AR-GE ve TÜBİTAK Destekleri

Neden Ar-GE?

AR-GE çalışmalarının firmaların büyüme hızlarına ilişkin bir çok çalışma ve ölçümleme yapılmaktadır. Bu ölçümler sonucunda AR-GE çalışması yapmakta olan firmaların çarpıcı olarak daha hızlı büyüdükleri gözlemlenmektedir. AR-GE  çalışmaları aynı zamanda firmaların ulusal ve uluslararası işbirlikleri içerisine girmesini ve bir yatırım olarak algılamaya başladıkları bilgi birikimlerinin artmasını sağlamaktadır. Yapılan bu AR-GE çalışmaları da; firmaların rekabet altyapısını güçlendirmekte ve büyüme hızlarını artırmaktadır.     

Sanayi Kuruluşları ve KOBİ'ler için AR-GE

Yenilikçi projeler ve yenilikçi ürünlerin firmaların büyüme performanslarında etkileri açık bir şekilde gözlemlenebilmektedir. AR-GE çalışmaları, firmaların yenilikçi çalışmalarının ve yenilik kapasitelerinin artırılmasındaki en büyük faktör olarak öne çıkmaktadır. Gelişmiş ülkeler stratejik planlarını ve yatırımlarını AR-GE yapan, daha rekabetçi, karar alma mekanizmaları hızlı ve kolay harekete geçebilen organizasyonel yapılar olan KOBİ'ler üzerine kurmaktadır. Sanayi kuruluşlarının yürütmekte oldukları AR-GE çalışmaları sonucu ortaya çıkan ürünler, maliyet düşürücü çalışmalar sayesinde pazarda daha rekabetçi ve baskın olarak konumlanabilmektedir..

AR-GE Çalışmalarının Gayri Safi Milli Hasılaya oranı

Günümüzde AR-GE  çalışmalarının Gayri Safi Milli Hasılaya oranı ülkelerin gelişmişlik ve büyüme potansiyellerini gözlemlemek için bir veri olarak kullanılmaktadır. Türkiye 2013 itibari ile Gayri Safi Milli Hasılasının %2'sini AR-GE  çalışmalara ayırmayı planlamakta, ancak günümüzdeki veriler bu hedefi çok gerçekçi kılmamaktadır. Türkiye'nin Gayri Safi Milli Hasılasının 2013 yılında 800 Milyar Dolar olması beklentileri göz önüne alındığında 16 Milyar Dolarlık bir AR-GE harcaması yapması beklenmektedir.  Bu harcamanın yapılması firmalarda AR-GE  kültürünün kazanılmasına ve yerleşmesine  bağlıdır. Ülkemize  bu kültürün kazandırılmasına yönelik, ulusal ve uluslar arası  bir çok program bulunmaktadır.

Ülkelere göre AR-GE harcamalarının Gayri Safi Yurtiçi Hasılaya oranı aşağıda gösterilmistir,

Kaynak: Dünya Gelişme Göstergeleri Veri Bankası

Türkiye'deki mevcut durumu gözlemlediğimizde ;  2008 Yılı AR-GE harcaması yaklaşık 6.9 Milyar TL ve bu harcamanın %43,8'inin yüksek öğretim, %44.8'inin  ticari kesim ve %12'sinin kamu tarafından yapıldığı  görülmektedir. Ayrıca AR-GE  harcamalarının Gayri Safi Yurtiçi Hasılaya oranı ( GSYİH) %0,73 olarak hesaplanmıştır.

Ülkemizde AR-GE çalışmalarını desteklemekte olan bir çok program bulunmaktadır, bu programların başlıca hedefleri arasında AR-GE kültürünün yaygınlaştırılması, ulusal ve uluslarası işbirliklerinin arttırılması, yetişmiş AR-GE  personeli sayısının artırılması ve belirli bir bilgi birikimi yaratılması yer almaktadır. Yazının bundan sonraki bölümünde  bu programların birkaçından bahsedeceğiz.

Türkiye'de  araştırma geliştirme faaliyetleri devlet tarafından desteklenmekte ve bu konuda birçok teşvik ve hibe bulunmaktadır. TÜBİTAK (TEYDEB), TTGV VE KOSGEB aracılığıyla özellikle KOBİ'ler hibe ve teşviklere ulaşabilmektedir.  Mevcut yasalarımız  da Türkiye'yi ;  Ar-Ge faaliyetinde bulunan hem yerli hem de yabancı firmalar için cazip hale getirmektedir.

AB - Türkiye Mali İşbirliği Programı uyarınca, bazı projeler Türkiye için katılım öncesi stratejisine ve öncelikli alanlara uygun olarak AB tarafından desteklenmektedir.

Bu programlardan AB Çerçeve Programlarından bahsetmemiz gerekirse;

Halihazırda 2013 yılına kadar yürürlükte olan 7.ÇP bulunmaktadır. Amaçları ve bütçesi ile 2007-2013 dönemi için hazırlanmış olan programdır 7. ÇP.

Toplam Bütçesi: 48.75 Milyar Euro

Yürürlük tarihi : 2007-2013 yılları arası olan 7. ÇP; çok uluslu, araştırma ve teknoloji geliştirme projelerinin desteklendiği başlıca AB Topluluk Programı'dır.

7. ÇP'ndan nasıl haberdar olunabilir?

İlgili özel program ve çalışma programlarında belirtilen öncelikler dahilinde proje teklif çağrıları açılmakta; açılan bu çağrılar 7. ÇP özel bilgi kanalları, internet sayfaları, üye ve aday ülkelerde bulunan ulusal irtibat noktaları aracılığıyla duyurulmaktadır.

7. ÇP'nın amacı;

Avrupa'nın bilimsel ve teknoloji temelinin güçlendirilmesini, endüstriyel rekabetin desteklenmesini, ülkeler arası işbirliğinin teşvik edilmesini ve öncelikli olarak, ekonomik ve toplumsal katma değer yaratacak programların desteklenmesini sağlamaktır.

Tüm bu amaçları gerçekleştirmeyi hedef alan Programda herhangi bir ülke kotası bulunmamakta; aday olan ülkeler, asosye ( Norveç, Leichtenstein, İsrail, İzlanda, İsviçre) ve üye ülkelerle aynı haklara ve sorumluluklara sahip olmaktadırlar.

Kimler Katılabilir?

Tüzel kişilerin, gerçek kişilerin, üniversitelerin, araştırma merkezlerinin, sivil toplum örgütlerinin, kamu ve sanayi kuruluşlarının katılabildiği program dahilinde ana koşul işbirliğinin sağlanıyor olmasıdır.

Program dahilinde bahsedilen uygun proje kapsamı ise; belirtilmiş öcelikli alanlarda olan, uluslar arası ortaklı, inovatif, araştırma ve teknoloji geliştirme (ATG) projeleri ya da ATG projelerini destekleyici nitelikteki projelerdir.

7.ÇP yapısı dahilinde 4 ana başlık bulunmaktadır.

1.İşbirliği Özel Programı (Bütçe 32,3 Milyar Euro)

2.Fikirler Özel Programı (Bütçe 7,4 Milyar Euro)

3.Kişiyi Destekleme Özel Programı (Bütçe 4,7 Milyar Euro)

4.Kapasiteler Özel Programı (Bütçe 4,2 Milyar Euro)

İşbirliği Özel Programı (Bütçesi:32.3 Milyar Euro)

Amacı; Sanayi ve araştırma kuruluşları arasındaki işbirliğini kuvvetlendirmek olan program dahilinde 10 ana tema bulunmaktadır. 32.3 Milyar Euro luk bütçenin dağılım sıralamasında 1. Sırada ise;  Bilgi ve İletişim Teknolojileri yer almaktadır.

Bilgi ve İletişim Teknolojileri         - 9,1 Milyar Euro

Sağlık                                           - 6,0 Milyar Euro

Taşımacılık                                    - 4,1 Milyar Euro

Nanoteknoloji                               - 3,5 Milyar Euro

Enerji                                            - 2,3 Milyar Euro

Gıda, tarım ve biyoteknoloji           - 1,9 Milyar Euro

Çevre ve İklim Değişikliği               -1,9 Milyar Euro

Uzay                                              -1,4 Milyar Euro

Güvenlik                                         - 1,3 Milyar Euro

Sosyo-ekonomik ve Beşeri Bilimler - 0,6 Milyar Euro

Fikirler Özel Programı (Bütçe 7,4 Milyar Euro)

Konusu ve kapsamı araştırmacı (en az 2 yıllık doktora veya tıpta uzmanlık derecesine sahip araştırmacı) tarafından belirlenecek programda; projeler bireyler ya da bireysel takımlar tarafından yürütülecek, mevcut bilimsel paradigmaların sınırlarında veya ötesinde mükemmeliyet odaklı projelerin desteklenmesine olanak sağlanacaktır.

Kişiyi Destekleme Özel Programı (Bütçe 4,7 Milyar Euro)

Araştırmacılığın bir meslek olarak gelişimini ve tercih edilebilirliğini hedeflemektedir.

Kapasiteler Özel Programı (Bütçe 4,2 Milyar Euro)

Araştırma altyapılarının gelişim ve kullanımının etkin hale getirilmesi, Kobi'lerin yenilik ve araştırmalardan yararlanma kapasitelerinin güçlendirilmesi, Bölgesel araştırma yürüten kesimlerin gelişiminin desteklenmesi ve AB araştırma potansiyelinin ortaya çıkarılması hedeflenmektedir.

Ulusal Kaynaklarca Desteklenen Projeler

TÜBİTAK-TEYDEB Projeleri, TTGV Projeleri, KOSGEB Projeleri

Bu bağlamda Bilişim ve Teknoloji  alanında faaliyet göstermekte olan siz okurlarımızın da yararlanabileceği 2 Programdan bahsedeceğiz.

TÜBİTAK Sanayi AR-GE Desteği(1501) ve KOBİ AR-GE Başlangıç Destek Programı(1507).

TÜBİTAK Sanayi AR-GE Desteği(1501)

Sanayi AR-GE Desteği ile hem KOBİ'lerin hem Büyük İşletmelerin firma düzeyinde yenilik, katma değer yaratan çalışmaları desteklenmektedir.

Proje Bütçesi    : Bir üst limit bulunmamaktadır.

Destek Oranı    : %40-%60

Destek Türü      : Hibe (geri ödemesiz destek)

Proje süresi      : En fazla 36 ay

Başvuru Zamanı: Tüm yıl

Başlama Tarihi  : Başvuru tarihinden en az 90 gün sonra olmak üzere takip eden ayın 1. günü

Ön Koşul:

Programa başvuru yapacak firmaların;

I) Cari oranı 0,25'den büyük olmalı

II) Kısa Vadeli Banka Borçları/Öz Kaynak oranı 1,50'den küçük olmalı

Destek Şekli:  Hak ediş usulüyle yapılır.

Harcama Beyanı: 2 dönem halinde, 1 Ocak - 30 Haziran ve 1 Temmuz - 31 Aralık dönemlerinde yapılan harcamalar beyan edilmektedir.

TÜBİTAK KOBİ AR-GE Başlangıç Destek Programı(1507)