Türkiye’nin Suriye İle Ticaretinde Mevcut Durum

Suriye ile olan dış ticaretimiz son beş yılda sürekli yükselen trend izleyerek önemli artışlar kaydedilmiştir. Coğrafi yakınlık ve iki ülke toplumu arasındaki varolan derin tarihi ilişkiler, ticari ilişkilerin gelişmesinde önemli rol oynamaktadır. Aşağıda Suriye istatistiklerine göre, iki ülke arasındaki dış ticaret rakamları gösterilmiştir.

Türk Firmalarının Suriye’de Yatırımları ve İlgilendikleri Yatırım Alanları
Tekstil alanında faaliyet gösteren bir Türk firması Halep’te akrilik iplik üretimine başlamıştır.Tekstil alanındafaaliyet gösteren bir diğer Türk firması ise yaklaşık 13 milyon lık bir yatırımla iplik üretim tesislerinin kuruluş çalışmalarını başlatmıştır. Turizm alanında faaliyet gösteren bir Türk firması Halep’te tamamlanmakta olan eğlence merkezinde yer alacak Aqua-park işletmesini üstlenmiştir. Bir firmamız Suriyeli bir firma ile ortak margarin üretimi yapmaktadır. Buna ilaveten zeytin atıklarından kömür üretimi, damlatma ile sulama sistemleri, demir ve metal profil üretimi, bitkisel yağlar, akrelik şanel ve fantezi iplik, akrelik iplik boyama ve terbiye, açık denizlerde av filosu, plastik profiller, plastik granül renklendirici dioektil fatalat, bitkisel yağ rafine ve ambalajı, yumurta violleri ve karton kutu üretimi, poli propilen iplik üretimi ve makina imalatı firmalarmızın yatırım yapmış olduğu alanlardır. Suriye’de Al-Thawra, Deir Al Zour, Tal Salhap şeker fabrikalarının toplam 25  milyon  değerindeki modernizasyon çalışmalarını da Türkiye’den bir  şeker fabrikası üstlenmiştir. Buna ilaveten bir firmamız Galvanzli demir kaplama fabrikası kurmuş, bir diğer firmamız ise uluslararası bir sulama projesini gerçekleştirmektedir.

Türk Firmalarının Suriye’de planladıkları yatırım konuları ise inşaat, müjendislik malzemeleri, demiryolu yapımı, lokomotif, zeytinyağı üretimi, enerji nakil hattı, çimento, gıda, boru, cam, elektrikli ev aletleri, ambalaj, traktör, kamyon, LPG tankları, makina, sulama borusu ve turizm olarak sıralanabilir.

Diğer Ekonomik İlişkiler
Ulaştırma
Türkiye ile Suriye arasındaki karyolu taşımaları, 23.03.1982 tarihli "Uluslararası Karayolu Taşımacılığı Anlaşması" ve bu anlaşmaya dayalı protokoller çerçevesinde yürütülmektedir.

Ortadoğu ve Yakındoğuya yapılacak demiryolu taşımaları, Türkiye, İran, Suriye, Ürdün ve Lübnan’ın üyesi olduğu Ortadoğu Demiryolları Konferansı Ortak Anlaşması çerçevesinde yapılmaktadır. 1997 yılı ikinci yarısından itibaren Irak ile Suriye arasındaki Al-Waleed sınır kapısının yük ve yolcu taşımacılığına açılması sonrasında TCDD Nusaybin-Kamışlı hattında  taşımacılığa başlamıştır. Ülkemiz sınırları içinde kalan Islahiye-Meydanekbez demiryolu hattı ile Suriye’ye ve bu ülke üzerinden Ürdün’e, taşıma yapılabilmektedir.

Enerji
Tüpraş, Suriye’den yıllık bazda yapılan kontratlarla ham  petrol alımına 1995 yılında başlamıştır. Türkiye’nin enerji kaynaklarının çeşitlendirilmesinin taşıdığı önem dikkate alındığında, sınırlarımıza çok yakın bir bölgede bulunan rezervlerden elde edilerecek doğalgazın yaklaşık 300 km’lik bir boru hattı ile güneydeki sanayi merkezlerimize taşınması mümkün görülmektedir. Suriye’nin bilinen doğalgaz rezervleri 240.5 milyar m3 ve yıllık doğalgaz üretimi ise 4.1 milyar m3 civarındadır.

Enerji alanında işbirliği, ikili planda Suriye’nin petrol ve doğal gaz sahalarında keşif üretim ve işletme faaliyetlerini, çok taraflı planda ise Mısır’ın El Ariş Limanından Ürdün – Suriye – Türkiye bağlantısıyla Avrupa’ya ulaştırılması planlanan doğal gaz boru  hattını kapsamaktadır. Bu hat sayesinde Mısır’ın yanısıra Suriye’den de doğal gaz alınabilecektir.

Ayrıca, Türkiye, Suriye, Mısır, Ürdün, Irak ve Lübnan’ı kapsayan Enterkonnekte Elektrik Projesinin tamamlanmasından sonra elektrik alanında gerek Suriye’den, gerekse projeye taraf diğer ülkelerden elektrik temini mümkün olacaktır.

Turizm
Türkiye ile Suriye arasında 17 Mayıs 1982 tarihinde imzalanan bir Turizm İşbirliği Anlaşması bulunmaktadır. Ülkemize gelen Suriye vatandaşlarının  önemli bir bölümü ticari amaçlarla ülkemizi ziyaret etmektedir. Anca gelişen  ilişkilerle birlikte karşılıklı turist sayısı artmaya başlamıştır. Ocak 2004’te ise iki ülke arasında turizm alanında Karma Komisyon Protokolü imzalanmıştır.

Sınai İlişkiler
Suriye’li firmalar tarafından Türk fimalarına ortak yatırıma yönelik önerilen alanlar, makina, üretim, çimento üretimi, GRP boru üretimi, kumaş üretimi,  madencilik, inşaat malzemeleri üretimi, polietilen ve polipropilen üretimi, gübre, deterhjan, ve deri, boya, konteyner üretimi, kumaş üretimi ve boyaması, iç giyim, otel işletmeciliği, sağlık turizmi, tuz ve zeytinyağı üretimi  ve dağıtımıdır.

Ticari İlişkilerin Genel Durumu
Sınır Ticareti
Suriye ile Mardin, Şanlıurfa, Gaziantep, Kilis ve Hatay illerimiz arasında sınır  ticareti yapılmakta olup, Suriye’nin bugüne kadar sınır ticareti kapsamında ithalata izin vermemesi nedeniyle bu kapsamdaki ticaret tek taraflı olarak ülkemizin sınır ticareti sistemi kapsamında yürütülmektedir.

Kaynak:www.dtm.gov.tr