AB’nin Ortak Ticaret Politikası, Avrupa Topluluğu’nu Kuran Antlaşmanın (ATA) 23’üncü maddesinde yer alır. Söz konusu madde Topluluğun, tüm ürünlerin serbestçe dolaştığı bir Gümrük Birliği’ne dayandığını vurguluyor. Gümrük Birliği ise, üye ülkeler arasında ithalat ve ihracat gümrük vergileri ile eş etkili diğer vergileri içine aldığı gibi, 3’üncü ülkelere karşı ortak gümrük tarifesi uygulamayı da içeriyor. Bu çerçevede, ürünlerin serbest dolaşımını amaçlayan Gümrük Birliği, üye ülkelerin arasındaki gümrüklerin kaldırılması ve 3’üncü ülkelere karşı Ortak Gümrük Tarifesi uygulanmasının yanı sıra, ticaret ve rekabet politikası alanlarında da uyumu gerektiriyor.
Gümrük Birliği, AB üyeleri arasında 1968 yılında kuruldu. Gümrük Birliği’ne rağmen devam etmekte olan tarife dışı engelleri de kaldırarak ticaretin tamamen serbestleştirilmesi amacıyla, 1 Ocak 1993 tarihi itibariyle ortak pazar oluşumu tamamlandı.
Ortak Ticaret Politikası genel olarak, AB’nin ekonomik bütünleşme sürecinin devamı için ihtiyaç duyulan, iç pazar hedefi doğrultusunda üye ülkelerin dış ticaret politikalarını ortak kurallar çerçevesinde belirlemesiyle oluşmuş düzenlemeler bütünüdür. AT’yi kuran anlaşmanın 133’üncü maddesinde, Ortak Ticaret Politikası’nın, tarife oranlarındaki değişiklikler, tarife ve ticaret anlaşmaları, liberalizasyon önlemlerinde uyum sağlanması, damping ve sübvansiyona karşı ticaretin korunması ve ihracat politikası hakkında ortak kurallardan oluşacağı belirtiliyor.
Ortak Ticaret Politikası’nın araçları arasında Ortak Gümrük Tarifesi (OGT), ithalata ilişkin kurallar ve ihracata ilişkin kurallar yer alıyor. Ayrıca, karşılıklılık esasına dayanan tercihli ticaret anlaşmaları ile tek taraflı ticari tavizlerden oluşan Genelleştirilmiş Tercihler Sistemi (GTS), Ortak Ticaret Politikası’nın araçları arasında yer alıyor.
AB’nin 3’üncü ülkelere uyguladığı gümrük tarifesi olan OGT, her yıl, bir Konsey Tüzüğü ekinde yayınlanır. İthalata ilişkin kurallar çerçevesinde, gözetim ve korunma önlemleri, kotaların dağıtımına ilişkin ortak kurallar, anti-damping ve anti-sübvansiyon önlemleri, haksız ticari uygulamalara karşı Birlik çıkarlarının korunması gibi konular ele alınır.
İhracata ilişkin konular çerçevesinde ise, ihracatta ortak kurallar ile ihracat kredileri üzerinde duruluyor. Tüm bunların yanı sıra, ikili ya da bölgesel bazda, AB ile 3’üncü ülkeler arasındaki özel ticari ilişkileri düzenleyen anlaşmalar, Ortak Ticaret Politikası’nın araçları arasında yer alıyor. Ayrıca, Genelleştirilmiş Tercihler Sistemi kapsamında, gelişmekte olan ülkelerin sanayileşme süreçlerini desteklemek amacıyla, gelişmiş ülkeler tarafından tek taraflı ticari tavizler de sağlanıyor.
Dünyadaki toplam ithalat ve ihracatın yaklaşık 5’te 1’ini gerçekleştiren AB, uluslararası ticareti düzenleyen, Nisan 1994 tarihinde kurulmuş olan Dünya Ticaret Örgütü’nü (DTÖ) de destekliyor. AB, DTÖ müzakerelerini belirleyen önemli taraflardan biri olarak, aşağıdaki konular üzerinde özellikle duruyor;
* Pazara erişimin kolaylaştırılması,
* Yatırım, rekabet ve ticaretin kolaylaştırılması gibi alanlarda kuralların belirlenmesi,
* Gelişmekte olan ülkelerin tercihli sistemler dahilinde desteklenmesi,
* DTÖ kuralları ile çevre standartları ve kamu sağlığı gibi konular arasında açık bir ilişki kurulması.
Türkiye’nin Ortak Ticaret Politikası’na Uyumu
Ürünlerin serbest dolaşımı, AB müktesebatının temel konularından bir tanesini oluşturuyor. Türkiye, 1 Ocak 1996 tarihinden itibaren Gümrük Birliği çerçevesinde, AB’ye karşı tüm sanayi ürünlerindeki gümrük vergilerini, kotaları ve eş etkili önlemleri sıfırlamaya başladı. Ürünlerin serbest dolaşımı açısından önemli olan teknik mevzuatın uyumlaştırılması konusunda da, 2/97 sayılı Ortaklık Konseyi kararı ile AB’nin teknik mevzuatının üstlenilmesi kabul edildi. Malların Serbest Dolaşımı alanındaki teknik mevzuat sayısı 591 olmakla birlikte, Türkiye’nin uyum sağladığı direktif sayısı yaklaşık 200 kadardır.
2003 yılı Kasım ayında açıklanmış olan İlerleme Raporu’nda, Türkiye’nin AB’nin malların serbest dolaşımı, gümrük birliği ve dış ilişkiler politikalarına uyum sağlaması için yapması gerekenlere değiniliyor. 2004 yılında açıklanmış olan İlerleme Raporu’nda da, Türkiye’nin AB’nin malların serbest dolaşımı, gümrük birliği ve dış ilişkiler politikalarına uyum sağlaması için yapması gerekenlere değiniliyor.
Kaynak: Bu yazı, Kolay İletişim tarafından, KobiFinans için derlenmiştir.
|
