AB’nin Türkiye için oluşturduğu mali yardımlarda KOBİ’ler önemli bir rol oynuyor. Hibe programlarının ağırlık kazandığı bu yardımlardan yararlanmak konusunda KOBİ’ler ne yazık ki yeterli bilgiye sahip değil.
Türkiye’nin AB üyeliğine adaylığının Aralık 1999’daki Helsinki Zirvesi’nde kabulüyle birlikte, diğer pek çok alanda olduğu gibi AB ile yürütülen mali işbirliğinde de önemli değişiklikler meydana geldi. Bu yeni dönemde Türkiye’ye tahsis edilen mali yardımlarla KOBİ’lere hibe imkanları sağlanmaya başlandı. Ancak, kamuoyunda AB mali yardımları ile önemli bir bilgi eksikliği bulunuyor. Yapılan yanlış bilgilendirmeler yüzünden de birçok kuruluşumuz bu konuda hayal kırıklıkları yaşıyor.
KobiFinans için hazırladığımız bu yazı ile KOBİ’lerin AB mali yardımlarından nasıl faydalanabildiği konusunda sizleri doğru bilgilendirmeyi hedefledik.
KOBİ’lere Hizmet Sağlamak Amacıyla Geliştirilmiş Projeler
AB’nin Türkiye’ye sağladığı mali yardımlar kapsamında, AB’ye ekonomik ve sosyal uyumumuzu sağlayacak öncelikler kapsamında KOBİ’leri konu alan projeler geliştiriliyor. Ekonomik ve sosyal uyum kapsamındaki projeler, Yüksek Planlama Kurulu’nun 22 Aralık 2003 tarih ve 2003/61 sayılı kararıyla kabul edilen "Ön Ulusal Kalkınma Planı”ndaki stratejik çerçeveye göre oluşturuluyor. Bugüne kadar Türkiye ile AB mali işbirliği kapsamında KOBİ’leri konu alarak geliştirilen projeler ise şunlar:
Uygulaması Biten Projeler:
> AB-Online Bilgi Ağı Projesi (KOSGEB)
> Tekstil Sektörü Mesleki Eğitim Merkezi (KOSGEB)
> Tekstil Sektöründe Çevre Standartları Projesi (KOSGEB)
Uygulamasına Devam Edilen Projeler:
> AB İş Geliştirme Merkezleri (Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği (TOBB))
> Küçük İşletmeler Kredi Programı (Alman Kalkınma Bankası (KfW))
> Ayakkabıcılık Sektörü Mesleki Eğitim Merkezi (KOSGEB)
> Moda-Tekstil Geliştirme Projesi (İTKİB)
> KOBİ’ler için Finans Kolaylığı (TSKB)
Uygulaması Henüz Başlamamış Projeler:
> İş Kümesi Geliştirme Projesi (Dış Ticaret Müsteşarlığı)
> Küçük İşletmeler Kredi Programı (Alman Kalkınma Bankası (KfW) (2. Versiyon))
> Kadın Girişimciliğinin Desteklenmesi (KOSGEB-Türkiye Esnaf ve Sanatkarlar Konfederasyonu (TESK))
KOBİ’lere Finansman Sağlayan Hibe Programları
AB bütçesinden Türkiye’nin üyelik sürecini desteklemek amacıyla sağlanan ve teknik adıyla "Katılım Öncesi Mali Yardım" diye adlandırılan AB hibeleri Türkiye’de kamu kuruluşlarının geliştirdiği projelere finansman imkanları sağlıyor. Katılım Öncesi Mali Yardımın kullanımı için gerekli koordinasyonu Başbakanlık AB Genel Sekreterliği yürütüyor. Ancak, Başbakanlık AB Genel Sekreterliği tarafından yürütülen koordinasyon çalışmalarında her yıl AB’nin Türkiye’ye sağladığı mali yardımları kullanmak üzere kamu kuruluşlarının projeler geliştirmesi sağlanıyor. Dolayısıyla, KOBİ’lerin AB hibelerinden faydalanmak için Başbakanlık AB Genel Sekreterliği’ne yaptıkları başvurular kabul edilmiyor. Bu durumda akla şu soru geliyor: KOBİ’ler AB hibelerinden nasıl faydalanacaklar?
KOBİ’lerin AB hibelerinden faydalanması için yürütülen prosedür şöyle işliyor: Kamu kuruluşlarımızın geliştirdiği projelerin bazıları KOBİ’lere doğrudan finansman sağlamayı hedefliyor. Şu an için ve kısa vadede KOBİ’lere doğrudan finansman sağlamayı hedefleyen projeler Devlet Plan-lama Teşkilatı (DPT) tarafından geliştiriliyor. KOBİ’leri desteklemeyi hedefleyen bu projeler ise "Bölgesel Kalkınma Projeleri". Ayrıntılı bilgi için: www.dpt.gov.tr/bgyu/abbp/abbp.html
Bölgesel Kalkınma Programlarının temel hedefi ekonomik ve sosyal açıdan geri kalmış bölgelerin desteklenmesi. DPT AB’ye uyumlu olarak gerçekleştirdiği çalışma ile 2007 yılına kadar hibe alacak bölgeleri belirledi. Bu çerçevede, Katılım Öncesi Mali Yardım kapsamında KOBİ’lere destek sağlamayı hedefleyen hibelerin yalnızca belirli bölgelerde kullanılabildiğini söylemek mümkün. Diğer bir ifadeyle, Türkiye’deki belirli bölgelerde faaliyet gösterenler AB hibelerinden kısa vadede faydalanacak. Bu bölgeler dışında kalan bölgelerdeki KOBİ’lerin ise AB hibelerinden faydalanması 2007 yılından sonra mümkün olabilecek.
Bölgesel Kalkınma Programları KOBİ’lere proje karşılığı destek sağlıyor. KOBİ’ler tarafından sunulacak projeler, yarışmacı bir yapıda değerlendiriliyor ve başarılı bulunanlara finansman imkanı yaratılıyor. Diğer bir ifadeyle, iyi proje geliştiremeyen KOBİ’lerin projeleri hibe alma imkanına sahip olamayacak. Bu noktada kaynakların kısıtlı olması da önemli bir etken.
En önemli soru DPT tarafından AB kaynağı ile 2007 yılına kadar destek sağlanması planlanan bölgelerin hangileri olduğu? DPT tarafından hazırlanan Ön Ulusal Kalkınma Planı’nda, AB istatistik veri sistemine göre Türkiye 26 bölgeye ayrılmış durumda. 26 bölge arasında ekonomik ve sosyal verileri doğrultusunda 12 bölgenin 2000-2006 döneminde AB’den sağlanan mali yardımlar kapsamında Bölgesel Kalkınma Programları vasıtasıyla mali destek alması planlandı. Yalnızca Güneydoğu Anadolu Bölgesel Kalkınma Programı GAP İdaresi tarafından uygulandı. Diğer programlar DPT Müsteşarlığı sorumluluğunda. AB mali işbirliği süreci içerisinde oluşturulan Bölgesel Kalkınma Programları ve kapsadığı iller ise şunlar:
Güneydoğu Anadolu Bölgesel Kalkınma Programı
Bölgesel Kalkınma Projelerinin ilki olan Güneydoğu Anadolu Bölgesel Kalkınma Programı kapsamında KOBİ’lere destek sağlamayı hedefleyen "Kırsal Kalkınma Hibe Programı" uygulandı. Güneydoğu Anadolu Bölgesel Kalkınma Programı, Adıyaman, Gaziantep, Kilis, Şanlıurfa, Mardin, Diyarbakır, Batman, Siirt ve Şırnak illerindeki KOBİ’lere hibe desteği sağlamayı hedefledi.
Toplam bütçesi 20 milyon euro olan programda KOBİ’lere 100.000 euro’ya kadar destek sağlanması planlandı. "Kırsal Kalkınma Hibe Programı" 2004 yılı içerisinde uygulandı. Şu an için bu bölgedeki KOBİ’lere Bölgesel Kalkınma Programı kapsamında hibe imkanı bulunmuyor. Ayrıntılı bilgi için: www.eu-gaprdp.org
Doğu Anadolu Bölgesel Kalkınma Programı
Bölgesel Kalkınma Projeleri’nin 2.’si olan ve Van, Bitlis, Muş, Hakkari illerini kapsayan Doğu Anadolu Bölgesel Kalkınma Projesi’dir. Doğu Anadolu Kalkınma Projesi kapsamında Van, Bitlis, Muş ve Hakkari illerinde faaliyet gösteren KOBİ’lere toplam 8,5 milyon euro’luk bir kaynak ayrıldı. Bu program kapsamında KOBİ’lere 100.000 euro’ya kadar destek sağlanması planlandı. Bu proje 2005 yılı içerisinde uygulandı ve KOBİ’lerin sundukları projeler toplandı. Projeler halen değerlendiriliyor. Şu an için bu bölgedeki KOBİ’lere program kapsamında hibe imkanı bulunmuyor. Ayrıntılı bilgi için: www.dpt.gov.tr
Samsun-Kastamonu-Erzurum Bölgesel Kalkınma Programı
Bölgesel Kalkınma Projelerinin 3.’sü olan Samsun-Kastamonu-Erzurum Bölgesel Kalkınma Projesi. Samsun, Amasya, Çorum, Tokat, Kastamonu, Çankırı, Sinop, Erzurum, Erzincan ve Bayburt illerini kapsıyor. Söz konusu 10 ilde faaliyet gösteren KOBİ’lere ayrılan toplam kaynak ise 14,8 milyon euro.
Bu program kapsamında KOBİ’lere 100.000 euro’ya kadar destek sağlanması planlanıyor. Bu proje 2005 yılı içerisinde uygulandı ve KOBİ’lerin sundukları projeler toplandı. Projeler halen değerlendiriliyor. Şu an için bu bölgedeki KOBİ’lere Bölgesel Kalkınma Programı kapsamında hibe imkanı bulunmuyor. Ayrıntılı bilgi için: www.dpt.gov.tr
Ağrı-Malatya-Konya-Kayseri Bölgesel Kalkınma Programı
Bölgesel Kalkınma Projelerinin 4.’sü olan Ağrı-Malatya-Konya-Kayseri Bölgesel Kalkınma Projesi. Ağrı, Ardahan, Kars, Iğdır, Bingöl, Elazığ, Karaman, Kayseri, Konya, Malatya, Sivas, Tunceli ve Yozgat illerini kapsıyor.
Bu 13 ilde faaliyet gösteren KOBİ’ler için ayrılan toplam kaynak yaklaşık 25 milyon euro. Bu program kapsamında KOBİ’lere 100.000 euro’ya kadar destek sağlanması planlanıyor. Söz konusu program için proje teklif çağrıları 18 Nisan 2006 tarihinde yapıldı. KOBİ’ler tarafından hazırlanan projeler için son başvuru tarihi ise 12 Temmuz 2006.
Dolayısıyla, Temmuz ayına kadar sürecek dönemde söz konusu illerdeki KOBİ’ler için hibe programına başvuru imkanı bulunuyor. Bu illerde faaliyet gösteren KOBİ’lerin Bölgesel Kalkınma Programı’nı takip etmeleri gerekiyor.
Bu noktada, Ağrı-Malatya-Konya-Kayseri Bölgesel Kalkınma Projesi kapsamında KOBİ’ler geliştirdikleri projeler ile rekabet düzeylerini, gelirlerini, kurumsal kapasitelerini artırmayı hedeflemeli. KOBİ’lerin sunacakları projeler ile finansman alabileceği faaliyetlerin bazıları ise şöyle:
>>Yeni ekipman ve/veya makine tedarik ve montajı yatırım maliyetleri,
>>Yazılım ve lisans ücretleri dahil olmak üzere, modern teknoloji edinilmesi için yapılan harcamalar ve bunlarla ilgili eğitim maliyetleri,
>>Ekipman ve bilgi teknolojisi tedariği ile ilgili teyit ve diğer işlerinin maliyeti,
>>Proje kapsamındaki yatırım (örneğin, ekipman tedariği) ile ilgili inşaat işleri ve depolama tesislerinin tevsi/ıslah işlerinin maliyeti,
>>Projedeki yatırımla ilgili ulaştırma araçları maliyeti (kamyonet, minibüs vb.),
>>Otel ve kiralık odalar, pansiyonlar, yurtlar ve misafirhane tesislerinin yenilenmesi, inşaatı veya eski geleneksel binaların turizm amacı ile kullanılmak üzere restorasyon ve rehabilitasyonu ile ilgili maliyetler,
>>Proje uygulaması için gerekli olan, maddi olmayan yatırım maliyetleri; küçük çaplı eğitim ve teknik yardım/danışmanlık hizmetleri, izinler/lisanslar, tasarımlar, broşürler, vb. Ayrıntılı bilgi için: www.dpt.gov.tr
KOBİ’ler Hibe Programlarına Nasıl Başvuracaklar?
DPT tarafından yapılan teklif çağrısı ile KOBİ’lere yaklaşık 3 aylık bir başvuru süresi verildi. Yapılacak teklif çağrısı kapsamında KOBİ’lerin hazırlayacağı projeler için standart bir başvuru formu ile ek belgeler ve hazırlanacak projelere destek sağlamak üzere bir proje başvuru rehberi yayınlandı. (Başvuru için her türlü belgeye www.dpt.gov.tr adresinden ulaşılabilir). Rehberde hazırlanacak projeler için gerekli her türlü kural, yöntem ve detaylar ile başvuru tarihi belirtildi. Ancak, başvuru için dikkat edilmesi gereken önemli bir husus var. Başvurular hibe desteği sağlayacak kuruluş olan DPT Müsteşarlığı’na değil AB hibelerinin uygulanması konusunda görevli olan Merkezi Finans ve İhale Birimi’ne yapılacak.
Trabzon Bölgesel Kalkınma Programı
2007 yılı sonuna kadar uygulanacak Bölgesel Kalkınma Projelerinin sonuncusu Trabzon, Rize, Ordu, Giresun, Artvin ve Gümüşhane illerini kapsıyor. Söz konusu 6 ilde faaliyet gösteren KOBİ’lere ayrılan toplam kaynak ise 9,2 milyon euro. Bu program kapsamında KOBİ’lere 100.000 euro’ya kadar destek sağlanması planlanıyor. Söz konusu Bölgesel Kalkınma Programı uygulanmasına 2007 yılının ilk yarısında geçilmesine karar verildi. Dolayısıyla, önümüzdeki dönemde bu illerdeki KOBİ’ler için hibe imkanı bulunuyor. Bu illerde faaliyet gösteren KOBİ’lerin programı takip etmeleri gerekiyor. Trabzon, Rize, Ordu, Giresun, Artvin ve Gümüşhane Bölgesel Kalkınma Programı kapsamında KOBİ’lere sağlanacak hibeler ile ilgili çalışmaların 2007 yılının ilk yarısında yapılması planlanıyor.
Kaynak:Kobifinans Dergisi 11.Sayı
|
