1953 doğumlu Kayabaş’ın ailesi 1964’te köyden kente göçüyor. İlkokulu 3. sınıfa kadar okuyabilen Kayabaş, 1973’e kadar "usta-çırak" ilişkisi ile yetişiyor. 1975’te yanına 2 ortak alarak ilginç bir girişime imza atıyor. Ender Makine adında bir şirket kurup, bulgur ve mercimek işleme sistemleri üzerine çalışmaya başlıyorlar. Bu sektörde makine tasarımı ve yan sanayi destekli imalat gerçekleştiriyorlar. Zamanla üretim teknolojisini geliştirip sektörde önemli bir yere geliyorlar. Bugün Türkiye’deki bulgur tesislerinin yarısı onlar tarafından imal edilmiş.

Makine imalatının yanı sıra yine bulgur ve kırmızı mercimek sektöründe anahtar teslim fabrika ve know-how projeler hazırlayarak sektörün teknolojisini ve sistemlerini geliştiriyorlar. Kayabaş, 1985’te ortaklarından ayrılıyor. "21 yıldır ortaksız çalışıyorum" diyor. Başarısının ardında yatan en önemli etken çalışkanlığı. Sabahları erkenden kalkıp, 06.30’da işyerinde oluyor. Üstelik bunu 30 yıldır yapıyor.

Sıddık Kayabaş KobiFinans’a Günmak’ın öyküsünü ve girişimcilik sırlarını anlattı.

KF: Sektörünüzde sizinle aynı işi yapan çok firma var mı?
5-6 firma var. Çoğu Gaziantep’in merkezinde faaliyet gösteriyor.

KF: İşe başladığınızda fiziksel şartlar nasıldı? Bugün nereye geldi?
Biz bu işe 50 metrekarelik bir yerde başladık. Bugün 2.000 metrekarelik bir alandayız. Bunu 6.500’e çıkarmak istiyoruz. Eskiden ahşaptan yaptığımız makineleri artık metalden yapıyoruz. İşe başladığımızda genelde bulgur makinesi yapıyorduk ama ilkeldi. Tesisler bugünkü kadar modern değildi.

KF: 30 yıldır iş hayatındasınız. İstediğiniz noktaya geldiniz mi?
Bence, biz daha iyi yerlerde olmalıyız. Bulunduğumuz nokta dışarıdan güzel görünse de ben istediğim hedefe ulaşmadığımı düşünüyorum. Kurumsallaşma konusunda eksiğimizi tamamlayamadık. Ben 1. kuşağım, belki 2. kuşak bu işi istenilen yere götürecek. Belki de onlar markalaşma çalışmalarına başlayacaklar.

KF: Girişimcilere ve girişimci adaylarına ne öneriyorsunuz?
İnsanların çalışarak bir yerlere gelmesi gerekiyor. Çalışmadığın sürece muhtaçsın. Bir de ilim sahibi insana saygı duymalıyız. Bir büyüğümüz diyor ki: "Ne kadar ilim sahibi insanla tartıştıysam hepsini mağlup ettim; ne kadar cahille tartıştıysam mağlup oldum."

KF: Okula devam etme fırsatınız olmamış ama bu girişimci olmanızı engellememiş. İstihdam ettiğiniz kişilerse yüksek eğitimli. Onları yönetirken nelere dikkat ediyorsunuz?
Benim mektep hayatım olmadığı için okumuş insana saygı duyuyorum ve onları çok beğeniyorum. Yanlışları olabiliyor ama çabuk tespit edip düzeltebiliyorlar. Alaylı olarak tanımlanan insanlarda ustalık kompleksine girme ve inatla işin doğru olduğunu savunma vardır. Artık ilim çağında yaşıyoruz. Herşeyin hesabı rahatça yapılıyor.

KF: Üretimde kaliteyi yakalama konusunda ne tür çalışmalar yapıyorsunuz?
Biz bu işleri sac tezgahta yaparken bugün son sistem tezgahlar aldık. Bu takımlar gelince benim Avrupa’dan daha kalitesiz makine üretme gibi bir şansım yok. Hatta daha iyisini yapma şansım var.

Aslında Sabancı’nın, Koç’un hayatına baktığınızda bizimkilerin başarı olduğu söylenemez. Ama herkes Koç, Sabancı olamaz. Biz de girişimciliğin gerektirdiği özellikleri taşıyarak büyümeye çalışıyoruz.

Krizleri Ekipçe Çok Çalışarak Atlattık
1990’da firmamız bünyesinde soğuk şekillenmiş helezon üretim makinesini yaparak helezon üretimine geçtik. Bu makineyi kendi olanakları-mızla üretim yapabilecek duruma getirdik. Yetersiz olan sermayemiz  ve bunun yanında Körfez Krizi, Irak Savaşı derken iflas ettik. O günün koşullarına bakarak bundan kurtulmanın yollarını aradık. Birçok firma ve bankalarla temasa geçmemize rağmen bir sonuç elde edemedik. Kendi öz kaynaklarımıza döndük. O günkü mal varlığımız hurda bir otomobil ve özel yapı ortaklığında yüzde 80’i bitmiş bir daireydi. Bunları satarak içinde bulunduğumuz maddi sıkıntıdan kurtulmaya çalıştık. Ama yeterli olmadı. Bu zor şartlardan yaklaşık 25 çalışanımızla "çok çalışarak" kurtulduk. Artık zor günler geride kalmıştı. Zamanla yurtdışına satışlarımız başladı. Mevcut işyerimiz yetersiz gelmeye başladı. Bu nedenle 2000 yılında 2000 metrekarelik bir yer aldık. Aradan geçen 4 yıllık bir süre içerisinde hızlı bir şekilde büyüdük ve 2006-2007 döneminde yatırım programını başlattık. 6500 metrekarelik yeni işyeri yapımı için arazi alımı yaptık. Bu alanın 5.000 metrekaresi kapalı, 1500 metrekaresi açık, AR-GE alanı olacak şekilde projelendiriliyor. Hedefimiz 2007 yılı içinde yatırımlarımızı tamamlamak.

Sıfır Hata Prensibi İle Üretim Yapıyorlar
Günmak, TÜBİTAK-TİDEB ’in desteğini alarak, KOSGEB ve Gaziantep Üniversitesi ile AR-GE çalışmalarına devam ediyor. Dünyada ilk bulgur ve mercimek makinelerinin geliştirilmesi üzerine AR-GE birimi oluşturan firma, mevcut sistemlerin iyileştirilmesinin yanı sıra bu 2 sektörde yeni makine ve sistemlerin geliştirilmesini büyük bir başarı ile gerçekleştiriyor.

Şirket, AR-GE projelerini TÜBİTAK ve Gaziantep Üniversitesi ile birlikte hayata geçiriyor. Günmak AR-GE ’nin geliştirdiği sistem ve makineler şu anda dünyada kullanılan sistem ve makinelerinden çok daha ileri durumda.

Şirket, Avrupa ülkelerinde makine güvenliğini düzenleyen ve standardize eden CE normlarında üretim yapıyor. Bünyesinde oluşturduğu özel CE ekibi ile her ürün ve üretim sistemi için CE normlarını titizlikle uyguluyor. Günmak’ın Kalite ve Kontrol birimi (Q&C)  her aşamada üretimin ve ürünlerin kalite kriterlerine uygun olup olmadığını kontrol ediyor ve 0 hata prensibi ile çalışıyor. Şirket Q&C çalışmalarında, ISO 9000-2000, CCP, ISE ve CE standartlarını uyguluyor.

Kaynak: KobiFinans Dergisi 11. Sayı