davranışlarını, sokakta, alışveriş merkezlerinde ve eğlence yerlerinde gözlemlediğinizde, trendleri yakalamanız kolaylaşır. Masa başı trend avcılığı için en anlamsız yerdir.

- Gözlemlerden süzülüp gelen sezgilerinizi, göstergeler, araştırmalar ve hesap-kitap ile desteklediğinizde beyninizdeki göz, geleceğin tablosunu daha net olarak görebilir.

- Kültür farklılıklarının dikkate alınması kaydıyla diğer ülkelerdeki sosyal olgu ve trendlerin araştırdığınızda, Türkiye için de ipuçlarına ulaşabilirsiniz. Bu trendler hakkındaki bilgi, ihracatın da artırılmasını sağlar.
 
Kaynak: Referans Gazetesi