|
Sanayi üretiminde, ülkenin Kuzeydoğu bölgesinin üstünlüğü, özellikle 1990'lardan itibaren gerilemeye başladı. Ağır sanayi üretiminden verimliliği yüksek hafif sanayi üretimine geçişle birlikte, batı ve güney eyaletleri ekonomiden daha çok pay almaya başladı. Ekonomik kaynakların batı ve güneye kayması, Asya ve Latin Amerika'dan gelen göçmenlerin California, Texas ve Florida'ya yerleşmeleri ve iç göç süreci ile artmıştır.
1990'lı yıllarda ABD doğumlu vatandaşların yüzde 40'ının doğdukları eyaletten ayrı bir eyalette yaşamaya başlamaları ile iç göç süreci iyice hızlanmıştır. İç göç, 30'lu yaşlardaki ABD vatandaşlarının, daha iyi ödeme koşulları nedeniyle aileleri ile birlikte eyalet değiştirmeleri, 20'li yaş grubundakilerin kariyer edinme, ekonomik fırsatları değerlendirme amacı ile Washington veya Oregon'u tercih etmeleri ile açıklanabilir.
Yabancı Sermaye
ABD genellikle, yabancı yatırımcıya konuksever bir yatırım ortamı ile bütünleştirilmiş geniş pazarlar sunar. Devlet vergi kanunları, haksız rekabet, menkul kıymetlerin halka satışı, tüketicinin korunması, işçi ve göçmen hukuku, telif hakkı, marka ve patent, icra-iflas, gıda, eczacılık ürünleri, çevre ve kirlilik kontrolü, yabancı yatırımcıyı ilgilendiren federal kanunlar kapsamına girer. ABD hukuk düzeni, federal yargının yanı sıra, eyalet ve yerel hukuk düzenlemeleri üstüne kurulmuş ender bir kanuni sistem teşkil eder.
ABD'de işletme kurmayı planlayan yatırımcılar, belli federal ve eyalet iş teşviklerinden ve yardımlarından faydalanabilir. Örneğin, Ekonomik Kalkınma İdaresi (Economic Development Administration), ABD Konut ve Kentsel Kalkınma İdaresi (U.S. Department of Housing and Urban Development Administration), yerel eyalet kalkınma kurumları ve yerel Ticaret Odaları (Chambers of Commerce) bu türden yardımlar sağlayan kuruluşlar arasındadır. Bu kuruluşların yanı sıra, Küçük Ölçekli İşletmeler İdaresi (Small Business Administration) bu türden yardım sağlayan kuruluşlar arasında sayılabilir.
ABD'ye yönelik yabancı sermaye yatırımlarının büyük bir kısmı başta İngiltere olmak üzere, Japonya, Almanya, Hollanda, Kanada ve Fransa tarafından yapılır. 1980'li yıllardan itibaren ABD'deki yabancı sermaye yatırımları dikkat çekici boyutlarda artarken, ABD'nin yurtdışına yönelik yatırımları ılımlı boyutlarda kalmıştır. 1990-1996 döneminde yurtdışından ABD'ye yapılan doğrudan yatırımlar yüzde 132 artarken, ABD'nin yurtdışına yönelik yatırımları yüzde 109 artmıştır. 2005’te ABD'ye yapılan doğrudan yatırım tutarı toplam 1.635,3 milyar dolar olup, 538,1 milyar dolar imalat sanayinde, 230,1 milyar dolar perakende sektöründe, 207,6 milyar dolar finans ve sigorta sektöründe yatırım olarak değerlendirilmiştir. Portfolyo yatırımları açısından bakıldığında 2005’te 5.135,6 milyar dolar ABD'ye yurtdışından yatırım girişi olmuş, yine aynı dönemde 4.074,0 milyar dolar ABD'den yurtdışına portfolyo yatırımı olarak çıkış olmuştur. ABD'nin bütün dış yatırımlarına www.bea.gov/bea/di/usdiacap.htm adresinden ulaşmak mümkündür.
2003 Haziran ayında çıkarılan 4875 sayılı Doğrudan Yabancı Yatırımlar Kanunu ile yürürlükten kaldırılan Yabancı Sermayenin Teşviki Kanununun 1954 yılında kabulünden 2006 yılı sonuna kadar ABD sermayeli Türkiye'de kurulan şirket sayısı 733'tür. 1954-2002 yılları arasında ABD sermayeli 362 şirketin kuruluşu gerçekleşmişken, 2003’ten 2006 yılı sonuna kadar 371 şirket kurulmuştur. Yalnızca 2006’da kurulan şirket sayısı ise 118'dir.
Kaynak: Bu yazı, www.kobifinans.com.tr için, İhracatı Geliştirme Etüt Merkezi’nin verilerinden derlenmiştir.
www.igeme.gov.tr
|
