Tatil Günleri

>>11 Ocak Bağımsızlık Günü

>>23 Mayıs Milli Gün

>>9 Temmuz Gençlik Günü

>>30 Temmuz Kralın Taç Giyme Günü

>>14 Ağustos Milli Gün

>>20 Ağustos Milli Gün

>>6 Kasım Milli Gün

>>18 Kasım Bağımsızlık Günü

>>Ayrıca Dini bayramlar İslami takvime göre kutlanmaktadır.

Türkiye’den seyahat edenlere vize uygulaması yoktur. Ankara’daki Fas Büyükelçiliği: 0 312 437 60 20.

Hafta sonu tatili, Cumartesi ve Pazar günleridir. Cumartesi günleri tüm işyerleri, Pazar günleri ise bazıları açıktır.

Kış saatleri Eylül’den Haziran ayına kadar sürmektedir.

Devlet dairelerinin iş saatleri; 08.30-12.00/ 14.30-16.45 arasındadır.

Bankalar; PazartesiPerşembe 08.15-11.30/  15.00-19.00,Cuma günleri 08.15-11.15/14.45-16.45 saatlerinde çalışmaktadır. Bazı bankalar Cumartesi günleri tek bir şubelerini saat 09.00-12.45 arası açık tutmaktadır. İşyerleri Pazartesi’den Cuma’ya 09.00-13.13.00/ 15.00-19.00 saatleri  açıktır

Yaz saatleri; Haziran - Eylül arasıdır. Devlet dairelerinin iş saatleri; Kış uygulamasında olduğu gibidir.

Bankalar; Pazartesi’den Cuma’ya 08.15-14.15 saatleri arasında çalışmaktadır. İşyerleri genel olarak kış saatlerine uymaya özen göstermektedir.

Giyim; kış aylarında hafif yünlüler ve orta kalınlıkta giysiler, yazları ise pamuklu ve hafif giysiler giyilmesi tavsiye edilmektedir. Batı tarzı giyim alışılmış bir görüntü oluşturmaktadır.

İş hayatındaki sosyal kurallar, Güney Avrupa ülkelerinde olduğu gibidir. Ancak gelenekseksel bir Fas yemeğine davet edinildiğinde, yemeğin çoğunlukla sağ elle yendiğinin unutulmaması  gerekmektedir. Resmi hitap şekli; Fransızca’daki kişilere hitap şeklinin aynısıdır.

Değerlendirme
Giderek büyüyen orta sınıfı, mal ve hizmet arzındaki ihtiyaçları nedeni ile Fas, önemli bir ihraç pazarı özelliği taşımaktadır. Ülkenin çok sayı ve çeşitte ürün ve hizmet ticaretine umut verici bir şekilde açık olduğu görülmektedir. Ancak bu piyasadaki en önemli rakipler ve geleneksel ticari partnerlerin Avrupalı firmalar olduğu unutulmamalıdır.

Diğer taraftan, daha önce de belirtildiği üzere, Fas Nüfus Bakanlığı’nın şeffaflık politikası kapsamında, bu Bakanlığa bağlı bir kuruluş tarafından yapılan bir anketin sonuçlarına göre, Fas dünyadaki en fakir ülkeler arasında yer almaktadır.

1980’lerin başından 1995’e kadar, ülkede fakirlik sınırının altında yaşayan kişi sayısı önemli ölçüde azaltılmış olmasına rağmen, nüfusun halen %13’ü bu kategoriye girmektedir. Nüfusun yaklaşık %42’si ise, özellikle tarımda yaşanan kuraklık yıllarında ve diğer bazı nedenler ile ekonomide meydana gelebilecek en küçük dalgalanmada fakirlik sınırının altına düşebilecek olan grubu oluşturmaktadır. Sonuç olarak, nüfusun %50’ye yakın kısmını “fakirler grubu” oluşturmaktadır.

Fas hükümeti yavaş fakat dengeli bir özelleştirme programı ile ticari hayattan çekilmektedir. Özelleştirme, otel işletmeciliği, tekstil, ithal teknoloji ve hizmetler sektörünü hedeflemektedir. Ayrıca Fas devlet planlamacıları Dünya Bankası ve diğer uluslararası finansman kuruluşlarının desteği ile telekomünikasyon, kara yolları, limanlar ve elektrik santralları gibi temel alanlardaki projeleri yürütmeye devam etmektedir.

Ülkede pazarlama teknikleri giderek gelişmekte, alışveriş merkezleri kurulmaktadır. Fas’ta,ülkemiz özel bir sempati ile anılmakla birlikte, Türk işadamlarına karşı tercihe dayalı, özel  bir tutum izlenmemektedir. Devlet ve iş çevrelerinde Fransızca ve Arapça birinci dil olarak tercih edilmekte, iyi eğitilmiş çevrelerde ve genç işadamları tarafından İngilizce de kullanılmaktadır.

Ülke, artan girişimcilik ruhu, nüfusu ve yönetim biçimi ile uygun bir ticari atmosfere sahip izlenimini vermektedir. Türk işadamlarına ilişkin imkanlar Telekomünikasyon: Şehir ve şehirlerarası şebekelerde fiber optik kablo donanımının sağlanması. Söz konusu alan, ülkede telekomünikasyon şebekesini iyileştirilmesi amaçlandığından potansiyel bir büyüme vaad etmektedir.

Elektrik üretimi : Fas’ın elektrik tüketim talebi yıllık ortalama %7 oranında büyümektedir.

Kirli su arıtımı : Sebou ırmağı üzerindeki zeytinyağı tesislerinin yarattığı çevre kirliliğinin giderilmesine ilişkin olarak Ulusal İçme Suyu İdaresiONEP’in bazı girişimlerde bulunması beklenmektedir.

Kümes hayvanları sektörü : Ülkede kişi başına düşen kümes hayvanları ve yumurta tüketimi düşüktür. Ancak yem ithalatının serbestleştirilmesini takiben bu alandaki üretimin artırılmasına yönelik ekipman talebinin de artması beklenmektedir.

Fas İle Olan Ticarette Karşılaşılan Sorunlar

>>Artmakta olan fakat halihazırda düşük satın alma gücü,

>>Küçük boyutlu piyasa,

>>Ulaşım zorlukları,

>>Ticari dil olarak Fransızca kullanılması,

>>Satın alma ve finansman kolaylıkları sağlama zorunluluğu,

>>İş çevrelerinin birbirlerini karşılıklı olarak iyi tanımaması olarak özetlenebilir.

Diğer taraftan: Fas’ın koruma oranlarının çok yüksek ve Fas’ın AB ile 1 Mart 2000 tarihinde yürürlüğe giren Serbest Ticaret Anlaşmasını imzalamış olmasından dolayı, firmalarımız Fas pazarında AB firmaları ile rekabette zorluk yaşamakta idi. Bu durumun 2006 yıında yürürlüğe giren Türkiye-Fas STA’SI ile düzelmesi beklenmektedir.

Türk firmaları, Fas makamlarınca açılan ihalelere katılımları ile ilgili olarak, Türk bankalarından Fas bankaları aracılığı ile ihale makamlarına verilmek üzere geçici, kesin ve avans teminat mektubu düzenlenmesini talep etmektedirler.

Sözkonusu teminat mektupları için Fas bankaları Türk bankalarının kendilerine göndereceği kontrgarantilerin Fransızca düzenlenmesi şartını getirmektedir. Uluslararası işlemlerde ortaya çıkacak anlaşmazlıkların çözümünde teamül ve hukuki altyapı da İngilizce düzenlenen metinler çerçevesinde oluşturulmuş olduğundan, bir başka dilde verilen metinler anlaşmazlık durumunda taraflar için hukuki dezavantaj da yaratmaktadır.

Fas’ın bankacılık sistemi uluslararası bankacılık uygulamalarına uygun değildir.  İhracatların ödeme şekli itibariyle vadeli akreditif ve/veya aval kabullü vesaik mukabili olması, ihracatları müteakip vesaikin bankalarca kabul edilmesinden sonra bedelin vadesinden önce cari finansal kıymete dönüştürülebilmesi amacıyla Türkiye’deki aracı bankalara iskonto ettirilmesini veya ithalat işlemlerimizin finansmanında teminat olarak alınmasını gündeme getirilmektedir.

Ancak, Fas bankalarından açılan akreditif ile ilgili gönderilen vesaikin alındı, kabul, ödeme vadesi gibi bildirimleri, çoğu kez usulüne uygun formatta (şifreli swift) alınamadığından Türkiye’deki  bankalar da bu tür işlemleri yapamamaktadır. Bu nedenle, ihracatımızın finansal değere dönüşmesi gecikmektedir.

Fransa ve diğer bazı Avrupa ülkelerinin, ticari tercihlerini etkilemek amacı ile Fas’a  diplomatik ve politik baskı uyguladıkları bilinmektedir. Bu ülkeler halihazırda piyasanın büyük bir bölümünü ellerinde bulundurmaktadır. Yerli partnerleri tarafından iyi temsil edilen Fransız firmaları piyasaya hakim olup, bunları İspanyol, Alman ve İtalyanlar izlemektedir.

Ülkedeki Fransız diplomatik misyonunda 30’dan fazla ticaret uzmanı görev yapmaktadır.Aynı zamanda Fas’ta 300’den fazla Fransız ve 150 kadar İspanyol firma, 700 Fransız-Fas ortak teşebbüsü bulunmaktadır. Fransız Ticaret Odasının aktif olarak ticaretle uğraşan 1200 üyesi vardır.

Fas 1567 dolarlık kişi başına düşen geliri, tüketicilerinin düşük seviyedeki alım gücü ve Fransa, Almanya, İtalya ve İspanya başta olmak üzere Avrupa ülkelerinin pazarı ellerinde bulundurmaları gözönüne alındığında; güçlü rekabet ortamı nedeni ile Türkiye açısından çok cazip bir pazar gibi görünmemekle birlikte diğer Afrika ülkelerine yapılacak ihracat sırasında bir geçiş noktası olarak değerlendirildiğinde ihracatçılarımız açısından yeniden önem arzeden bir konuma kavuşmaktadır.

Ayrıca ülkemiz ihracatçılarının Fas piyasasında pazar payı elde edebilmeleri ve kendilerine iş imkanı yaratabilmelerinin, halihazırda bu piyasada yerleşik rakiplere rağmen uygun fiyatlı ve kaliteli, Türk ürünlerinin etkin tanıtımının gerçekleştirilmesi ile mümkün olabileceği düşünülmektedir.

>>Ticari İmkanlar

>>Su kaynakları ekipmanları

>>Mimari, inşaat, mühendislik hizmetleri

>>Elektrikli güç sistemleri

>>Madencilik sanayi ekipmanları

>>Telekomünikasyon ekipmanları

>>Çevre kirliliği kontrol ekipmanları

>>Gıda işleme ve paketleme ekipmanları

>>Tıbbı teçhizat

>>Tarımsal makinalar

>>Havalandırma ve soğutma ekipmanları

>>Tarımsal ürünler :

>>Mısır yemi

>>Buğday

>>Bitkisel yağlar

>>Mum yağı

>>Pamuk

Kaynak: www.igeme.gov.tr