Türk-Tunus İş Konseyi
2 ülke arasındaki ekonomik, mali, ticari ve sınai ilişkileri geliştirmek ve ayrıca, 2 ülke arasında ve 3. ülkeler ile ortak girişimleri desteklemek amacıyla 17 Eylül 1987 tarihinde ‘Ekonomik İşbirliği Komitesi’ kurulmuş ve bu komitenin adı 23 Mayıs 1989 tarihinde ‘Türkiye-Tunus İş Konseyi’ olarak değiştirilmiştir.

Konseyin Faaliyetleri
2 ülke arasındaki ekonomik ilişkilerde kolaylık sağlanması için 2 tarafın özel sektörlerinden gelecek bilgi taleplerini cevaplandırmak ve ortak yatırımları teşvik etmek amacıyla danışma hizmetleri yapmak.

Tunus ile birlikte ticaret fuarları, sergiler, toplantılar, konferans ve seminerler düzenlenmesi veya bunlara katılımın sağlanması hususunda çalışmalar yapmak, durumu ilgili kuruluşlara bildirerek karar almak, görev alanına giren konularda tanıtıcı faaliyetlerde bulunmak, şeklinde özetlenebilir.Son olarak, Türk-Tunus İş Konseyi Ortak Toplantısı, 30 Kasım 2004 tarihinde İstanbul’da gerçekleştirilmiştir.

Deniz Ulaştırması
Ülkemiz ile Tunus arasında 23.5.1989 tarihinde imzalanmış olan Deniz Taşımacılığı Anlaşması’nın 1. maddesi çerçevesinde, düzenli hat tesisi ve ortaklaşa işletilmesi hususunda D.B. Deniz Nakliyatı T.A.Ş. ile Tunus Milli Denizcilik Şirketi COTUNAV arasında 28 Kasım 1990 tarihinde bir Protokol imzalanarak ortak hat açılmasına karar verilmiştir. Bu ortak hat henüz tesis edilememiştir. Mevcut durum itibarıyla, ülkemizden Tunus’a özel gemi taşımacılığı şirketleri tarafından, ayda 3 düzenli sefer düzenlenmektedir.

Serbest Ticaret Anlaşması
AB ile gerçekleştirdiğimiz Gümrük Birliği Anlaşması çerçevesinde, Türkiye’nin, AB’nin Ortak Ticaret Politikasına uyum sağlanması amacıyla üstlenmekle yükümlü olduğu anlaşmalar arasında AB ile Tunus arasında 1 Mart 1998 tarihinde yürürlüğe giren Avrupa-Akdeniz Ortaklık Anlaşması da bulunmaktadır. Bu çerçevede Türkiye ile Tunus arasında bir Serbest Ticaret Anlaşması imzalanması öngörülmekteydi. Yapılan müzakereler sonucunda 25 Kasım 2004 tarihinde Tunus’ta imzalanan Türkiye- Tunus Serbest Ticaret Anlaşması’nın 2 ülke ticari ilişkilerinin geliştirilmesi açısından olumlu katkıda bulunacağı düşünülmektedir.

Bu Anlaşma Çerçevesinde
Merkezi ve Doğu Avrupa ve Balkan ülkeleri ile akdedilen STA’lardan farklı olarak, sadece tercihli ticaret, devlet tekelleri, rekabet ve devlet yardımları, fikri, sınai ve ticari mülkiyet hakları, kamu alımları, vs. hükümleri değil, aynı zamanda ekonomik ve teknik işbirliğine dair ayrıntılı hükümleri de ihtiva etmekte olup, 2 ülke arasında 15 Temmuz 1992’de imzalanan Ticaret, Ekonomik ve Teknik İşbirliği Anlaşması yürürlükten kaldırılmaktadır. Anlaşma; dış ticaretle ilgili Bakanların başkanlığında toplanacak Ortaklık Konseyi ile kendi yetkisi altında çalıştıracağı bir Ortaklık Komitesi ihdas etmektedir. Ortaklık Konseyi, Türkiye ile Tunus arasında 1992 tarihli Anlaşma ile tesis edilen "Ticaret, Ekonomik ve Teknik İşbirliği Karma Ekonomik Komisyonu (KEK)"nun yerine geçmektedir.

Sanayi Mallarındaki Tercihli Rejimi
Bahse konu Anlaşma ile 2 ülke arasında 9 yıllık bir geçiş döneminin sonunda serbest ticaret alanı tesis edilmektedir. Bu çerçevede Türkiye, sanayi mallarında gümrük vergilerini Anlaşmanın yürürlüğe girişiyle birlikte sıfırlamayı taahhüt etmiştir. Buna mukabil, anılan Protokol’ün I sayılı Listesinde yer alan ülkemiz menşeli sanayi mallarına Tunus’un uyguladığı gümrük vergisi ve eş etkili vergiler, yıllık yüzde 12’lik indirimlerle, 7’nci yılın sonunda sıfırlanacaktır.

Tunus açısından daha büyük hassasiyet arz eden II sayılı Liste kapsamı ürünlerdeki gümrük vergileri ve eş etkili vergiler ise, Anlaşmanın yürürlüğe girişinden 2 yıl sonra yüzde 9, takip eden yıllarda ise yıllık yüzde 13’lük indirimlerle, 9’uncu yılın sonunda sıfırlanacaktır. Söz konusu listeler, ürün kompozisyonu bakımından, esas itibariyle, AB-Tunus Ortaklık Anlaşmasında indirim takvimine tabi Listeler ile uyumludur. Tek esaslı fark, Tunus’un ’organik kimyasal müstahsallar (29 ncu fasıl)’ı, sıvı dielektrik transformatörlerini ve kanuni vergileri sıfır olan ürünleri ülkemiz açısından muaf ürünler kapsamına almış olmasıdır.

I sayılı Liste kapsamında başlıca; ham mermer ve travertenler, plastik mamulleri, tekstil iplikleri, sentetik/suni filamentten mensucat, tüller, örme tüylü mensucat, bazı seramik mamulleri, filmaşin, demir-çelik çubuklar ve teller, demir-çelikten eşya, beyaz eşya aksam ve parçaları, binek otomobilleri ve bunların aksam ve parçaları yer almaktadır.

II sayılı Listede ise, klinker, çimento, kozmetik/parfümeri müstahzarları, sabunlar, yıkama/temizleme müstahzarları, kara taşıtlarının dış lastikleri, kağıt ve kartonlar, pamuklu mensucat, diğer dokunmuş veya örme mensucat, hazır giyim, battaniye, nevresim, porselen/seramikten eşya, cam eşya, demir-çelik mamulleri (yarı mamuller, köşeli çubuklar, L şeklinde profiller, vs.), klima cihazları, buzdolabı, çamaşır makinesi, televizyon, toplu yolcu taşıtları, yük taşıtları, vs. yer almaktadır.

Anlaşma’da ayrıca, Tunus açısından taviz dışı bırakılan ürünler III sayılı Listede (negatif liste) sayılmaktadır. Anılan Liste, sanayi malları itibariyle, AB-Tunus Ortaklık Anlaşmasındaki negatif liste ile aynıdır. Listede; dokunmuş halı ve yer kaplamaları, el işi danteller, el örgüsü duvar halıları, yer bezleri, bulaşık bezleri ve kullanılmış giyim eşyası yer almaktadır. Listelerin incelenmesinden, Tunus’un; ihracatımızın önemli kalemleri arasında yer alan tekstil-konfeksiyon, elektrikli cihazlar, beyaz eşya (bulaşık makinesi hariç) başta olmak üzere, nihai mamuller ile çimento, klinker, mermer ve demir-çelik mamulleri (uzun mamuller) itibariyle hassasiyetinin olduğu ortaya çıkmaktadır.

Türkiye-Tunus Ortaklık Anlaşmasının yürürlüğe girmesiyle birlikte, ülkemiz menşeli tabii boratlar, maden cevherleri, sodyum karbonat, kauçuktan boru ve hortumlar, pamuk ve döküntüleri, naylon/polyamid/polyester iplikleri, sentetik filament demetleri ve lifler, dokunmamış mensucat, dokunmuş kadife, peluş, tırtıl mensucat, demir-çelikten ark kaynağı, yassı hadde demir-çelik mamulleri, bakır teller, bulaşık makineleri, sıvı dielektrik transformatörleri, iş makineleri (greyder, küreyici, yol silindirleri, vs.), bazı binek otomobilleri, zirai/ormancılık traktörleri başta olmak üzere, ağırlıklı olarak ham maddeler ile Tunus’un üretmediği nihai ve yarı mamuller gümrük vergisinden muaf olarak bu ülkeye ithal edilebilecektir.

Tarım Ürünlerinde Tercihli Rejimi
Diğer taraftan, Anlaşmada, tarım, balıkçılık ve işlenmiş tarım ürünleri itibariyle, işlenmiş tarım ürünleri şu an için tavize konu olmamıştır. İşlenmiş tarım ürünlerinin tercihli rejime aşamalar halinde dahil edilmesi amaçlanmaktadır. Bu itibarla, başlangıç aşamasında, nohut, fasulye, kuru üzüm, kabuksuz fındık ve fındık püresinde tarife kontenjanı çerçevesinde indirilmiş gümrük vergili taviz elde edilirken; tarife kontenjanlı olarak, hurma, sardalye, uskumru, yumuşakçalar ile "harissa" da (Tunus’a has acılı ezme) gümrük vergisi muafiyeti, şarapta ise gümrük vergisi indirimi tanınmıştır.

Menşe Kuralları
Tercihli ticarette tatbik edilecek menşe kurallarına göre, taraflar, ikili ticarette, Pan-Avrupa-Akdeniz Menşe Kümülasyonu sistemi kapsamındaki uyumlaştırılmış menşe kurallarını tatbik etmeyi kabul etmişlerdir.

Ekonomik ve Teknik İşbirliği Hükümleri
Türkiye-Tunus Ortaklık Anlaşmasında, evvelce akdedilen STA’larda yer alan tercihli ticaret, devlet tekelleri, rekabet ve devlet yardımları, fikri, sınai ve ticari mülkiyet hakları, kamu alımları, vs. hükümlerinin yanı sıra, ekonomik ve teknik işbirliğine dair ayrıntılı hükümler ile uyuşmazlıkların halli ve tahkim maddesi yer almaktadır.

Taraflar arasındaki işbirliği ve teknik yardımların esas olarak; bebek endüstrilere, ticaretin serbestleşmesinden zarar gören sektörlere, kapasite artışına, müşterek teşebbüslerin desteklenmesine ve ikili girişimlere yöneltilmesi öngörülmektedir. Anlaşmada; sanayi, tarım, hizmetler, KOBİ’ler, ticaretin geliştirilmesi ve yatırımların teşviki hususları iki ülke arasındaki temel işbirliği alanları olarak hüküm altına alınmış ve söz konusu alanlarda, Türkiye’nin Tunus’a teknik yardım sağlaması öngörülmüştür.

Fuarları ve Sergileri
Tunus’ta 27-30 Mayıs 1999 tarihleri arasında, Türkel Fuarcılık A.Ş. tarafından organize edilen ‘Türk İhraç Ürünleri Fuarı’ 95 firmanın katılımıyla gerçekleştirilmiştir. Öte yandan, 2000 yılında ise, Uluslararası Tunus Fuarına İTO organizatörlüğünde 13 firmamız katılmıştır. Tunus tarafınca, 8.10.2001 tarihinde Ankara Ticaret Odasında, ‘Tunus hurma Günleri’ organizasyonu gerçekleştirilmiştir.  Tunus’a Devlet Bakanımız Sayın Kürşad Tüzmen’in başkanlığında, 24-25 Kasım 2004 tarihlerinde bir Ticaret Heyeti düzenlenmiştir.

Kaynak: www.igeme.org.tr