*Yazılım hizmetleri ihracatı

*Yazılım ürünleri ihracatı

*İç piyasaya yönelik yazılım hizmetleri üretimi

*İç piyasaya yönelik yazılım ürünleri üretimi

*İç ve dış piyasalara yönelik yazılım ürünleri ve hizmetleri üretimi

Söz konusu stratejilerden sadece iç piyasaya yönelik olanları seçen firmaların sınırlı iç piyasalar ve küresel yazılım piyasasının koşulları nedeniyle, hem büyüme yönünden hem de kendi iç piyasalarında tutunma yönünden birçok zorlukları bulunmaktadır. İç piyasaya yönelik nihai ürün olarak üretilen yazılım paketleri üretiminde, Ar-Ge bütçeleri çok büyük yabancı firmaların kaliteli ürünleri ve geniş reklam ve pazarlama ağlarından kaynaklı rekabet zorluğu, iç piyasada denetlenemeyen yüksek oranlı korsan yazılım kullanımının sektör karlarını eritmesi ve yabancı kaynaklı yazılım programlarının yerli üretimlere az gelişmiş ülke mentalitesi ile tercih ediliyor olması gibi sorunlar bulunmaktadır.

Söz konusu nedenlerden dolayı, firmaların önlerinde yazılım sektörü nihai ürün satışında iç piyasada önemli engeller bulunmaktadır. Diğer taraftan yazılım hizmetlerinde iç piyasa deneyimi yazılım firmaları için iyi bir başlangıç olabilir. Geniş ve talebi yüksek bir iç piyasada kazanılan deneyim, sektör üretiminde artan yoğunlaşma, uzmanlaşma ve program kullanıcılarından alınan öneriler doğrultusunda edinilen birikim, söz konusu firmaların uluslararası piyasalara tutunması açısından iyi bir hazırlık ve olgunlaşma dönemi olabilir. Ayrıca yazılım firmalarının geniş ve talebi yüksek bir iç piyasadan elde edebileceği ikinci kazanım ise, bu piyasanın bilgi teknolojisi alanında faaliyet gösteren çok uluslu şirketleri çekmesi ve yerli firmalarla kurulan ortaklıklar yoluyla iç piyasanın talebinin karşılanmasını mümkün kılmasıdır. Bu ortaklıklar zamanla, yerli yazılım firmaları açısından dünya piyasalarına açılma yolunda birer pencere olurlar.

Yerli firmalar bir yandan çok uluslu şirketin uluslararası piyasalardaki bağlantılarını kullanarak ihracat pazarlarına açılma olanağı bulurken, diğer yandan uluslararası bir firma olabilmek için gerekli başarılı bir modeli inceleme ve kendisini dönüştürme fırsatı bulur. Ancak söz konusu senaryo geniş ve talebi yüksek bir iç piyasada mümkün olurken, firmaların çoğu da iç piyasa yeteri kadar gelişmemiştir. Bu nedenle yazılım firmalarının stratejisi mümkün olabildiğince çabuk kurulacak bağlantılar yoluyla dış piyasalara açılmak ve ihracat pazarları için hizmet ve ürün üretmeye başlamak olmalıdır.

Nihai ürün üretimi ve satışında yukarıda bahsedilen zorluklar yazılımın önünde dış piyasalarda da engel teşkil etmektedirler. Diğer taraftan gerekli altyapısı bulunan firmalar açısından yazılım hizmetleri ihracatı yazılım ticaretinde başarının en önde gelen yolu gibi gözükse de, deneyimler göstermektedir ki, dış piyasaları hedef olarak seçen ve ihracat için üreten yazılım firmalarının ihracatlarının yapılarında çeşitli çarpıklıklar bulunmaktadır.

Bunlardan birincisi, katma değeri dolayısıyla ihracat getirisi daha yüksek yazılım paketi ve ürünleri ihracatının GYÜ toplam yazılım ihracatı içerisinde payının oldukça düşük olması, ihracatın önemli oranda hizmet ihracatı olmasıdır (1998’de Rusya’nın yazılım ihracatının yüzde 70, Filipinlerin yüzde 80 ve Hindistan’ın yüzde 95’i yazılım hizmetlerinden oluşmaktadır).

İkinci çarpıklık yazılım uzmanlarının hizmetin alıcı ülkesinde üretimi yapması ve söz konusu alıcı ülkelerde ofis kurarak çalışmak zorunda kalmalarıdır. Bu durum yazılımın bir kısım ihracat gelirlerinin alıcı ülkede kalmasına yol açmaktadır.

Üçüncü çarpıklık ise söz konusu yazılım üretiminde genelde düşük bilgi nitelikli kısımları üretirken, ileri derecede bilgi ve nitelik gerektiren üretim aşamalarının gerçekleştirilmesidir. Bu durum firmaların söz konusu üretim aşamasından elde ettiği payın göreli olarak oldukça düşük kalmasına sebep olduğu gibi, sektörde bilgi ve teknoloji yoğun bir üst üretim aşamasına geçmelerinin önünde önemli bir engel teşkil etmektedir.

Ancak yine de, yazılım sektörü hizmetleri ihracatında görülen bu tür çarpıklıklara rağmen, Hindistan örneği firmanın önünde veri koşullar altında başarılı bir model olarak durmaktadır.

Kaynak:http://www.foreigntrade.gov.tr