Çek Cumhuriyetinin en büyük ilk 20 madde ithalatı son üç yıl boyunca toplam ithalatının yaklaşık yüzde 21’i dolayındadır. Bu maddelerin Türkiye’nin toplam ihracatı içindeki payı ise yüzde 5 dolayındadır.
2005 yılı itibariyle Çek Cumhuriyetinin en büyük ilk 20 madde ithalatı 16,7 milyar dolar üzeyinde olurken, Türkiye’nin bu mallardan yapabildiği ihracat 4,3 milyar dolar düzeyindedir.
İhracattaki göreli başarısızlık genel olarak bir arz yetersizliği nedeniyle ortaya çıkmış olarak gözükmektedir. Yani başarısızlık ülke ölçeğinde değil dünya ölçeğindedir.
Bununla birlikte, bu ilk 20 maddenin içinde yeralan bazı ürünlerde Türkiye zaten ihracatçı değil ithalatçı konumundadı. Bu nedenle enerji ham maddeleri ve madencilik dışarıda tutularak yapılan analiz daha anlamlı olacaktır. Bu şekilde yapılan analize göre Çek Cumhuriyetinin ilk 20 madde ithalatı toplam ithalatının2 yüzde 20’si düzeyindedir.
Bu malların Türkiye’nin toplam ihracatı içindeki payı bu kez yüzde 7,6’ya yükselmektedir. Ancak, Türkiye’nin bu mallardaki 5,3 milyar dolarlık ihracatına karşın, Çek Cumhuriyetinin toplam ithalatı 13,4 milyar dolardır. Dolayısıyla, bu şekilde yapılan analizde de sorunun temelde bir arz sorunu olduğu ortaya çıkmaktadır.
Ayrıca, Türkiye’nin bu mallarda yapmış olduğu ihracatın otomobil ve karayolu araçları aksam ve parçalarında yoğunlaştığı ve bu 20 maddenin yaklaşık ¾’ünü otomobil, yine yaklaşık yüzde 90’ını da otomobil ile birlikte karayolu araçları aksam ve parçaları oluşturmaktadır. Yani geri kalan 14 GTİP toplamının payı, liste toplamının ancak yüzde 10’ kadardır.
Çek Cumhuriyetinin bu mallardaki ithalat yapısı ise oldukça farklıdır. Otomobil ithalatının ilk 20 madde içindeki payı yüzde 12, otomobil ile birlikte karayolu taşıtları aksam ve parçalarının payı ise yüzde 25 düzeyindedir.
1000$
| TÜRKİYE’NİN İHRACATI |
2003 |
2004 |
2005 |
| |
|
|
|
| 1- TARIMSAL ÜRÜNLER |
24,529 |
25,624 |
26,713 |
| |
|
|
|
| i-Gıda Maddeleri |
23,606 |
25,138 |
25,910 |
| |
|
|
|
| ii-Tarımsal Ham maddeler |
923 |
486 |
803 |
| |
|
|
|
| |
|
|
|
| 2- MADENCİLİK ÜRÜNLERİ |
2,538 |
5,507 |
7,883 |
| |
|
|
|
| i- (27, 28) Maden cevherleri ve döküntüleri |
64 |
295 |
109 |
| |
|
|
|
| ii- Mineral yakıtlar ve mineral yağlar |
26 |
132 |
116 |
| |
|
|
|
| iii- Demir dışı metaller (68) |
2,341 |
5,096 |
7,611 |
| |
|
|
|
| |
|
|
|
| 3- SANAYİ |
160,880 |
190,612 |
254,684 |
| |
|
|
|
| i-Demir ve çelik (67) |
389 |
930 |
811 |
| |
|
|
|
| ii-Kimyasallar |
7,420 |
8,767 |
11,566 |
| |
|
|
|
| iii-Diğer yarı mamuller |
17,912 |
23,524 |
24,012 |
| |
|
|
|
| iv- Makinalar ve ulaşım araçları |
73,952 |
88,390 |
114,341 |
| |
|
|
|
| v- Dokumacılık ürünleri (65) |
23,557 |
25,574 |
30,868 |
| |
|
|
|
| vi- Hazır giyim (84) |
22,427 |
28,138 |
52,498 |
| |
|
|
|
| 4- DİĞER ÜRÜNLER |
899 |
521 |
829 |
Kaynak: www.dtm.gov.tr
|
