Nüfusu 47 milyon olan İngiltere, Birleşik Krallığın 4 önemli bölgesinden biri. Diğer bölgeler sırasıyla Galler, İskoçya ve Kuzey İrlanda. Scots, Welsh, ve İrlandalıların kendilerini İngiliz olarak tanıtmadıkları akıldan çıkarılmamalı. Birleşik Krallığın vatandaşları kendilerini AB vatandaşı olarak da kabul etmiyorlar. İngilizler atalarından kalan miras ve tarihleri ile gurur duyuyor. Bugünün dünyasına gelinceye kadar birçok yazar; Shakespeare, T.S. Eliot, ve Chaucer dünyaya önemli katkılar sağladılar. Bunun yanında İngiltere için yapılan ‘The Geert Hofstede’ analizinde İngilizlerde ‘ferdiyetçiliğin önemli olduğu’ sonucuna ulaşılmış. İngiltere'de değişimin diğer ülkelerle kıyaslandığında çok daha hızlı olduğuna dikkat çekiliyor.

İş Görüşmesi Yaparken
Görüşmeye giderken, yanınızda bol miktarda kartvizit götürmeyi unutmayın. Toplantılara daima zamanında gitmelisiniz. Karar verme süreci yavaş olabilir, bu yüzden iş ortağınızı acele karar verme durumuna getirmeyin. Mümkün olabilirse, İngiltere’ye yaşlı temsilcilerinizi göndermeniz avantaj sağlayabilir. Daha yaşlı kişiler otorite havasını vermesi ve İngiliz iş kültüründe daha fazla saygı görmesi açısından daha uygundur.

Mahremiyet ve kişisel mesafe bu toplumda çok önemlidir. Bu yüzden özel sorular sormamalısınız. Bu yüzden otururken aranızda mesafe bırakmaya ve elinizle temas etmemeye özen gösterin. Soğuk, tarafsız ve işe odaklanmış yaklaşımlar çok iyi karşılanıyor ve ve saygı görüyor.

İngiliz işadamı kısa süreli iş ilişkilerinden ziyade, uzun vadeli ilişkileri benimser. Eğer iş yapmaya karar verilirse, sizinle doğrudan ilişkiler içine girecek, fikirlerini açıklamakta tereddüt etmeyeceklerdir. İyi bir ilişkinin oluşmasında, teklifinizi ve şirketinizi değerlendirmeleri için zaman bırakmanız gerekebilir. Öte yandan ilk toplantılarda yüz ifadelerini düşüncelerini belli etmeyecek bir seviyede tutarlar, algılamak konusunda güçlük çekebilirsiniz. İngilizlerin ‘az gösterme ustası’ olduklarını aklınızdan çıkarmayın. Karar verme durumunda bir İngiliz kişisel tecrübe ve hislerinden ziyade varolan yasa ve kurallardan öğüt alır. Bununla birlikte, organizasyonun her seviyesinde işadamı için temel otorite şirket politikasıdır. Objektif kanıtlar ve gerçekler yalnızca gerçeğin akla uygun kaynaklarıdır. Hisler genellikle konuyla ilgisiz şeylerdir.

Geçmişteki örnekler karar vermede önemli rol oynar. Öneriniz geçmişte yapılanlarla uyuşursa daha şanslı bir durumu yakalayabilirsiniz. Saldırgan satış teknikleri ‘sert satış’ veya başka bir firmanın ürünü hakkında kötü iddialarda bulunmanız iyi karşılanmayabilir. Yüksek sesle konuşmak bile pek hoş karşılanmıyor. Bunun karşısında, mizah, İngiltere’de iş tartışmalarının önemli bir parçası. Fıkra ve şakalarla ilgili bir repertuarınız olması artı bir değerdir. Açıkça ifade etmemek, İngiliz mizahının karakteristik özelliklerinden birisidir. Söylenenin tersini ima ettiği zaman, ilaveten söylenmeyen veya yapılmayana dikkat ederler ve bu mizah stilinin bir değerlendirilmesidir. Burada bir uyarı yapmakta fayda var: İngiliz mizahı özellikle ince alay veya iğneleme konusunu bir rakibiyle alay etmek için kullanır. Uyuşmazlığı gösterme veya küçümseme için kullanabilirler.

İngiliz iş kültürü yoğun bir hiyerarşik yapıya sahip olsa da, ekip çalışması çok önemlidir. Genellikle en yüksek seviyedeki kişiye kararı iletmeden önce oybirliğine ulaşırlar. Karar verme süreci yavaş, detaylı bir eğilim içindedir. Karar verme sürecine baskı ve acelecilikle ilgili öğeleri karıştırmamalı, İngilizlerin ‘No’ demek için tereddüt etmeyeceğinin farkında olmalısınız.

Konuşmalarınızda cümlelerinizi tam olarak kurmalısınız. İngilizler genellikle Kuzey Amerikalıların konuştuğu gibi cümlenin ortasından takip etme konusuna sinirleniyorlar. Her zaman alçak ve orta derecede bir ses tonuyla konuşmalı, İngilizlerin kendilerini Avrupalı saymadığını aklınızdan çıkarmayınız.

İş Kıyafeti
İngiliz iş kültüründe kadın ve erkek için muhafazakar kıyafetler ölçü olarak kabul ediliyor. Koyu renkler ve ağır kumaşlar geçerliliğini korumakta. Yıllarca giymiş olduğunuz ancak ‘kaliteli’ bir kıyafet kabul görür. Her türlü çizgili kravatlardan uzak durun. Çünkü İngiltere’de şerit halindeki kravatlar ‘maskot’ halinde her biri ayrı bir kurumu temsil edecek şekilde yaygın. Örneğin okullarda ve askeri yerlerde kullanılıyor. Bu yüzden çizgili kravatınız ‘duygusuz ve yapmacık bir davranışı olan kişi’ imajı yaratabilir. İş kadınlarının ise muhafazakar ancak modaya uygun, etekli takımlar giyinmesi tavsiye ediliyor. Bununla birlikte pantolon takımlar da geçerliliğini koruyor.

İsim ve Ünvan
İngiliz iş protokolünde doktoralı, tıbbi doktor ve dinle ilgili unvanlar haricinde akademik ve profesyonel unvanlar nadiren kullanılıyor. Unvanlar askeri kuruluşlarda önemini hala koruyor. Asilzade niteliğindeki bir kişi ile karşılaşıldığında ‘Sir Harold’ gibi bir ifade ile çağrılır. Eğer sizden unvanlarınızın kullanılması konusunda bir beklenti yoksa, ‘Mr’, ‘Mrs’, ya da ‘Miss’ gibi unvanları kullanabilirsiniz. Genel bir saygınlık ifadesi olan ‘Sir’ veya ‘Madam’ yetersiz görülüyor. İlk isimlerin kullanılması için izin verilmesini beklemelisiniz.

Birine ilk ismiyle hitap etmek durumundaysanız, ismini başkalarının yanında bu şekilde telaffuz etmemeye özen gösterin.

Hediye Verme
Hediye verme İngiliz iş kültürünün bir parçası değil ancak ev sahiplerinize teşekkür etmek amacıyla bir yemeğe veya tiyatroya davet etmeniz durumunda bu hareketiniz takdir görür.

Tatil zamanlarında gönderilen kartlar arkadaşlarınıza teşekkür etmek için uygun bir fırsattır. Kartlarınızın yılbaşından bir hafta öncesinden karşı tarafın eline geçmesini sağlayın.

Yılbaşı, iş hediyelerinin değişimi için uygun bir zamandır. Eğer bir hediye alırsanız sizin de karşılık vermeniz gerekebilir. Bu hediyeler, ofis kullanımına uygun gereçleri içerebilir; örneğin kaliteli bir dolmakalem veya kitap en iyi seçeneklerdir. Ancak yine de çok pahalı hediyeler seçmemeye özen gösterin.

Bir İngilizin evine davet edildiyseniz çiçek, alkollü içki, şampanya veya çikolata götürebilirsiniz. Şarabı hediye olarak götürmekten kaçınmanızda fayda var, çünkü ev sahibi gece için en iyi mevsimde yapılmış bir şarabı size ikram etmeye gayret edecektir. Eğer şampanya götürürseniz, yemekten sonra aperatif olarak servis yapılabilir.

Kasımpatı, beyaz zambak ve kırmızı gül götürmekten kaçının. Eğer çiçek götürmeye karar verdiyseniz, eski Avrupa gelenekleriyle uyuşacak şekilde  buketin tek sayıda olmasına dikkat edin. Çiçekleri sunmadan önce ambalajını açın. Evde konuk olduktan sonra bir teşekkür notu veya postayla teşekkürlerinizi ileten bir yazı göndermeniz çok düşünceli bir davranış olur.

Randevu
Ziyaretinizden en az birkaç gün önceden programınızı belirlemeniz gerek. Ayrıca İngiltere’ye vardığınızda randevunuzu tekrar doğrulatın. Londra’daki yoğun trafik randevularınıza yetişmenize engel olabilir. Randevularınıza yetişmek için bunu da hesaba katarak iyi bir planlama yapın. Genellikle, çalışma haftası pazartesi-cuma 9:00-17:00 arasında. Devlete ait yerler 13:00-14:00 arasında tatil. Bunlar yalnızca resmi çalışma koşulları, birçok işletme çok daha geç saatlere kadar çalışıyor. Yöneticiler işten 18:00-20:00 arasında ayrılıyor.

Halk Davranışları
İngiltere’de bir başka kişinin dikkatini çekmek için doğrudan kişiyi işaret etmektense başınızla işaret etmek daha uygun. Sırta vurmak ve sarılmak pek iyi karşılanmıyor. Otururken kişiler arasındaki mesafeyi geniş tutmaya özen gösterin, özellikle önemli konuları vurgularken göz kontağını kesmeyin. Konuşma esnasında elleriniz cebinizin dışında, mümkünse her iki tarafınızda olsun. Ilımlı bir tonda konuşmaya dikkat edin, gürültülü konuşmak ve bağırmak kabul görmüyor. Bir iş tanıştırma olayında nazik bir el sıkışma uygun düşüyor. Bir kadınla el sıkışmadan önce, ilk olarak kadının elini uzatmasını bekleyin. Genellikle İngilizlerle tanışırken mümkünse üçüncü şahısların tanıştırmalarına ihtiyaç duyuluyor. İlaveten bazı durumlarda kendinizi tanıştırmanız gerekmeyebilir. Parmakların burna vurulması popüler bir İngiliz davranış biçimi. Bu gizliliğin bir işaretidir ve sık sık şaka anlamında kullanılır. Ancak bu hareket aile bireyleri ve arkadaşlar arasında yaygındır, iş ilişkilerinde kullanılmıyor. ‘Kuyruk’, yani sırada durma ‘milli vakit geçirme yeridir’. Sırayı asla bozmayın ve sıranın en arkasına geçip, sabırla bekleyin.

İngilizler günlük olaylardan konuşmaktan çok hoşlanırlar, bu yüzden sizin de bu konulardaki görüşlerinizi almak isteyebilirler. Politika, özellikle Kuzey İrlanda ve İskoçya ile ilgili konularda tartışmaya girmekten kaçının. Ayrıca Kraliyet Ailesi konusunu ilk gündeme getiren kişi siz olmayın. Doğum yeri, din, kişinin işi ve diğer kişisel konulardaki sorulara pek girmeyin. ‘Aile ağacı’ ile ilgili tartışmalardan, İngiltere’deki sınıf sistemi ile  ilgili konuları gündeme getirmekten kaçının. İngiliz yemeklerinin vasat olmasından bahsetmeyin, bu sözleriniz iyi karşılanmayabilir.

Kaynak: KobiFinans Dergisi 7. Sayı