Son dönemde gerçekleşen ticari işbirliği ve yatırımlarla ilişkilerin güçlenmesi bekleniyor.

Birleşik Arap Emirlikleri (BAE), bölgedeki ticari konumu ve birçok yabancı firmayı bünyesinde bulundurması nedeniyle oldukça cazip fırsatlar sunuyor. Ülke ihracatçı ve yatırımcı firmalarımızın öncelikli ağırlık vermeleri gereken bir pazar konumunda. Birçok yabancı firmanın temsilciliklerini ve şubelerini burada konumlandırdığını, Ortadoğu, Asya, Afrika hatta Avrupa pazarlarına yönelik faaliyetlerini bu merkezden yürüttüğünü görüyoruz.

BAE’de sermaye, kâr transferi konusunda herhangi bir kısıtlama bulunmuyor, kambiyo kontrolü ve gelir vergisi uygulanmıyor. Serbest bölgelerde gerekli olmamasına rağmen, Emirliklerde şirket kurarak faaliyet gösterebilmek için yerel ortak bulunması zorunluluğu devam ediyor.

En Büyük Gelirleri Petrolden
BAE, dünya petrol rezervlerinin yüzde 9,5’ine, doğalgaz rezervlerinin yüzde 4’lük bölümüne sahip. Emirlikler içinde petrol gelirlerinin büyük kısmına sahip olan Abu Dhabi ekonomik ve siyasi açıdan da önemli bir gücü elinde tutuyor. Bunu ticari ve turistik açıdan bir cazibe merkezi olan Dubai izliyor. Gelirlerinin büyük bölümü petrole dayalı olan Körfez ülkelerinin başlıca amacı ekonomilerini daha geniş bir tabana yaymak ve farklı sektörlerde gelişmeyi sağlamak. Bu politikaların BAE tarafından da uygulandığını ve kesin sonuca ulaşıldığını söylemek doğru olacaktır.

Son yıllarda gerçekleştirilen alüminyum üretimi, havacılık, telekomünikasyon ve turizm sektörlerine yönelik ciddi yatırımlar bu çeşitlenmeye iyi birer örnek olacak nitelikte.

Düşük işsizlik oranına sahip ülkede, nüfusun yüzde 80’ini yabancılar oluşturuyor. BAE, Körfez ülkeleri içinde 25.000 dolarlık Gayri Safi Yurtiçi Hasıla (GSYİH) ile kişi başına düşen en yüksek milli gelire sahip ülke konumunda. 2004 yılında 6,4’lük büyüme kaydeden ekonominin 2005’te bu oranı geçtiği tahmin ediliyor.

BAE Pazarı
Bölgede ticari kısıtlamalar bulunmadığından, her ülkeden ürünlerin yer aldığı, rekabetin yüksek olduğu bir ortam sözkonusu. Özellikle Dubai, birçok ürün ve hizmet tedarikçisi firmanın faaliyet gösterdiği önemli bir merkez olarak öne çıkıyor. Pazarda tutunabilmek için ciddi bir rekabet üstünlüğüne ve ülke üzerinden başka pazarlara da hitap edebilecek güce sahip olmak gerekiyor. Yerel tüketicinin gelir seviyesi de dikkate alınarak sunulacak ürünlerde, kalitenin ön planda tutulması ve doğru dağıtım kanallarının belirlenmesi önemli. Diğer taraftan, ülkenin çok önemli bir re-export merkezi olduğunu değerlendirdiğimizde, her türden ürüne karşı açık ve cazip bir yapı oluştuğunu görüyoruz.

Bae Dış Ticareti
Ülkenin petrol ihracatı 2004 yılında 30 milyar dolar civarında gerçekleşti. Bu oran toplam ihracatın 1/3’lük bölümünü oluşturuyor. Dubai ise petrol dışı ürünlerin ve re-export ticaretin önemli merkezi olma konumunu sürdürüyor. Çimento, metaller, toprak mamulleri, kimyasallar, tekstil ve gıda maddeleri diğer ihracat kalemlerini oluşturuyor. Son yıllarda artan turizmin de etkisiyle bavul ticareti giderek artan bir grafik sergiliyor. Ülkenin ithalat kalemleri arasında, başta gıda, içecekler, sebze-meyve, tekstil ürünleri, mücevherat, makine, ulaşım araçları olmak üzere her türlü tüketim ürünü yer alıyor. BAE, 2004 yılında 62 milyar dolar seviyelerinde bir ithalat gerçekleştirdi. İthal ürünlere ortalama yüzde 4’lük gümrük vergisi uygulanıyor. Çin’in ardından ABD, Fransa, Almanya ve Japonya ülkenin ithalatında önemli bir yere sahip.

Türkiye-BAE Ticareti
2004 yılında 1,3 milyar dolarlık ihracat gerçekleştirdiğimiz BEA ile dış ticaret hacmimiz sürekli artış eğilimi izliyor ve dış ticaret fazlası veriyoruz. Ticaretimizin büyük bölümü Dubai merkezli gerçekleşiyor. Son dönemde yapılan ticari işbirliği ve yatırımlarla bu ilişkilerin daha da derinleşmesi bekleniyor.  Demir ve çelik, kıymetli metaller, elektrikli makine ve cihazlar, örülmemiş giyim eşyası başlıca ihracat kalemlerimiz arasında. İthal kalemlerimizde ise değerli taş ve metal, alüminyum, petrol gazları, diğer gazlı hidrokarbonlar, pamuk, plastik ve plastikten mamul eşyalar var.

KOBİ’ler Soruyor
Soru: Latin Amerika ülkelerinden badem ve kuru üzüm ithal etmek istiyorum. İthalat ve ihracat konusunda tecrübem yok. Bu ürünlerle ilgili olarak Türkiye tarafından konulmuş bir ithal yasağı var mı? Ayrıca Şili, Peru vb. ülkelerle daha çabuk ve güvenilir ticaret yapabilmem için irtibata geçeceğim bir kanal önerir misiniz?
FERHAT BÜLBÜL / Mir Gıda – ANKARA

Cevap: Badem ithalatında yüzde 58,5 gümrük vergisi, Tarım Köyişleri Bakanlığı Kontrol Belgesi ve Bulgaristan menşeli olan ürünlere tarife kontenjanı uygulanıyor. Üzüm ithalatlarınıza ise yüzde 54,9 gümrük vergisi uygulanıyor, Tarım Köyişleri Bakanlığı Kontrol Belgesi aranıyor. Ayrıca ithalat sırasında TS standardı değerlendirmesine tabi tutuluyor. Üretici ve ihracatçı firmalara www.tradepoint.org/index.php?id=156 adresinden ulaşabilirsiniz. Bu adreste bulunan firmaların kayıt işlemleri yerel ticaret odaları tarafından yapıldığından güvenilir firmalara ulaşma şansınız daha fazla olacaktır. Ayrıca, ithal edeceğiniz tarihlerde mevzuatta bir değişiklik olup olmadığını değerlendirmek gereklidir.

Soru: Biz firma olarak yurtdışından cep telefonu ve malzemeleri getirmek ve satışını yapmak istiyoruz. Acaba ihracat ve ithalat ile ilgili prosedür nedir? Nasıl bir yol izlememiz gerekiyor? Bu konudaki bilgilere nerelerden ulaşabiliriz?
ÇETİN HASPOLAT / Medya Copy – DİYARBAKIR

Cevap: GSM telefonu ithalatında, yürür-lükteki ithalat mevzuatı uyarınca Telekomünikasyon Kurumu (TK) onayı ve Sanayi Bakanlığı tarafından düzenlenecek garanti belgesi aranıyor. İthalat işlemine başlamadan önce TK tarafından belirlenmiş olan prosedürleri yerine getirmeniz gerekir. Bu prosedürler ve işlemler T.K. Teknik Düzenleme ve Standardizasyon Dairesi tarafından yürütülüyor. Detaylı bilgileri  www.tk.gov.tr/tds/link.
html/ithalat-Pros-2004-08/Yeni-Ithalat-Proseduru.htm adresinde bulabilirsiniz. Garanti belgesi başvuru ve takibini, www.sanayi.gov.tr adresine firmanızı kayıt ettirdikten sonra size sağlanan şifre ve kullanıcı kodu yardımıyla yürütebilirsiniz.

Soru: Tanzanya ve Kenya’ya ihracat yapacağız. Fakat Kenya normalde olması gereken evraklara ilaveten COC diye bir belge istiyor diye duydum. Ayrıca malı buradan göndermeden önce teftiş ediliyor diye bilgilendirildim. Tanzanya ve Kenya’ya ihracat, yapılması gereken işlemler ve hazırlanması gereken evraklarla ilgili olarak bilgi verir misiniz?
ALİ ÇOPUR / Güzel Şekerleme – GAZİANTEP

Cevap: COC belgesi, Certificate Of Conformity anlamına gelen “Kalite Uygunluk Belgesi”dir. Bu belge ithalata konu olacak ürünün Kenya Bureau of Standards (KEBS) tarafından belirlenmiş standartlara uygunluğunun kontrol edilmesi ve belgelenmesi amacıyla kullanılıyor. Kenya tarafından gerçekleştirilen daha önceki uygulamada ürünler, belirlenmiş kuruluşlar tarafından yükleme öncesinde kontrol edilerek, sevkiyata konu parti için COC belgesi düzenleniyordu. Yeni yapılan düzenlemede ise bu işlemler akredite olmuş laboratuvarlar tarafından gerçekleştirilebiliyor. Detaylı bilgi için www.kebs.org sitesinden ithalatçılara yönelik duyuruyu inceleyebilirsiniz. Bunun dışında faturai konşimento, menşe belgesi vb. ihracatta kullanılan belgeleri ve ithalatçı firma tarafından talep edilebilecek diğer belgeleri göndermeniz yeterlidir.

Soru: Biz ithalat yapıyoruz. Önceden akreditifle çalışı-yorduk ama artık firmaları tanımış olduğumuz için peşin transferle çalışıyoruz. Yalnızca proforma faturayla bankaya gidip, para trans-ferini gerçekleştiriyoruz. Sonra dekontlarla birlikte gümrüğe gidip malımızı çekiyoruz. Yerine getirmemiz gereken başka bir yükümlülük var mı?
NESLİHAN EKER / Dündar Hırdavat – ANKARA

Cevap: Kambiyo mevzuatı gereği, fiili ithalden önce yapmış olduğunuz ithalat bedeli transferleri karşılığında, 180 günlük bir süre zarfında fiili ithalatı gerçekleştirerek açılmış olan ithalat taahhüdünü banka kanalıyla kapattırmanız gerekiyor. İşlem bazında 100.000 dolarlık tutara kadar olan işlemlerde kapatma işlemi bankalar tarafından terkin yöntemiyle gerçekleştirilebiliyor. Bu tutarın üzerindeki transferlerinizde, kapatma işlemini bankanıza ithalat dökümanlarını ulaştırmak suretiyle sizin yaptırmanız gerekiyor.

Soru: Yurtdışına bal ihracatı yapmak istiyoruz. Avrupa ülkeleri hakkındaki prosedürleri bize bildirmeniz mümkün mü?
M. ÖZGÜR KILIÇARSLAN  / M/D Dış Ticaret – İSTANBUL

Cevap: AB ülkelerine yapılacak gıda ihracatlarında, ihracatçı ülkenin sağlık onayı, üretim tesisinin onayı, sağlık sertifikaları ve sağlık kontrolleri gibi kriterlerin tümüne uygunluk ve gerekli işlemlerin tamamlanmış olması bekleniyor. AB ülkeleri, serbest dolaşıma girecek gıda ürünlerine uygulanacak prosedürleri, ilgili direktifler yardımıyla yürütüyor. Bu direktiflere, AB tarafından hazırlanmış olan, ihracatçıları bilgilendirmeye yönelik "HelpDesk" yardımıyla ulaşabilirsiniz. Müşterinizin bulunduğu ülke AB mevzuatına ilaveten birtakım prosedürler uyguluyor olabilir. Bunları kontrol etmek için Helpdesk sitesinde "Requirements and Taxes" bölümünden faydalanabilirsiniz. Bu bölümde ürün kodu olan 0409’u ve satış yapacağınız ülkeyi seçmeniz halinde, ilgili prosedürleri görüntüleyebilirsiniz.

Bal, ihracat iadesi verilen ürünler arasında yer aldığından, ihracatı kayda bağlıdır. İhracat öncesinde üretim yapılan tesislerin Tarım Bakanlığı uzmanları tarafından AB direktiflerine uygunluğu denetlenerek, AB ile ilgili birimlerine bildirilmesi gerekiyor. Ayrıca gümrükleme sırasında saflık, antibiyotik gibi özelliklerine yönelik analizlerin “Ege Üniversitesi İlaç Geliştirme ve Farmakokinetik Araştırma-Uygulama Merkezi” tarafından yapılmış “Doğal Arı Balı Analiz Belgesi (C13)” talep ediliyor.

Kaynak: Kobifinans Dergisi 9. Sayı