|
Türk demir-çelik sektörünün, planlı dönemde ekonomik büyümenin beklenen seviyede gerçekleşmemesinden kaynaklanan, yapısal sorunları mevcut. Bunların başında, yassı ve uzun ürün dengesizliği geliyor. Gelişmiş ülkelerde, toplam üretimin yüzde 60’ı yassı ürünlere, yüzde 40’ı ise uzun ürünlere yönelik iken, bu oran Türkiye’de yüzde 80 uzun ürün, yüzde 20 yassı ürün şeklinde. Üretimdeki bu dengesiz yapılanmadan dolayı, Türkiye iç pazar talebine ek olarak, yaklaşık 5 milyon ton civarında uzun ürünü ihraç etmek, 4 milyon ton civarında yassı ürünü ise ithal etmek mecburiyetinde kalıyor.
Ülke endüstrisinin temel girdilerini tedarik eden demir-çelik sanayii dünya piyasalarında hurda demir talebinde dengelerin değişmesiyle menfi bir beklenti içerisine girdi. Sektörden gelen tepkilere göre 2008 olimpiyatlarına hazırlık açısından altyapı yatırımlarını hızlandıran Çin, tüm dünyada çelik ve hammadde fiyatlarının yükselmesine neden oldu. Fiyatlardaki bu yükseliş, hammaddesinin büyük bir bölümünü ithalatla karşılayan demir-çelik sanayicilerini darboğaza soktu.
Sektörün en temel girdilerinden olan elektrik enerjisi maliyetleri üzerindeki fon ve kesintiler ile dolar cinsinden enerji fiyatlarında gözlenen reel artışlar, sektörün rekabet gücünü menfi yönde etkiliyor. Türkiye’nin ihracatında üçüncü sırada yer alan demir-çelik sektörünün, global anlamda rekabet gücünü daha da arttırabilmesi için, yükselen enerji girdi fiyatlarının eski seviyesine çekilmesi ve demir çelik sektörünün, kendi ihtiyacı olan elektrik enerjisini, kendisinin üretmesi ve girişimlerine destek sağlaması önem taşıyor.
Beklentiler Sektördeki firmaların beklentisi, kendi ihtiyaçları olan enerjiyi üretebilmeleri için yapılacak olan yatırım çerçevesinde, hükümet tarafından gerekli teşvik ve finansman desteğinin sağlanması ve mevcut durumda elektrik, doğalgaz ve fuel-oil fiyatlarının dünya fiyatları seviyesinde artış göstermesi.
Türk demir çelik sektöründe 2004 yılında temel girdi teminine ilişkin uluslararası düzeyde yaşanan sorunların çözüm yoluna girmesi ve özellikle aşırı fiyat dalgalanmalarının yapısal bir sorun halini almadan bitirilmesi bekleniyor.
Dış Ticaret Müsteşarlığı’nın, ihracat yapılan ülkelerin damping uygulamaları karşısında Dünya Ticaret Örgütü’ne gerekli diplomatik girişimlerle şikayette bulunması isteniyor.
Dahilde işleme rejimi çerçevesinde yapılan ithalatın kontrol altında tutularak yerli üreticilerin haksız rekabete maruz bırakılmaması gerekiyor.
Depreme dayanıklı yeni inşaatların gündeme gelmesi halinde yapısal çelik döneminin başlayacağı ve iç talebin bu sayede artması bekleniyor.
Rakamlarla Sektör
|
Toplam üretici firma sayısı |
19 (3 entegre tesis, 19 elektrikli ark ocaklı tesis)
|
|
Son 10 yılda ortalama büyüme hızı |
yıllık ortalama yüzde 6 |
|
Kişi başı ham çelik üretimi |
258 kg |
|
Kişi başı ham çelik tüketimi |
208 kg |
|
2003 ciro |
6 milyar dolar |
|
2003 üretimi |
18 milyon 298 bin 360 ton (ham çelik) |
|
2004 üretim hedefi |
20 milyon ton (ham çelik)
|
|
2003 dış ticaret hacmi |
5 milyar 459 milyon dolar |
|
2003 ihracat değeri |
2 milyar 836 milyon dolar |
|
2003 ithalat değeri |
2 milyar 623 milyon dolar |
|
Başlıca ihracat pazarları |
Ortadoğu, Körfez Ülkeleri, AB, Uzakdoğu, G. Asya, K. Afrika ABD
|
|
Başlıca ithalat pazarları |
BTD, AB |
|
Başlıca hammaddeler |
hurda, pik demir, sünger demir, ferroalyaj, demir cevheri, kok
|
|
Ana ürün grupları |
uzun ürün, yassı ürün, vasıflı çelik |
|
Dünyadaki yeri |
2003 yılı dünya ham çelik üretiminde 13. sırada dünya üretimindeki payı %1.9 dünya nervürlü demir ihracatının %28’ini Türkiye gerçekleştiriyor.
|
|
İstihdam |
28 bin 126 (entegre tesisler 17 bin 910, EAO :10 bin 216)
|
Sektörel Rasyolar
|
|
2000 yılı |
2001 Yılı |
2002 yılı |
|
Cari Oran |
124.5 |
117,6 |
126 |
|
Likidite Oranı |
67.3 |
67,4 |
36 |
|
Özkaynak/Yabancı Kaynaklar |
83.2 |
63,7 |
115 |
|
Kısa Vadeli Yab.Kayn./Top.Yab.Kay |
55.1 |
46,8 |
64.2 |
|
Banka Krd./Aktif Toplam |
18.9 |
28.2 |
14.6 |
|
Stok Devir Hızı (kez) |
10.1 |
8.5 |
4.4 |
|
Alacak Devir Hızı (kez) |
14.3 |
7.4 |
14.4 |
|
Aktif Devir Hızı (kez) |
2.3 |
1.8 |
1.5 |
|
Net Kar/Özkaynaklar (%) |
12,0 |
4.96 |
0.5 |
|