Tüm dünyada ekonomik krizle birlikte, hem iç hem de dış pazarlarda daralma başladı. Bu daralmanın da etkisiyle, ihracat için yeni pazarlar arayan Türk KOBİ'leri, Afrika pazarına yöneldi. Özellikle Kayseri, Denizli ve Gaziantep gibi Anadolu ekonomisinin lokomotifi olan illerdeki KOBİ'ler, bu alandaki çalışmalarına hız veriyor.
Ancak, son günlerde başta Nijerya olmak üzere, çeşitli Afrika ülkelerindeki dolandırıcılar, Türkiye’de ihracat yapmayı düşünen şirketlere e-posta, faks veya web sitelerinden ulaşarak, ürün almak istediklerini veya satışa aracılık yapmak konusunda yardımcı olabileceklerini bildiriyor.
Afrika pazarına ihracat yapmayı düşünen KOBİ’lerin, bu ülkelerdeki aracı şirketlerin gönderdikleri bazı belgeleri doldurmakta tereddüt yaşadıklarını duyuyorum. Şirketler tarafından gönderilen bu sahte LOI/ICPO gibi belgelerde, Türkiye’deki ihracatçı şirketler tarafından doldurulması, imzalanarak ve kaşelenerek kendilerine iade etmeleri talep ediliyor.
Söz konusu belgelerden Irrevocable Corporate Purchase Order (ICPO), alıcı tarafından düzenlenen ve geri dönülemez satın alma sözleşmesi (emri) olarak, satın alınacak ürünün, alıcının banka bilgilerini içeren, ICPO da belirtilen şartlarla, almaya istekli ve hazır olduklarını gösteren belgedir.
Letter of İntend (LOI) ise, banka niyet mektubu olarak adlandırılabilir. Alıcı şirket olarak, alıcının bankası tarafından doldurulup kaşelenen ve alıcı olacak şirketin genel olarak başta kredibilitesi ve alım gücünü göstermeye yarayan, kısaca alıcı şirket hakkında bilgi veren bir formdur. Her banka bunu kolay kolay vermeyi kabul etmez. Çünkü bu belge, bankayı bir kefalet altına sokar. Ancak uzun süredir alıcının çalıştığı ve o şirketin genel durumunu bilen bir banka varsa ondan istenebilir.
Basit şekli ile LOI, ilk adımda alıcının bir ürüne ilgisi olduğunu, satın almak istediğini, resmi olarak satıcıya bildirmek için kullanılan bir formdur. Antetli kağıda yazılabileceği gibi, altta imza ve mühür olması da yeterlidir.
Özellikle büyük meblağlı ticari işlemlerde kullanılmaya çalışılan bu tip belgelerin düzenlenmesi, ileride kötü sonuçlar ve sahte işlemlere aracılık yapabileceğinden, sözleşme ve sertifika düzenlenmesi konusunda çok dikkatli olunması gerektiğini düşünüyorum.
Bu konunun gündeme gelme nedeni, web sitemiz www.kobifinans.com.tr’deki Dış Ticaret bölümünü ziyaret eden ve buna benzer olaylar yaşayan bazı ziyaretçilerimizden gelen sorular… Sitemizde yayınlanan sorularda da görüldüğü gibi, alıcının vermesi gereken, yukarıda belirtilen dokümanları, Togo’daki “sözde” alıcı şirket, Türkiye’deki KOBİ’lerden talep ediyor.
Bu tip dolandırıcılıkların akışı, genellikle şu şekilde karşımıza çıkıyor:
* Dolandırıcı şirketlerin gönderdikleri dokümanları, ihracatçının imzalayarak onaylamalarını takiben, onlar adına çalışan “hayali” avukatlarının, kendileri ile temasa geçeceği bildiriliyor.
* Ayrıca, avukatlık ücreti, ticaret odalarına kayıt ve resmi kuruluşlara üyelik gibi çeşitli masraf adı altında 3.000-5.000 euro gibi bedellerin, ihracatçı tarafından transfer edilmesi isteniyor.
Yurtdışına ihracat yapmayı düşünen şirketlerin dikkat etmeleri gereken en önemli konu, satacakları ürün bedelinin tam güvenceye alınmasıdır. Bunun için sitemizdeki Dış Ticaret bölümünde detaylı olarak anlatılan ödeme şekillerinden, satıcı açısından en avantajlı olan “peşin ödeme” şeklini seçmeye önem vermelisiniz. Ürün bedeli elinize ulaşmadan, kesinlikle ürün göndermemenizi ve yukarıda bahsettiğim ICPO ve LOI gibi belgeleri imzalamamanızı önemle tavsiye ederim.
Bu nedenle bankacılık sistemi gelişmemiş diğer Afrika ülkeleri gibi Togo’daki alıcılarla iş yaparken çok dikkat etmeniz gerekiyor.
1980’li yılların başlarında görülen, Nijerya çıkışlı olduğu anlaşılan ve toplam bedeli 5 milyar dolar olan dolandırıcılık davaları devam ediyor. Bunlara “Avans Ücreti (Advance Fee Fraud”, “419 Dolandırıcılığı” ve “Nijerya Bağlantılı Dolandırıcılığı (The Nigerian Connection)” dendiği gibi, doğrudan “419” da deniyor.
Genel olarak ve sıkça Nijerya veya Afrika ülkeleriyle ilgili kara para aklama veya başka yasal olmayan bir teklifi ihtiva eden bir faks, e-posta veya mektup ihracatçıya ulaştırılır veya çeşitli yollarla bir ticari iş teklifi yapılıyor. Bunlardan başlıcaları şöyle sıralanabilir:
* Gerçekte olmayan ürün bedelini gösteren, “hayali faturalı” veya “mükerrer faturalı“ yağ veya diğer tedarik ürün ve hizmet sözleşmeleri (Classic 419),
* Ham petrol ve diğer emtia dağıtımı (A Form of Goods and Services 419),
* Miras konulu bir vasiyetname (Will Scam 419),
* Kullanılmadan önce kimyasal olarak temizlenmesi gereken, çok miktarda nakit para için kimyasal ürün masrafına ihtiyaç durumu (Black Currency 419),
* Adınıza, “sözde” paranın yatırıldığı sahte bankalar (Spoof banks),
* Bir satın almada ödeme için talep edilen tutardan daha büyük meblağlı ve nakit olarak paraya çevirmek için “ödeme” (Cashier's Check and Money Order 419),
* Sahte piyango,
* İstihdam (Employment 419)
* Ticaret ve açık artırma web siteleri üzerinden ürün siparişi verme ve ondan sonra satıcıyı dolandırma.
Yukarıda verilen örnekler, bu yolla gerçekleşen sahtekarlık vakalarından yalnızca küçük bir kesit. Günümüzde bunlara her gün bir yenisi ekleniyor…
Bazı durumlarda da, kişilerden avans ödemesi, kredi vadesini uzatmak, büyük hibe, feragat yetkileri, geçkin bir banka çeki üzerinde değişiklik yaparak geri göndermek veya para transfer talimatı gibi taleplerde bulunuluyor. (Advance Fee, Transfer Tax, Performance Bond).
“419” mektuplar ve e-postaların çoğu Nijerya kökenli veya Nijerya destekli olduğu gibi, Gana, Togo, Liberya, Sierra Leone, Cote d'Ivoire ve İngiltere gibi ülkelerden de çıkıyor. Bütün şirketlerin, özellikle bu ülkelerden gelen davet, mektup, e-posta mesajlarını dikkatle incelemelerini ve cevaplamamalarını önemle vurguluyorum.
|
