     |
Kuzey Afrika’nın Yıldızı: Fas
A.Kerim KALINAĞAÇ
KobiFinans Dış Ticaret Danışmanı
|
|
Bu sayıda, Kuzey Afrika, Kuzey Atlas Okyanusu ve Akdeniz kıyısında, Cezayir ve Batı Sahra arasında yer alan Fas’ı tanıtacağız. Dilerseniz önce Fas’ın tarihine kısaca bir göz atalım. Fas 788’de, yani Kuzey Afrika’nın Araplar tarafından fethedilmesinden yaklaşık 1 yüzyıl sonra, Mağribi hanedanları tarafından yönetilmeye başlandı. 16. yüzyılda yönetime Sa’adiler geldi. Ülke 1860’ta İspanyollar tarafından işgal edildi. 1912’de, Fransa egemenliğine giren Fas, 1956 yılında bağımsızlığını ilan etti ve ülkede anayasal monarşi kuruldu. Bugün Fas’ta devlet dini İslam, resmi dil Arapça, rejim ise demokratik monarşi olarak karşımıza çıkıyor. Resmi dil Arapça olsa da iş dünyasında yoğun olarak Fransızca ve zaman zaman da İngilizce kullanılıyor.
Dini ve ahlaki bir lider konumunda olan kral, Eylül 2002’de yapılan genel seçimlerden sonra, yeni nesil teknokratları atadı. Driss Jettou başkanlığındaki hükümet, Fas’ın mevcut ekonomik sorunlarının büyük olması nedeniyle, yaşam standartlarını yükseltemediği gibi ülke için çok önemli bir sorun olan işsizliği azaltamadı. 34 milyon nüfuslu ülkede 7 Eylül 2007’de seçimlere gidildi ve ipi göğüsleyen statükocu İstiklal partisi oldu. Geçtiğimiz yıllarda Fas’ın ticari ilişkileri açısından önemli gelişmeler kaydedildi. AB ile Fas arasında 1996 yılında imzalanan Ortaklık Anlaşması 2000 yılında yürürlüğe girdi. 2004 yılı başında Fas Krallığı ile ABD Hükümeti arasında Serbest Ticaret Anlaşması imzalandı. 2002 Ekim ayında Moskova’yı ziyaret eden Fas Kralı yaptığı anlaşmaya göre Fas’ın karasularında Rus balıkçıların avlanmasına izin verdi.
Ülke ekonomisi son yıllarda geçmişe nazaran daha fazla çeşitleniyor. Fosfat ve fosfat ürünleri ihracatın 1/3’ünü oluşturuyor. Dünyada en büyük fosfat ve fosfat ürünü üreticisi olan Fas’ta tekstil ve hazır giyim de imalat sektöründe önemli bir yer tutuyor. Tekstil ve deri ürünleri ihracatta büyük paya sahip. Çalışanların yüzde 43’ünü barındıran tarım sektörü ile balık ve balıkçılık ürünleri de ekonomiye önemli katkılar sağlıyor. AB ile imzalanan Balıkçılık Anlaşmasının 2007 Nisan ayı başında yürürlüğe girmesi, balıkçılıkla ilgili yeni tesislerin faaliyete geçirilmesi, Atlas Okyanusunda pelajik balıkçılığın artırılması, karides ve bazı balık türlerinin avlanmasına ilişkin yeni bir planın kabul edilmesi, bu sektördeki faaliyetleri yoğunlaştıracak ve yatırımlara yeni bir dinamizm kazandırması bekleniyor.
Turizm ise ülke ekonomisinin bir diğer itici gücü. Fas’ın 2010 yılında 10 milyon turiste ulaşma hedefi var. Bu çerçevede hazırlanan Azur Planı kapsamında inşaat faaliyetleri süren tatil köyleri ve otellerin yapım faaliyetlerinin yanı sıra hızla devam eden otoyol, liman, demiryolu gibi kamu altyapı yatırımları da önemli açılımlar sunuyor. 100.000 sosyal konut inşasının gerçekleştirilmesi yönünde sarf edilen çabaların da inşaat sektörünü büyütmesi hedefleniyor.
Az sayıda hidroelektrik ve rüzgar enerjisi üreten santral ve kömür rezervine sahip Fas, enerji alanındaki dar boğazı aşmak için özelleştirme çalışmalarını hızlandırmış durumda. Öte yandan ülke enerjisinin yabancılara bağımlı hale gelmesi KOBİ’lerin büyümesine engel teşkil ediyor. Yapısal reformlar IMF, Dünya Bankası ve Paris Kulübü tarafından destekleniyor. Para birimi Dirhem’in konvertibilitesi sadece vadesiz hesap işleri için geçerli olduğunu hatırlatmakta fayda var.
Ülkenin dış ticaret açığı ise önemli bir sorun. Fas’ın 2006 yılı itibariyle 111.7 milyar Dirheme ulaşan toplam ihracatına karşılık ithalatı 207 milyar Dirhem seviyesine ulaşmıştır. Ülkenin 2005 yılında 85 milyar Dirhem olan dış ticaret açığı, 2006 yılında 96 milyar Dirhem seviyelerine çıkmıştır.
Türkiye’nin 2006 yılında Fas’a yaptığı ihracat 552 milyon dolar olarak gerçekleşti. 2007 Ocak- Mart aylarında kaydedilen rakam 132.2 milyon dolar olarak gerçekleşti. İki ülke arasında Nisan 2004 tarihinde imzalanan ve 1 Ocak 2006 tarihinde yürürlüğe giren Türkiye-Fas Serbest Ticaret Anlaşması (STA) çerçevesinde bu hacmin hızla artacağı öngörülüyor.
STA ile birlikte Türk sanayi ürünlerinin bir bölümünde gümrük vergileri sıfırlandı. Birçok üründe de öngörülen 9 yıllık geçişte kademeli indirimler yapılacak ve ardından da vergiler sıfırlandırılacak. Bununla birlikte Fas 4 yıl boyunca belirli konfeksiyon ürünlerini ABD’ye menşe şartı aranmaksızın ihraç etme imkanına da kavuştu. Yani istediği ülkelerden hammadde ve yarı mamul alarak bu ürünleri herhangi bir üretim işlemine tabi tuttuktan sonra ABD’ye vergisiz ihraç etme hakkına sahip.
Kaynak: KobiFinans Dergisi 17. Sayı
|
| |
|
| |
|
Bu yazı
987 kez okundu. |
| |
|
Bu yazı hakkında yorum yapılmamış.
|
| |
|
|
|
|
|
En Çok Okunanlar 
