Modern ambalaj kavramına bir başka örnek portakaldır. Dıştan ve içten gelebilecek etkilerden koruyan dış kabuğu ve iç zarın yastıklaması portakalın koruma ve katılımı sağlaması açısından önemli bir işleve sahip olmasına karşın tek fonksiyonu değildir. Ambalajlar açılmak içindir. Görsel kimliğe sahip olması İyi bir ambalajda olması gereken, iletişim ve etkileyici renk olgusu ambalaja kattığı katkı değerlerdir. Ambalajın belirgin özelliklerinden biri tüketiciye ilk kullanım garantisini vermesidir. Ürünün tüm özelliklerini kendinde koruması ve kullanıcıya kendini sunması bakımından heyecan vericidir. Japon kültüründe ambalajın yeri oldukça önemlidir. Kullanıcı ambalaja olan saygısından dolayı yavaş yavaş açar ve atmayarak tekrar kullanır. İnsanın kendinde ve tasarılarında olduğu gibi tabiatta da bulunan ürünlerin ambalajı yerinden alınabilmesi orijinalliğin garantisi gibidir. Açılıp kapanması ve saklayıp açığa çıkarması bakımından ambalajlar cinsel birer fenomen olup, ambalaj tasarım alanı birçok erotik olguyu kendinde taşır.

Ambalajdan çokça etkilenen alanlardan biri endüstri tasarımıdır. Ambalaj, endüstri tasarımında geniş yaygın aktiviteleri temsil eder, endüstri alanında belirgin rol oynar ve şu an hala yaşam standardının gelişiminde, sosyal ilişkilerde, yaşam sitilinin oluşumunda, ürünün korunmasında, sunum ve dağıtımda liderliğini sürdürür. Toplam ambalaj alanı, değişen tüketim parametrelerini, iletişim faktörünü, gelişen teknoloji ve malzeme bilgilerini, dağıtım-sunum ve modern dünyanın güncel sorunu olan artan çevre faktörünü, mevcut ve yeni ambalaj taleplerine uyarlanmasını, sürdürülmesini ve geliştirilmesini içerir. Batı toplumunun hızlı gelişen yaşam koşulları sonucu ürün ve ambalaj sektöründe farklı tüketim parametreleri kendini gösterir. Örnek olarak, Mc Donalds, King Burger gibi firmalar hızlı yaşam temposuna cevap verecek şekilde toplumun ihtiyaçlarını karşılayacak gıda ve gıda ambalajlarını üretir.

Ürünün reklamını desteklemede güçlü araç haline gelen ambalajlar toplum içinde önemli birer ikon ve iletişim aracı olarak gelişir. 1915 yılında İsveçli Alexander Samuelson tarafından tasarlanan Coca-Cola şişesi, ürünün kendisinden daha fazla bir ikon olmayı başarmıştır. Reklamlarında, bir çiftin romantik ilişkisi, çiflik işçisinin sıkı çalışmasından sonra verdiği bir molada, küçük bir çocuğun ünlü bir sporcuya olan ilgisinde kullanıcı - ürün ilişkisini ve iletişimini vurgulayarak diğer içeceklerden farkını ortaya koyar. 1958 yılında kutu teknolojisi geliştiğinde Coca-Cola pazarda yerini almayı başarır. İleriki yıllarda geliştirilen PET(polyethylene terephthalate) ile eski şişe hattını plastik şişede uyarlayarak tüketicisine birbaşka Coca-Cola değil her zaman ikon olmuş içeceği seçtiklerinin farkındalığını sağlamayı başarır.

Ambalaj Tasarımında Dikkat Edilmesi Gereken Belirgin Üç Temel Kriter:
a) Ambalajın kullanıcı ile olan ilişkisi, marka kimliği, ürünün grafik anlatımı,

b) Ambalajın uygun malzeme ve üretim tekniği ile yapılandırılması,

c) Ambalajın çevre faktörü ile olan ilişkisi ve kanunlar.

Ambalajın kullanıcı ile olan ilişkisinin analiz edilmesi uygun ve kaliteli tasarımın gerçekleşmesini sağlar. İnsan davranışının bir parçası olarak ambalaj, iletişim ve anlayış açısından önemli bir araçtır. İletişim aracı olarak ambalaj, bireylerin davranışlarını, inançlarını, beklentilerini, kimliklerini birbirlerine aktarmakla işaret ve mesaj olarak kullanılır. Günümüzde psikologlar ambalajı bireylerin içdünyalarını ve isteklerini anlamada iletişim aracı olarak kullanır. Grafik uygulamalar, ambalaj ile tüketici arasında ilişki kurulmasında anahtar rol üstlenir. Ambalajın yüzeyinde uygulanan, renk, doku, form, font, yüzey tasarımı gibi görsel elemanlar ürünün ne olduğunu, sağladığı faydalı bilgileri tüketicinin dikkatini çekerek, ürünün satılmasına katkı sağlar.

Ambalaj tasarımının da dikkat edilmesi gereken diğer faktör, malzeme ve üretim teknikleridir. Tasarımcıların özgün ve gerçekçi ambalajlar tasarlayabilmeleri için ambalaj malzemesi, üretim metodu ve strüktür bilgilerinin çağdaş olması gerekmektedir. Ambalaj sisteminde dört ana grup malzeme mevcuttur; kağıt-karton, esnek malzemeler, plastikler, camlar ve metallerdir. Bu malzemeler esnek, yarı sert, kap şeklinde olup çanta, karton kutular, şişeler, variller yüzeysel levhalar gibi formlar alırlar. Malzeme seçiminde dikkat edilmesi gereken hususlar; üretim tekniği, ambalaj fonksiyon ilişkisi, ambalajın yaşam ömrünü artıracak yaklaşımlar, malzeme geri dönüşümün ne kadar olası olduğu ve gerçekleşmesi için gerekli karakteristik taleplerinin tespit edilmesi ve bunun için farklı birçok çözümün uygunluğunun araştırılmasıdır. Malzemeler ambalaj tasarımcılarına, illüstratif tekniklerin yeni kullanım alanları sağlamasına, heyecan verici grafik yaklaşımların yarının tasarımlarını yaratmada, yepyeni biçimleri gerçekleştirme olanağı sağlar. Temel malzeme karakteristiği, malzemenin yapısı ile ambalajın mekanik zorunluluklara karşı koyabilmesi arasındaki ilişkiye ve kimyasal, iklimsel nedenlerden kaynaklanan farklı streslere karşı koyabilme yeteneği ile ölçülür. Malzeme geri dönüşümü, ambalaja yeni boyutlar katmakla birlikte tasarım anlayışını zenginleştirir ve ambalajdan ambalajlanacak malzemeyi takip eder.

Ambalaj tasarımını belirleyen bir başka kriter çevre sorunsalı ve ambalajın çevreye olan etkisinin minimize edilmesidir. Diğer ürünlerde olan kirlilik gibi ambalaj malzemesindeki atık ve üretim çevre problemlerine neden olur. Ambalajın çevreye olan etkisini indirgeyebilmek için dikkat edilmesi gereken kavramlar; geri dönüşüm, aşırı ambalajlamadan kaçınmak, en az ve yeteri miktarda malzeme kullanımı, malzeme kalitesi, tekrar kullanım ve tekrar dolum, malzeme seçimi, atıkların ayrışabilirliği. Tüketicinin ilgisi ve kanunların dikkat edilmesi çevreye olan zararı azaltır. Bu noktada, tasarımcılara düşen görev tasarımların insana hizmet etmesi kadar tabiatın ekolojik dengesinin bozulmaması için gereken duyarlılığı göstermesidir.

Kaynak: www.ambalajtasarimi.com