Yıllarca ABD ekonomisinin en önemli sorununun, Amerikalıların tasarruf etmediği olduğu iddia edildi. Borçlanma üzerine dönen ekonomi, doğal olarak çok yüksek dış açıklar verdi. Japonya ve Çin gibi ekonomiler, ABD ekonomisinin finansörü durumuna geldi.
Bu krizin en önemli sonuçlarından biri, ABD halkının tasarruf etmeye başlaması oldu. Halk, servetinin yarısına yakınını kaybetti. Oturdukları evin piyasa değeri yüzde 30'dan fazla değer yitirdi. İşsizlik yüzde 8'e geldi. Belki, işsizlik oranı çok yakında çift haneye gelecek.
Stok Eritme
Makro ekonomik ortam, Amerikalıları tasarruf etmeye zorluyor. Amerikalılar tasarruflarını artırdıkça, ekonomik daralma daha da derinleşiyor. Ekonomik verilerin yarattığı izlenim, sokakta çıplak gözle çok rahat doğrulanabiliyor.
Eskiden elektronik ürünler satan mağazaların önünde, hafta sonları arabanızı park edecek yer bulamazdınız. Şimdi bu mağazaların içi bomboş. Bu mağazaların sattıkları ürün yelpazesi de daralmış durumda. Raflarda tükenen ürünlerin yerine yenileri konmamış, yerleri boş duruyor. Bazı ürünleri almak isteseniz de bulamıyorsunuz.
Otomobil piyasasında ise, daha önce görülmemiş indirimler var. Ama indirimlerle ilgilenen müşteri yok. Perakendeciler stok eritme, stokları nakde dönme peşinde. Bu strateji açıkça görülüyor. Üretim, tüketimden çok daha hızlı daralıyor. 2 yıl öncesiyle karşılaştırıldığında, ABD ekonomisindeki çöküş çok belirgin. 5 ay önce dahi sokaktaki durum, şimdikinden çok daha olumlu görünüyordu. Son yıllarda, borçlanma yoluyla tüketimlerini hızla artıran Amerikalılar, borç bulamadıkları için mi tüketimlerini kıstılar, yoksa borçlanmak istemedikleri için mi tüketmiyorlar? Sokaktaki duruma bakılırsa, Amerikalılar borçlanmak ve tüketmek istemiyor. Tasarruflarını artırarak, yitirdikleri servetlerini yerine koymak istiyorlar. Gelecekleri konusunda kaygı duyuyorlar.
Böyle bir ortamda, kredi faizlerinin düşmesi bir çözüm değil. Durumu düzeltecek ortam ancak servet erimesinin durması ve işsizlikteki artışın sona ermesiyle oluşabilir. Devlet harcamalarındaki artış, işsizlik artışını durdurması kaydıyla, olumlu bir girişim. Konut fiyatlarındaki düşmenin durması, krizden çıkmanın bir ön şartı gibi gözüküyor.
Görünen o ki, ileriki dönemlerde ABD ekonomisinde, çok büyük boyutlarda, ertelenmiş talep söz konusu olacak. Elverişli ortam yaratıldığında, ABD’de tüketimin yine hızla artması, hiç de şaşırtıcı olmayacak.
Kaynak: Haber Türk Gazetesi
www.haberturk.com
|
