|
Elektrik-elektronik sektörü Türkiye’de montaj sektörü olarak başladı, daha sonra özellikle 1990’lardan itibaren hızla gelişerek 2002 yılında 3,5 milyar dolar ihracat gelirine ulaştı. Sektör, teknik ve yapısal açıdan 6 alt sektörden oluşuyor. Bu alt sektörler:
· Bileşenler
· Tüketim cihazları
· Telekomünikasyon
· Diğer profesyonel ve endüstriyel cihazlar
· Askeri elektronik cihazlar
· Bilgisayar
olarak sıralanabilir.
Bileşenler: Bu alt sektör, elektrik elektronik sektörünün diğer alt kollarının girdi olarak kullandığı devre elemanları, resim tüpleri, bobin ve transformatörler, akustik elemanlar, elektronik röleler, baskılı devreler gibi ürünleri üretiyor.
Bileşenler alt sektörü sürekli değişen ve dünya çapında rekabetin çok yüksek olduğu bir sektördür. Sektörde iyi bir ihracat performansına kavuşmak büyük yatırımlar ve teknolojik birikim gerektirir.
2001 yılı itibariyle alt sektör üretimi 88,4 milyon dolar olup, elektrik elektronik sektörü üretiminin yüzde 5’i civarında düşük bir paya sahip. İhtiyacın büyük kısmı ithalatla karşılanıyor. Alt sektörün rekabet gücünün azlığı, diğer alt sektörleri de olumsuz etkiliyor. Bileşenler sektörü ithalatı 2001 yılında 1,038 milyar dolar olarak gerçekleşti. Elektrik elektronik sektörü üretiminde faktör maliyetleri içinde hammadde kullanımının yüzde 37,17 ile en yüksek paya sahip olduğu göz önünde bulundurulursa, kurdaki dalgalanmaların sektör için sorun yaratacağı görülebilir. Alt sektör ürünlerinden baskılı devreler, elektronik cihazların üretiminde kullanılan bobin ve transformatörler, elektronik röleler ve bağlantı elemanları üretimi nitelik ve nicelik yönünden sektörün ihtiyacını karşılayabilecek durumda.
Tüketim cihazları: Renkli televizyon, ses cihazları, video, yazar kasa, elektronik hesap makineleri, videokasetleri, TV uydu alıcıları ve anten santralleri, elektronik tartı ve cihazları üreten alt sektörün 2001 yılı üretimi 1,083 milyar dolar olarak gerçekleşmişti. Bu rakam 1,480 milyar dolar olan 2000 yılı üretimine göre yüzde 26,8 oranında azalmaya işaret ediyor. Sektörün üretiminde ve ihracatında ilk sırayı renkli televizyonlar alıyor. Renkli televizyonların 2001 yıllında üretimi 1,028 milyar dolar, ihracatı 878 milyon dolar olarak gerçekleşti. 2002 yılında da renkli televizyon ihracatı sektörün ihracatındaki ilk sıradaki yerini korudu, 1,48 milyar dolar değere ulaşarak yüzde 68.7 ihracat artışı gösterdi. Buzdolabı, soğutucu ve dondurucuların ihracatı ise renkli televizyonlardan sonra ikinci sırada yer aldı ve 349.3 milyon dolar değere ulaştı.
Telekomünikasyon: Sektörün ürettiği başlıca ürünler: telefon ve telgraf hatlarını birbirini bağlamaya mahsus cihazlar (otomatik telefon santrali vb.), uç cihazlar (telefon, telefaks, vb.) iletim cihazları (analog dijital cihazlar, TV aktarıcıları), telsiz-telefon/telsiz telgraf alıcı/verici uydu vb. antenler, aksam ve parçaları, telekomünikasyon kabloları, bakır kablolar, fiber optik kablolardır. Türkiye özellikle iletişim teknolojisi açısından Avrupa ile aynı teknolojik gelişmişlik seviyesine sahip. Alt sektör 2001 yılında 503 milyon dolar üretim gerçekleştirdi. Bu, 2000 yılına göre yüzde 19,3 oranında bir azalışa işaret ediyor. Sektörün 2000 yılı ihracatı 191 bin 763 dolar, 2001 yılı ihracatı ise 295 bin 276 dolar olarak gerçekleşti.
Alt sektör, elektronik sanayinin alt sektörleri içinde Ar-Ge’ye en fazla kaynak ayıran sektör olma özelliğini gösteriyor. Telekomünikasyonda Türkiye sayısallaşma düzeyinde pek çok OECD ülkesini geride bırakmış durumda bulunmaktadır. Türkiye, ürettiği sayısal santralleri Orta Asya ülkelerine satmaya başladı.
Profesyonel ve endüstriyel cihazlar: Ses ve görüntü sistemleri, endüstriyel elektronik cihazlar (statik çeviriciler, otomasyon cihazları, sinyalizasyon ve alarm cihazları, endükasyon ocakları), tıbbi elektronik, test ve ölçü aletleri, otomotiv elektroniği (taksimetre, takometre) elektronik saatler ve diğer cihazlar üreten alt sektörün ürünleri, büyük üretim yapan işletmelerde üretim süreçlerinin teknolojik seviyesini belirlemekte etkin oluyor. Üretimde otomasyon ve esnekliğin önem kazanmasıyla birlikte alt sektörün önemi de artıyor. 2000 yılında 255 milyon dolar olan alt sektör üretimi 2001 yılında krizin de etkisiyle 2001 yılında yüzde 15,7 azalarak 215 milyon dolara düştü. Sektörün 2000 yılı ihracatı 30.692 milyon dolardır. 2001 yılında krize rağmen ihracat yüzde 53 oranında artarak 47.104 milyon dolar olarak gerçekleşti.
Alt sektörün elektrik-elektronik sektörü üretimindeki payı düşüktür. Sektördeki firmaların büyük çoğunluğu küçük ölçekli firmalar olup, yabancı firmalarla rekabet etmede zorluklar yaşıyorlar.
Askeri elektronik cihazlar: Türkiye’nin 1970’lerden itibaren Türk Silahlı Kuvvetlerinin ihtiyaçlarını teknolojisini kendi üreterek yurt içinden karşılama hedefi ile sektör önemli gelişme göstermeye başladı. Ana muhabere tanklarının, helikopterlerin, insansız hava araçlarının, gemilerin elektronik sistemleri, elektronik teknolojisine dayanan haberleşme, komuta kontrol, atış kontrol, algılayıcılar üreten sektörde rekabet gücü kazanmada Türk Silahlı Kuvvetleri’nin ihtiyaçlarının planlanan zamanda, istenen performansta gizlilik ve güvenlik koşullarına uyularak yerine getirilmesi önem kazanıyor.
Sektörün ihracatı büyük ölçüde uluslar arası politikalara ve hükümetler arası temaslara dayanıyor. Sektörün satış yaptığı piyasalarda alımların çoğunlukla satıcı ülke kredisine dayalı olarak yapılması ve sektör firmalarının kredi bulmadaki sorunları ihracatı sınırlayan faktörlerdir. 2001 yılında 19,4 milyon dolarlık fiili dış satımın yanında 159,1 milyon dolarlık "ihracat sayılan satış ve teslimat" ile birlikte sektör toplam 178,5 milyon dolarlık ihracat gerçekleştirdi.
Bilgisayar: Bilgisayar donanımı, yazılım hizmetleri, tüketim malzemeleri üreten alt sektörün en önemli özelliği hızlı değişen teknoloji ve yüksek katma değeri. Sektör 2001 yılında krize rağmen üretimi büyüyen tek elektronik sanayi alt sektörü oldu. 2001 yılında pazar, 2000 yılına göre yüzde 17,64 büyüyerek 3,997 milyar dolara ulaştı. 2001 yılı itibariyle bilgisayar sektörü, elektrik elektronik sektörü üretiminde en yüksek payı olan sektör.
|