|
Türkiye ile Fas Serbest Ticaret Anlasması (STA), iki ülke arasındaki ticari iliskilere ivme kazandıracak önemli bir adım olarak degerlendirilmekte olup, iki ülke arasında ticaretin artırılabilmesi için tasımacılık sektörünün gelistirilmesi ve çesitlendirilmesi büyük önem tasımaktadır. Halihazırda Türkiye-Fas arasında denizyolu tasımacılıgı, Fransa veya İspanya'nın farklı sehirleri üzerinden aktarmalı yapılmakta olup, özellikle Serbest Ticaret Anlasmasının yürürlüge girmesinden sonra ticaret hacminin artacagı beklentisi ve 3-4 hafta gibi uzun bir zamana yayılan tasıma süresinin direkt deniz tasımacılık hattının kurulmasıyla 7-8 güne düsecek olmasının ticari iliskilere saglayacagı fayda, bu hattın bir an önce hayata geçirilmesini gerekli kılmaktadır. Bu amaçla, _stanbul-Kazablanka limanları arasında düzenli tasımacılık seferlerine baslanabilmesi ve düzenli konteynır tasımacılıgı hattının faaliyete geçirilmesi hususunda ilgili kurumlar nezdinde girisimler sürdürülmektedir.
Fas'ın son yıllarda özellikle altyapı, turizm ve konut yatırımları gerçeklestirmeye yönelik olarak açmakta oldugu ihalelerden bir bölümü Türk firmalar tarafından kazanılmıstır. Türk firmaları, Fas makamlarınca açılan ihalelere katılımları ile ilgili olarak, Türk bankalarından Fas bankaları aracılıgı ile ihale makamlarına verilmek üzere geçici, kesin ve avans teminat mektubu düzenlenmesini talep etmektedirler. Söz konusu teminat mektupları için Fas bankaları Türk bankalarının kendilerine gönderecegi kontrgarantilerin Fransızca düzenlenmesi sartını getirmektedir. Uluslararası islemlerde ortaya çıkacak anlasmazlıkların çözümünde teamül ve hukuki altyapı da İngilizce düzenlenen metinler çerçevesinde olusturulmus oldugundan, bir baska dilde verilen metinler anlasmazlık durumunda taraflar için hukuki dezavantaj da yaratmaktadır.
Diger taraftan, ihalelerle ilgili olarak mevzuat ve sözlesmelerde belirlenen hususlara birebir uygun davranılması hususuna azami dikkat gösterilmekte olan Fas'ta, bazı firmalarımızın büyük oranda Fransızca sıkıntısının da etkisiyle sözlesmeleri çok iyi incelenmeden ve ülke mevzuatı arastırmadan imzaladıkları belirlenmektedir. Bu durum, çok küçük kar marjlarıyla faaliyet gösterilmekte olan Fas pazarında ihale sonrası ortaya çıkan anlasmazlıklar durumunda firmalarımızın büyük sıkıntılar yasamasına sebep olmaktadır.
Fas'ın bankacılık sistemi uluslararası bankacılık uygulamalarına uygun degildir. İhracatların ödeme sekli itibariyle vadeli akreditif ve/veya aval kabullü vesaik mukabili olması, ihracatları müteakip vesaikin bankalarca kabul edilmesinden sonra bedelin vadesinden önce cari finansal kıymete dönüstürülebilmesi amacıyla Türkiye'deki aracı bankalara iskonto ettirilmesini veya ithalat islemlerimizin finansmanında teminat olarak alınmasını gündeme getirmektedir.
Ancak, Fas bankalarından açılan akreditif ile ilgili gönderilen vesaikin alındı, kabul, ödeme vadesi gibi bildirimleri, çogu kez usulüne uygun formatta (sifreli swift) alınamadıgından Türkiye'deki bankalar da bu tür islemleri yapamamaktadır. Bu nedenle, ihracatımızın finansal degere dönüsmesi gecikmektedir. Bu nedenlerden dolayı, Fas'ın bankacılık sisteminin kabul görmüs ICC 600, 522, 525 brosür hükümlerine göre hareket etmesi ticari iliskilerimizin devamı ve gelistirilmesine katkıda bulunacaktır. Türkiye ve Fas bankaları arasında dogrudan muhabirlik iliskilerinin kurulması ihracatçılarımıza ihracat bedellerinin zamanında ulasmasını saglayacaktır.
Görüs ve Öneriler
Fas; Avrupa'ya yakınlıgı, nispi olarak düsük isçi ücretleri, gelisen bankacılık sistemi, giderek liberallesen ekonomisi, hızla devam etmekte olan özellestirme ve yatırım programları, giderek büyüyen orta sınıfın mal ve hizmet arzındaki ihtiyaçları nedeni ile Fas, Türkiye için önemli bir ihraç pazarı özelligi tasımaktadır.
İstikrarlı devam eden siyasi istikrara ve önemli dalgalanmalar görülmeyen güvenli bir ortama sahip olan Fas'ta, genel olarak herhangi bir güvenlik sorunu olmadıgı gibi, yabancı isadamları kabul görmekte, özellikle Türkiye ve Türklere büyük sempati duyulmaktadır. özellikle Türk ürünleri ve kalitesi de olumlu bir imaja sahiptir.
Her geçen yıl ithalatı artan Fas'ın sanayi ürünleri agırlıklı olmak üzere her çesit ürün ticaretine açık oldugu görülmektedir. Ülkenin geleneksel ticari partnerleri Fransa ve İspanya ile de bagları çok kuvvetlidir. İthalat ve ihracat bu iki ülke agırlıklı gerçeklestirilmekle birlikte, uygun fiyat ve kaliteli ürün seçenegi Türk ürünlerinin tercih sebebi olmaktadır.
Türkiye-Fas Serbest Ticaret Anlasmasının yürürlüge girmesinin de olumlu etkisiyle her yıl bir miktar daha artmakta olan Türkiye-Fas iliskileri dıs ticaretin yanı sıra müteahhitlik hizmetleri pazarı ve yatırım olanakları açısından da Türkiye için büyük önem tasımaktadır.
Fas ekonomisinin uluslararası açıdan basta ABD, AB ve Türkiye ile imzalanan Serbest Ticaret Anlasmalarının yanı sıra, diger bölge ülkeleriyle yapmıs oldugu ticari düzenlemelerin ülke ekonomisinin uluslararası ve bölgesel ekonomik sisteme entegrasyonunu hızlandırması, Fas'ın önümüzdeki dönemde dıs ticaretin yanı sıra yabancı yatırımlar bakımından da cazibesinin artmasına fayda saglayacagı öngörülmektedir.
Fas hükümeti izledigi ekonomi politikaları çerçevesinde ülkede hafif sanayinin temellerinin atılması sürecini de gerçeklestirmeye çalısmaktadır. Bu politika özellikle giderek artan ithalat ve dıs ticaret açıgına bir çözüm bulabilme amacı tasımaktadır. Fas'ın 2006 yılında açıklanan gelecek 10 yıla iliskin sanayi politikası çerçevesinde yatırım yapılacak öncelikli sektörleri off-shoring, otomotiv, havacılık, elektronik, gıda sanayii, deniz almıstır. Faslı isadamlarının Türkiye ile ortaklıklar veya isbirligi alanları yaratılması konusundaki bu alanlarda Ekonomisi büyük oranda tarıma dayalı olan Fas bu sektöre büyük önem atfetmektedir. Özellikle istihdam yaratmakta olan bu sektörün modernlestirilmesi ve altyapısının güçlendirilmesi yönündeki faaliyetler Türk ürünlerinin bu alanda sansını da artırmaktadır.
Yine; AB ve ABD'ye yönelik konfeksiyon ihracatında agırlıklı olarak Türk kuması ve tekstil aksesuarları kullanmakta olan Fas isadamları bu alanlarda ortak yatırımlara çok sıcak yaklasmaktadır. Diger taraftan; Fas-ABD arasında imzalanan ve 2006 yılı Ocak ayında yürürlüge giren Serbest Ticaret Anlasmasının, 4 yılı mense aranmaksızın bu ürünlerde sagladıgı imkanlarda,bu alandaki ortaklıklar için bir baska tesvik edici unsur olarak belirlenmektedir.
Kayda deger miktarda eski otomobil parkına sahip olan Fas, özellikle yedek parça konusunda önemli ithalat potansiyeline sahip görülmektedir. Yine; büyük bir balık ve deniz ürünleri kapasitesi olan ülke, bu alanda da önemli fırsatlar sunmaktadır.
Firmaların ürünlerini Fas'a ithal edecek ve pazarlayacak Faslı firmaların pazardaki konum ve tecrübelerinin titizlikle incelenmesi önem arz etmektedir. Karsılıklı olarak vize zorunlulugu olmaması ve THY seferleri ile İstanbul-Kazablanka arasının 5 saat gibi kısa bir süreye inmis olması, Fas'la ticaret ve yatırım yapmak niyetinde olan Türk firmalarının girisimde bulunmadan önce Fas ve Fas pazarı hakkında bilgi sahibi olabilmek amacıyla büyük önem tasıdıgı düsünülen "yerinde ön arastırma" yapmaları büyük fayda saglayacaktır.
Zaman zaman ödemelerle ilgili yasanmakta olan sıkıntıları ortadan kaldırabilmek amacıyla ticarette en güvenilir uluslararası kabul görmüs ödeme yöntemlerinin kullanılmasında fayda bulunmaktadır.
Kaynak: www.kto.org.tr
|
