|
İmalat Sanayi
Güney Afrika imalat sanayi sektörü apartheid döneminde, diğer tüm sektörlerde olduğu gibi, korumacı bir dış ticaret politikası ve yüksek gümrük vergileri ile gelişme kaydetmiş, ancak uluslararası ticarette yaşanan liberalleşme süreci ile birlikte global pazarlarla rekabet edebilmek açısından oldukça köklü değişikliklere uğramıştır. Söz konusu değişim sonucunda, tekstil ve hazır giyim sektörü başta olmak üzere bazı sektörler uluslararası rekabete ayak uyduramayıp daralma gösterirken, otomotiv sektörü başta olmak üzere bazı sektörler üretimde ve ihracatta önemli gelişmeler kaydetmiştir.
Güney Afrika imalat sanayi GSYİH'ye yaklaşık %20 gibi nispeten düşük bir oranda katkı yapmasına rağmen, hükümetin kalkınma stratejilerinde, özellikle yeni istihdam alanları yaratılmasında, önemli bir konuma sahiptir.
Güney Afrika imalat sanayinde 1994 yılından sonra yaşanan sürekli gelişme, 2003 yılında yerel para birimi Randın değer kazanması sonucunda ihracatçıların rekabetinin azalması nedeniyle kesintiye uğramış olmakla birlikte, özellikle artan iç talep sonucu 2004 yılı ile birlikte imalat sanayi üretimi tekrar artış trendine girmiştir.
|
İmalat Sanayi Üretim Endeksindeki Değişim, 2002-2007 (%)
|
|
Sektör
|
2002
|
2003
|
2004
|
2005
|
2006
|
2007
|
|
Gıda ve içecek
|
-2,9
|
1,9
|
7,9
|
6,4
|
0,8
|
4,0
|
|
Tekstil, giyim, deri ve ayakkabı
|
7,0
|
-7,9
|
4,6
|
-2,2
|
2,0
|
2,5
|
|
Ağaç ve ağaç ürünleri, kağıt ürünleri
|
2,9
|
0,4
|
4,4
|
4,4
|
6,5
|
1,3
|
|
Petrol, kimyasal ürünler, kauçuk ve plastik ürünleri
|
7,3
|
-3,8
|
3,6
|
2,1
|
2,1
|
7,3
|
|
Cam, metal olmayan mineraller
|
5,0
|
-1,8
|
9,5
|
8,8
|
8,5
|
4,7
|
|
Demir-çelik, demir dışı metaller, metal ürünleri, makineler
|
8,3
|
-1,3
|
1,0
|
-0,6
|
6,6
|
4,6
|
|
Elektrikli makineler
|
1,6
|
-2,2
|
-3,4
|
-1,0
|
7,2
|
1,7
|
|
Radyo, televizyon, iletişim araçları
|
5,9
|
5,5
|
6,4
|
1,6
|
-3,3
|
6,5
|
|
Motorlu taşıtlar, parça ve aksesuarları, diğer ulaştırma ekipmanları
|
1,9
|
-2,2
|
6,4
|
11,1
|
13,2
|
-0,5
|
|
İmalat sanayinin diğer sektörleri
|
4,7
|
-8,0
|
1,6
|
7,0
|
5,9
|
5,9
|
|
Toplam
|
4,5
|
-1,9
|
4,3
|
3,5
|
4,9
|
4,1
|
Kaynak: Statistics South Africa
İmalat sanayinde kapasite kullanım oranı Kasım 2006 itibariyle %87,6, Şubat 2007 itibariyle %85,7 iken, 2008 yılı Şubat ayında imalat sanayinde kapasite kullanım oranı %84,8 olarak kaydedilmiştir.
Artan iç ve dış talebin de etkisiyle otomotiv ve yedek parça sektörü Güney Afrika imalat sanayinde son dönemde en çok büyüme kaydeden sektör olarak öne çıkarken, tekstil ve hazır giyim sektörü ile elektrikli makineler sektörü uluslararası rekabete ayak uyduramayarak en fazla daralma gösteren sektörler olmuştur.
Son yıllarda büyük gelişme kaydeden ve ülke ekonomisine katkısı gün geçtikçe artan otomotiv sektörü Güney Afrika GSYİH'sine %7 dolayında katkıda bulunmakta ve en önemli ihraç sektörlerinden birini oluşturmaktadır.
2007 yılında Ulusal Kredi Kanununun yürürlüğe girmesi sonucunda kredi temin etme imkanlarının zorlaşması ve faiz oranlarındaki artışla birlikte otomotiv sektöründe iç talepte azalma görülmekle birlikte, Güney Afrika'daki önemli otomotiv üreticileri olan Volkswagen, Toyota, Daimler Chrysler ve Ford gibi büyük üretici firmaların ihracat taahhütleri nedeniyle otomotiv ihracatındaki artış trendinin devam etmesi beklenmektedir.
2004 ve 2006 yılları arasında Güney Afrika'nın ihraç ettiği araç sayısı sırasıyla 110 bin, 139 bin ve 179 bin adet olarak gerçekleşirken, 2007 yılında East London'da bulunan Mercedes-Benz fabrikasındaki yenileme faaliyetleri nedeniyle beş ay üretimin durdurulmasının da etkisiyle 2007 yılında toplam ihraç edilen araç sayısı 171 bin adet olarak gerçekleşmiştir.
İnşaat
1998 ve 1999 yılları hariç olmak üzere, son on yılda sürekli olarak büyüme kaydeden Güney Afrika inşaat sektörünün ülke GSYİH'sine katkısı 2008 yılı itibariyle % 4,1'dir. Güney Afrika emlak piyasasında yaşanan canlanma, devletin ve özel sektörün yaptığı yatırımlar, 2010 FİFA Dünya Kupası hazırlıkları kapsamında ülke altyapısının modernleştirilmesine yönelik yatırımların da etkisiyle hızla büyüyen inşaat sektörü, 2006 yılında %14,7 ve 2007 yılında %18,1'lik büyüme oranı ile ülke ekonomisinde en fazla büyüme kaydeden sektör konumundadır. İnşaat sektöründeki reel büyüme 2008 yılının son çeyreğinde de yavaşlamasına rağmen devam etmiştir. İnşaat sektöründeki büyüme oranı yılın üçüncü çeyreğinde % 15 olarak gerçekleşmişken, son çeyrekte bu oran % 10,8'e düşmüştür. Büyüme oranındaki yavaşlama inşaat sektörünün tümünde hissedilirken, özellikle 2008 yılının son çeyreğinde konut talebindeki düşüşten dolayı konut inşaatında daha belirgin olarak gözlenmiştir.
Hükümetin 2007 yılında, ülke altyapısının modernizasyonu amacıyla büyük miktarlarda yatırım yapılacağını açıklaması, 2008/2009 bütçesinde iskan hizmetlerine 52,6 milyar Rand, ulaştırma ve telekomünikasyon harcamalarına 71,3 milyar Rand tahsis etmesi ve 2010 FİFA Dünya Kupası hazırlıkları da dikkate alındığında önümüzdeki dönemde inşaat sektöründeki büyüme trendinin devam etmesi beklenmektedir.
Ulaştırma, Telekomünikasyon, Medya
Ulaştırma
Modern ve geniş bir ulaştırma alt yapısına sahip olan Güney Afrika, aynı zamanda Afrika kıtasındaki en uzun yol ağına sahip olan ülke konumundadır. Bu nedenle, Afrika kıtasının güneyindeki pek çok ülke Güney Afrika ulaşım alt yapısını kullanmak suretiyle ihracat ve ithalat yapmaktadır.
Kamunun ulaştırma alanında yürüttüğü bazı operasyonel faaliyetleri gerçekleştirmek amacıyla, Güney Afrika Ulaştırma Bakanlığı tarafından bazı kurumlar tesis edilmek suretiyle, ulaştırma alanındaki faaliyetler söz konusu kurumlara devredilmiştir. Bu kurumlar, ülkedeki ulusal karayolları ağının yapımı, işletmesi ve bakımı ile sorumlu kuruluş olan South African National Roads Agency Ltd (SANRAL), denizlerdeki doğal hayatı korumak, deniz kirliliğini engellemek ve bu konulardaki faaliyetlerde koordinasyonu sağlamak üzere kurulmuş olan the South African Maritime Safety Authority (SAMSA), sınır geçişlerini, yolcu ve yük taşımacılığını kontrol etmek ve düzenlemek ile sorumlu kuruluş olan the Cross-Border Road Transport Agency (CBRTA) ve sivil havacılığın güvenliğinin sağlanması, geliştirilmesi ve gerekli düzenlemelerin yapılmasından sorumlu kuruluş olan the South African Civil Aviation Authority (SACAA)'dır.
Telekomünikasyon
Güney Afrika'da bir kısmı özelleştirilmiş olan TELKOM şirketi, uzun yıllardır sabit hatlı telefon sektöründe tekel konumunda olmuştur. İkinci ulusal operatör olan Neotel 2005 yılında gerekli izinleri alarak 2006 yılı Ağustos ayında operasyonlarına başlamıştır. Ancak Neotel firmasının ilk iki yıllık süre zarfında TELKOM firmasının altyapısını kullanacak olması nedeniyle halen TELKOM'un sektörde fiilen tekel konumunda olduğu söylenebilir.
Güney Afrika, dünyada telekomünikasyon hizmetlerinin en pahalı olduğu ülkelerden birisi konumunda bulunmaktadır. Ülkede internet erişimi hızla artmasına rağmen, internet erişim ücretleri, yüksek telefon tarifeleri ve TELKOM tarafından sağlanan geniş band hizmetlerinin yetersizliğinden dolayı oldukça yüksektir. 2008 yılının sonlarına doğru hizmete girmesi öngörülen Doğu Afrika Denizaltı Kablo Sistemi (Eassy) ile birlikte iletişim maliyetlerinin azalması beklenmektedir.
Ülkede sabit hatlı telefon hizmetlerinin oldukça pahalı olmasının da etkisiyle, cep telefonu kullanımı oldukça yaygındır. 2000 yılında cep telefonu kullanıcılarının sayısı 8,3 milyon, 2002 yılında 13,7 milyon kişi iken, 2007 yılı Haziran ayı itibariyle ülkede yaklaşık 41,4 milyon adet cep telefonu kullanıcısı bulunmaktadır.
Vodacom, yaklaşık %59'luk pazar payıyla ülkenin en büyük cep telefonu operatörü konumundadır. MTN Group %32'lik pazar payı, Cell-C ise %9'luk pazar payı ile Vodacom'u takip etmektedir. Virgin Mobile firması 2006 yılı Haziran ayında dördüncü operatör olarak faaliyetlerine başlamış olup, söz konusu firma diğer operatörlerin network altyapısını kullanmak suretiyle hizmet sunmaktadır.
Tüm cep telefonu kullanıcıları içerisinde faturasız (kontörlü) cep telefonu kullanım oranı %85 dolayındadır.
Kaynak : www.musavirlikler.gov.tr
|
