Hazırladığınız sunuşun anlaşılır olmasına özen gösterin. Bunun için şirketinizle ilgili detaylı dokümanları ve ürün numunelerini mutlaka yanınızda götürün. Toplantı veya sunuş sırasında, dinleyicilerin sizi anlayıp anlamadığı konusunda ise inisiyatifi ele alın. Utanma duygusunun önem taşıdığı bu kültürde, soru sormak konusunda da güçlük çekilebilir. Dolayısıyla onları teşvik edip rahatlamalarını sağlamanızda fayda var.

İspanyollar ne söyledikleri ve nasıl söyledikleri konusunda dikkatli davranırlar. Özellikle yurtdışından gelen kişilerle iş yaparlarken, her beyin mükemmel bir şekilde gerçekleşmesini isterler. Bunu, olayları kontrol etmek, şirketlerinin itibarını korumak ve rekabet edebilmek için yaparlar. Ayrıca karşılıklı konuşmalarda İspanyol tarafını dikkatle takip etmenizde fayda var. Bu ne kadar içten olduklarını anlamanıza yardımcı olacaktır.

Kötü haberlerin açıklanması konusunda biraz isteksiz ve gönülsüz davrandıkları için, iş ilişkilerinizde size ne söylediklerini yorumlamak ve doğruluğunu kanıtlamak için bağımsız bir iletişim ağı kurmanız önemlidir. Batıda eğitimini tamamlamış olan kişiler bu iş için değerli birer kaynaktır. Onlar vasıtasıyla gerçeği daha kolay anlama ve öğrenme imkanına sahip olabilirsiniz. Karar verme süreci yavaş ve temkinli seyreder. Bu esnada teklifinizle ilgili olarak, değişik seviyelerde detaylı ve özenli bir analiz yapılır.

İspanyol kültüründe “güç” esas olarak kabul edilir. Hiyerarşiye aşırı derecede önem verilir. "Ejefe" veya "el padron" diye adlandırılan patronlar, karar verme otoritesini ellerinde bulundurur. Bu yüzden aracılarla ilgileneceğinizin bilincinde olmalı ve kuracağınız iyi ilişkilerin karar aşamasında faydalı olacağını unutmamalısınız.

İspanya’da tanıdık olan kişilere "tu" ve resmi olunan kişilere de "usted" denilir. Örneğin hizmetlileri ile daima resmi bir tonda "usted" diye hitap ederek konuşurlar. Bu şekilde konuşarak hizmetkârlara bir şahıs olarak saygı gösterilir. Ofislerde meslektaşlar arasında ise daha ziyade "tu" kullanılır. Bazen kişiler patronları hakkında dahi konuşurken resmi olmayan bir tonda "tu" kullanabilir.

Randevu
İspanya’daki iş görüşmelerinizi çok önceden ayarlamanızda fayda var. Türkiye’deki gibi tatil günü perşembeye denk geldiğinde, hafta sonu ile birleştirilerek 4 gün tatil yapılır. Birçok İspanyol her yıl genellikle Haziran-Ağustos ayları arasında 30 gün tatil yapar. Ayrıca iş görüşmelerinizin yılbaşı ve Paskalya Yortusu zamanlarına denk gelmemesine de özen gösterin. İspanya’da boğa güreşlerinin olduğu zamanın, en güzel dönem olduğu söylenir. Ancak iş görüşmeleri için uygun bir zaman değildir.

Bunun yanında İspanyollar genellikle öğle yemeği süresince aileleri ile birlikte olur ve öğle yemeğinden sonra "siesta" diye adlandırdıkları dinlenmeye çekilirler.

Toplantılara zamanında gitmeye özen gösterin. Karşı taraf 15–30 dakikalık bir gecikme ile toplantılara katılırsa şaşırmamalısınız.

Görüşme için bir yere gittiğinizde, geldiğinizi belli etmek için sekretere kartınızı bırakmayı ihmal etmeyin. En uygun görüşme zamanı öğleden sonra saat 15:00 olarak verilebilir. Birçok iş yeri öğleden sonra 12:00–15:00 saatleri arasında ofislerini kapatır. Hatta bazıları siesta saatini 16:00’ya kadar uzatabilir. Partiler ve sosyal birliktelikler nadir olarak zamanında başlar.

Hediye Verme
İspanyol iş kültüründe hediyeler başarılı bir iş görüşmesinin sonucunda verilir. Eğer size bir hediye verilirse bunu hemen hediyeyi verenin önünde açmanızda fayda var. Kaliteli olan her türlü hediye kabul görür. Markalı ürünlerin çok iyi ambalajlanmasına özen gösterin. Eğer şirketinizin logosunu içeren bir hediye götürecekseniz, kaliteli bir kalem veya masa üstü bir objeyi tercih edebilirsiniz. Ülkenizle ilgili sanatsal hediyeler, kaset, CD veya şehrinizi tanıtıcı yayınları da tercih edebilirsiniz.

Yemek için bir İspanyol evine davet alırsanız, tatlı veya çiçek götürebilirsiniz. Eğer gittiğiniz evde çocuk varsa, üniversite veya spor takımlarının forması veya şapkası iyi bir seçenek olacaktır. Aşırı derecede pahalı olan hediyeler rüşvet olarak kabul edilebileceğinden, verilmemesinde fayda var. Eğer hediye olarak çiçek götürüyorsanız, kasımpatının ölümü çağrıştırdığını unutmayın. Çiçek sayısının 13 olmasının da uğursuzluk getireceğine inanılıyor.

Halk Davranışı
Öğle yemeği duruma göre bazen küçük bir sandviççide, bazen ise restoranlarda birkaç saat sürebilecek uzun yemekler olarak yenilebilir. Kaybedilen zamanı telafi etmek için iş, akşam geç saatlere kadar devam eder. Bu yüzden akşam yemeğini 21:00 veya 22:00’de almayı tercih edebilirsiniz. Daha sonra da evde ya da arkadaşlarla birlikte bir barda toplanılmasına sıkça rastlanır. Hafta sonlarında, özellikle cuma ve cumartesi geceleri eğlenceler güneşin doğuşuna kadar devam eder.

Öğle yemeğinde genellikle iş konuları tartışılır. Bu yemeklerde İspanyol iş protokolüne saygılı bir tavır sergileyin ve kahve servisi yapılana kadar iş konusunu gündeme getirmemeye özen gösterin. İş konuları yemekte tartışılmakla birlikte, İspanyollar öğle yemeği için evlerine gitmeyi de tercih edebilir. İspanyol erkekleri bir iş kadınından bir öğle veya akşam yemeği daveti aldığında bunu büyük bir zevkle kabul eder. Ancak, daveti yapan kişinin hesabı ödeyeceği kuralı burada da geçerliliğini sürdürür. Bir davet aldıysanız, daha sonraki tarihlerde karşılık vermeniz beklenir. Akşam yemeği konusunda bir organizasyon yapıyorsanız, seçtiğiniz restoranın mükemmel olmasına özen gösterin. Burada iyi bir yemek ve şarap artı puan kazanmanızı sağlar. Öte yandan kadeh kaldırırken "salud" denir.

Bir İspanyol evine ilk kez davet edildiğinizde bunu reddedebilirsiniz. İlk davetler genellikle nezaket adına yapılır. Davet 2. kez tekrarlandığında rahatlıkla kabul edebilirsiniz.  Akşam yemeklerinin daha resmi ve sosyal durumlarda dışarıda alınması tercih edilir.

Eğer bir yemeğe ev sahipliğinde bulunuyorsanız ve eşinizi de bu yemeğe götürmeyi düşünüyorsanız, İspanyol kontağınızın da eşini davet etmesini sağlayın. Eğer karşı taraf bu daveti kabul etmezse, siz de aynı şekilde davranmalısınız.

İspanyollar geleneksel Batı stili oturma düzenini takip eder. Ev sahibi ve sahibesi masanın zıt taraflarında karşılıklı olarak otururlar. Onur konuklarından erkek olanı, ev sahibesinin sağına, kadın ise ev sahibinin sağına oturtulur.

İş Kıyafeti
İspanyollar giyim konusunda çok hassas davranır. İnsanın görünüşünü, sosyal başarısının bir göstergesi olarak kabul ederler. Bu nedenle de muhafazakâr ve iyi tasarımı olan kıyafetleri tercih eder, sade giyinirler. Erkek koyu renk elbise ve kolalı gömlek giyer. İş kadınları ise şık ve stilli giyinmeyi tercih eder. Bu nedenle kıyafetlerinizin kaliteli kumaştan imal edilmiş, özel tasarımı olan takim elbiselerden seçilmesine özen gösterin. Halk içerisinde şort giyilmesi de pek yaygın değildir.

Takım elbisenizin ceketini her zaman yanınızda bulundurun. İspanyol tarafınca ceketlerin giyilmemesinde bir sakınca olmayacağı ifade edilirse çıkarabilirsiniz.

Kaynak: KobiFinans Dergisi 13. Sayı