Nil Nehri’nin zenginliği çöl ortasında dünyanın en büyük uygarlığının oluşmasına izin verdi: Mısır.  M.Ö. 3200 yıllarında ortaya çıktığı tahmin edilen bu büyük uygarlık, çok sayıda medeniyete ev sahipliği yaptı. 1869 yılında Süveyş Kanalı’nın tamamlanması ile, dünya ulaşım merkezinin önemli bir noktası haline geldi. Tam egemenliğine ise II. Dünya Savaşı'nın bitmesiyle ulaştı. 1971’de Asvan Yüksek Barajı’nın inşa edilmesi nedeniyle oluşan Nasır Gölü, tarımsal ve ekolojik dengenin sağlanmasında önemli bir rol oynadı.

Arap dünyasındaki hızlı nüfus artışı ve Nil Nehri'ne olan bağımlılık, büyük vergilerin uygulamaya geçmesine ve toplum üzerinde baskı unsuru oluşmasına neden oldu. Bugün gelinen noktada, devlet yönetiminin, ekonomik reformlar, altyapı ve telekomünikasyon alanlarında yatırımlar gibi işlere odaklanması bekleniyor.

İş Görüşmesi Yaparken
Mısırlılar ülkelerini Batı Avrupa ile Arap Dünyası arasında köprü olarak görüyorlar. Bu nedenle iş pratikleri Arap veya Avrupa tarzının ortasında bir yerde bulunuyor. Batılılar iş konusunda yavaş ve sabırlı davranıyor. Adımlarını dikkatli atıyor. Mısırlılar ise genellikle kendi adımları ile hareket etmekten hoşlanıyorlar.

Bunun yanında Mısırlı ortağınız ‘sizden hoşlandığını anlayıncaya kadar’ ilerleme mümkün olmuyor. Dolayısıyla işinizin sosyal yanı çok önemli. Gelenekle uyumlu olarak, ilk toplantıda birçok kez size “hoş geldiniz” diyorlar. Mısırlılar yabancı dili seviyorlar ve güzel konuşma yeteneğine sahipler. Aranızdaki samimiyet geliştikçe duygusal konularda konuşmalarına şahit olabiliyorsunuz. Bu arada Arap dilinin abartmalara fazla yer verdiğini aklınızdan çıkarmayın. Eğer bir Mısırlı ‘Evet’ derse bundan ‘Mümkün’ anlamı çıkarılabiliyor.

Öte yandan bu ülkede iş yapabilmek için Mısırlı bir acenteye ihtiyacınız olduğunu unutmayın. Eğer Kahire ve İskenderiye'de iş yapmayı planlıyorsanız, her iki şehirde de ayrı birer acenteye ihtiyacınız var.  Kartvizitlerinizin bir yüzünün İngilizce, diğer yüzünün de Arapça olmasına dikkat edin.

Günde Tek Randevu Alın
Mısır iş kültüründe ziyaretçilerin randevularına zamanında gitmesi konusuna her ne kadar hassasiyet gösterilse de, temas edeceğiniz kişi görüşme için geç kalabiliyor veya hiç gelmeyebiliyor. Yabancı işadamını bekletmekten pek çekinmiyorlar. Gerçekçi olarak söylemek gerekirse, bir gün için tek randevu vermenizde fayda var. Ayrıca, Kahire'nin dünyanın en büyük trafik kargaşasına sahip ülkesi olduğunu da aklınızdan çıkarmayın.

Görüşme esnasında telefon ile görüşmeler veya davetsiz misafirler, her an olabiliyor. Arka arkaya devam eden birçok toplantının gerçekleşmesine de şahit olabilirsiniz. Batılılar bu dikkat dağıtıcı hareketi sinir bozucu olarak görüyor. Ancak siz yine de anlayışınızı ve sükunetinizi korumaya çalışın.

Cuma günlerinin Müslümanların kutsal günü olması nedeniyle iş randevularınızı bu güne denk getirmeyin. Çalışma günleri cumartesi-çarşamba arasında. Devlete ait kurumlar 8.00-14:00 arasında çalışıyor. Kışın birçok işyeri öğleden sonraya yakın bir zamanda birkaç saatliğine kapanıyor. İşyerleri, bankalar ve devlete ait kurumlarda Ramazan ayında çalışma saatleri kısalıyor. İslam takvimi kullanıldığından aylar 28 gün, 12 aylık bir İslam yılı 354 güne tekabul ediyor. Tatil zamanları da her yıl farklılıklar gösteriyor.

Mısır'da çok sayıda selamlaşma şekli olduğundan en iyisi ilk toplantıda ilk selamlama hareketini karşı taraftan beklemek. Batılılaşmış Mısırlı erkekler diğer erkeklerle tokalaşıyor. Ancak bazı Mısırlı erkekler Batılı kadınlarla el sıkışıyor. İş kadınları, ilk hareketi Mısırlı erkekten beklemesi gerekiyor.

İş Kıyafeti
Dışarıdan gelen ziyaretçilerin Mısır'ın alçakgönüllü standartlarını takip etmesi bekleniyor. Aşırı sıcaklık görünse de vücutlarının büyük bir bölümünü örtüyorlar. Geleneksel milli kıyafetleri giymekten kaçının. Mısırlılar kendi milli kıyafetlerini yabancıların giymesinden  rahatsız olabiliyor. Erkekler için standart giyim; pantolon ve gömlekten oluşuyor (tercihen uzun kollu). İş toplantıları için ceket ve kravat gerekiyor. Yakalarınızın köprücük kemiğine kadar olan kısmını düğmeleyin. Erkeklerin mücevher takmaları hoş karşılanmıyor. Kadınların her zaman gösterişsiz kıyafetler giymeleri bekleniyor. En az dirseklere kadar uzanan uzun kollu ve yüksek yakalı elbise, bluz ve gömlek tercih edilmeli. Etek boylarının ayak bileklerine kadar veya dizin altında olmasına özen gösterilmeli. Şapka veya eşarp her zaman gerekli olmuyor. Ancak bayanların yanlarında bir eşarp bulundurmasında fayda var.

Hediye Verme
Hediye alma ve verme işlemini sağ elle yaptığınızdan emin olmalısınız. Her iki elinizi de kullanmanız kabul edilebiliyor. Bir Mısırlının evine davet edildiyseniz, giderken pişmiş yiyecekler veya çikolata gibi hediyeleri götürebilirsiniz. Çiçek genellikle cenaze ve nikah törenlerinde gönderiliyor, batılılaşmış Mısırlılar ise çiçek konusunda tutucu davranmıyor. Mükemmel yapılmış bir pusula da dindar bir Müslüman için Mekke'nin yönünü göstermesi açısından çok iyi bir hediye olabiliyor. Küçük elektronik aletler de popüler hediyeler arasında.

Halk Davranışı
İslam dini, Mısırlının hayatında kritik bir faktör olarak karşımıza çıkıyor. Din, toplumun bütün safhalarında önemli bir rol oynuyor. Her türlü problemin çözümü için İslam yasalarının uygulanması ve doğru yorumunun yapılması konusunda yaygın bir inanış var.  Mısırlılar İslam dini ile çelişmeyen her türlü bilgiyi kabul ediyor. Ayrıca diğer Arap ülkeleri ile kıyaslandığında Batılı fikirlere daha açıklar. Bazı Mısırlıların Hıristiyan oldukları da unutulmamalı.

Sokakta el ele tutuşmuş Arap erkeklerini sık görebilirsiniz. Ancak Batılı Mısırlılar bu hareketi yapmıyorlar. Eğer bir Mısırlı elinizi tutmak isterse bunu arkadaşlık jesti olarak kabul edebilirsiniz.

Geleneksel bir Arap erkeği karısını tanıştırmayı gereksiz bulabilir. Eğer karısı orada yok gibi hareket ediyorsa sizin de aynısını yapmanız gerekebilir.  Geleneksel Arap selamlaşmasında erkekler birbirlerinin sağ ellerini sıkarlar, sol ellerini de diğerinin sağ omzuna yerleştirip her iki yanağından öpüyorlar. Öpme olayı daima aynı cinsiyetten kişiler arasında gerçekleşiyor. Sol el, Arap kültüründe temiz olarak kabul edilmiyor. Daima sağ elinizi kullanmaya özen gösterin. Ayrıca el ve kolunuzla bir şey açıklarken de mutlaka sağ elinizi kullanın. Çok ağır bir şeyi kaldırmanız gerektiğinde ve başka bir seçeneğiniz olmadığında her iki elinizi de kullanmanız kabul edilir.

Bir camiye girdiğinizde ve ayakkabılarınızı çıkarmak zorunda kaldığınızda, başka ayakkabıyla karışmaması için, ayakkabılarınızın tabanlarını birbirlerine yapıştırarak bırakmanızda fayda var. Otururken ayaklarınızı yere koyun. Çünkü Araplar otururken ayaklarını çapraz biçimde üst üste atmıyor. Ayrıca ayağınızın tabanını karşı tarafa göstermek de kaba bir davranış olarak kabul ediliyor. Başparmağın havaya kaldırılması da tüm Arap dünyasında kaba bir davranış olarak görülüyor.

Karşılıklı Konuşmada Dikkat!
Mısırlılar çok yakın mesafe içinde konuşuyor. Buna alışık olmasanız da utanarak geri çekilmeyin. Eğer aranızda mesafe bırakmaya çalışırsanız, ortağınızın fiziksel varlığından rahatsız olduğunuz, soğuk bir yaradılışta veya hissiz biri olduğunuz gibi farklı anlamlar çıkarılmasına sebebiyet verebilirsiniz.

Mısırlılar etrafları ve kendileri ile ilgili şaka yapmaktan hoşlanıyor. Örneğin Mısır bürokrasisi en önemli hedefleri arasında yer alıyor. Her ne kadar kendilerinin uygun olmayan şeylerini eleştirseler de, siz bu konuda şaka yapmaktan kaçının. İş yapacağınız kişilerin aileleri ve İsrail ile ilgili konuşmalardan kaçınmanız gerekiyor.
Hazırlayan: Vural Çekinmez/İGEME Şube Müdürü

Kaynak: KobiFinans Dergisi 10. Sayı