|
     |
Uluslararası Ticarette Peşin Ödeme
A.Kerim KALINAĞAÇ
KobiFinans Dış Ticaret Danışmanı
|
|
Bilindiği üzere diğer ticaretlerde olduğu gibi uluslararası ticaret de alıcı ve satıcı arasında yapılan bir sözleşme ile başlar. Alıcı ve satıcı arasında yapılan sözleşmenin konusu mal alım/satımı veya hizmet alım/satımıdır. Yapılacak sözleşmede, anlaşma konusu, işlemin ne şekilde yapılacağı ve karşılığında ödemenin nasıl gerçekleşeceği açıkça belirtilir.
Uluslararası ticaret işlemleri, tüm ülkelerde olduğu gibi ülkemiz ekonomisinde de önemli yere tutuyor. Gerek ihracat, gerekse ithalat açısından işlem hacmi her geçen gün artış gösteriyor. Bununla birlikte, uluslararası ticaret işlemleri yapan tarafların farklı ülkelerde bulunmaları, farklı para birimlerini kullanmaları ve farklı dili konuşmaları, iç ticaret işlemlerine göre daha karmaşık bir durum yaratıyor. Bu süreçte tercih edilen ödeme şekli ise üzerinde önemle durulması gereken bir konu olarak karşımıza çıkıyor. İşlemin başarılı bir şekilde sonuçlanması açısından, sözleşme aşamasında tarafların içinde bulunduğu koşullara uygun olarak, hangi ödeme şeklini tercih edeceğini bilmesi ve sonuçlarını değerlendirebilmesi ise çok önemli bir nokta!
Uluslararası ticaretin karmaşık yapısına bağlı olarak, uluslararası ödeme şekillerinin bazılarında satıcı/ihracatçı avantajlı iken, bazılarında ithalatçı/alıcı avantajlı duruma gelebiliyor. Her ödeme şeklinin farklı özelliklerine göre, tarafların riskleri, tercih ettiği ödeme şekline göre artıyor ya da azalıyor. Söz konusu işlemlerde risklerle en fazla karşı karşıya kalan taraf, çoğu zaman ihracatçı/satıcı oluyor. Bu nedenle ihracatçıların, ödeme şeklinin belirlenmesinde daha titiz davranmaları gerekiyor. Alıcının finansal yapısı, güvenirliliği, bulunduğu ülke, mal gönderilirken üzerinde anlaşılan fiyat, ödeme yapılırken, kurlarda yaşanan değişimler vb. ihracatçı için birer risk konusu oluşturabiliyor. Bu aşamada, tarafların karşı karşıya kaldığı riskleri ticari risk, politik risk ve kur riski şeklinde üç grup altında toplayabiliriz.
Uluslararası ticarette 4 ana ödeme şekli kullanılıyor. Ödeme şekillerinden hangisinin kullanılacağı, alıcı ve satıcı arasındaki ilişki ve güvene, ülkeler arası politikalara, tarafların mali ve ticari durumlarına bağlı olarak belirleniyor. Bu yazımızda “Peşin Ödeme (Cash Payment, Advance Payment )” şeklini kısaca anlatıp, diğer ödeme şekillerini ise mevcut dergimizi takip edecek sayılarımızda sizlere sunacağız.
Peşin ödeme, taraflardan alıcının (ithalatçının), mal bedelini bankası aracılığıyla satıcıya (ihracatçıya) henüz malları yüklemeden, peşin olarak ödemesidir. İhracatçı/satıcı bu ödeme karşılığında malın yüklemesini takiben sevk belgelerini doğrudan alıcıya/ithalatçıya gönderir.
Peşin ödeme şeklinin seçiminde; alıcı (ithalatçı) malları almaya çok isteklidir. Peşin ödeme dolayısıyla ‘iskonto’dan yararlanmak istemektedir. Satıcının (ihracatçı) tekel konumunda olduğunu bilen alıcının (ithalatçının) başka bir tercih hakkı bulunmaz… Peşin ödeme alıcı için en riskli, satıcı için ise en avantajlı ödeme şeklidir. Bu durumda tarafların karşılıklı anlaşmaları çerçevesinde; alıcı, satıcının mal bedelini peşin olarak tahsil ettikten sonra malları göndermeme riskine karşılık, satıcıdan peşin ödeme garantisi (Advance Payment Guarantee) talep edebilir.
Alıcı peşin ödeme konusu mal bedelini bankası kanalıyla satıcıya ödenmek üzere satıcının ülkesindeki muhabir bankaya transfer eder. Mal bedelini peşin olarak tahsil etmiş olan satıcının sorumluluğu, sözleşme konusu malı anlaşmada yer alan şartlara uygun olarak alıcısına göndermektir.
Bankacılık yaşamımda ziyaret ettiğim bir firma yetkilisinden duyduğum peşin ödemeye ilişkin bir olayı sizlerle paylaşmak istiyorum: “Firmamız yurt içinde açılan uluslararası bir fuarı ziyaret eder. Standın birinde Uzakdoğu’dan bir ülkeden gelen firma yetkilisi ile tanışır. Ticaretini yaptığı ürünün satıcısı ile tanışır ve ithalatını yapmak üzere satıcı firma ile mal bedelinin yüzde 30’u peşin, geri kalan tutar için akreditif açılması konusunda anlaşır. Alıcı firma, peşin tutarın transferi için bankasına talimat verir. Transferden bir süre sonra satıcı firma akreditif açılmadığını ve bu nedenle kalan bakiyenin de gecikme faizi ile birlikte peşin transfer yapılmasını talep eder. Malın bir an önce yurda getirilmesi ve satılmasını temin etmek için firmamız, kalan tutarı da akreditif açmadan faizi ile birlikte satıcıya havale eder. Aradan aylar geçmesine rağmen yapılan peşin ödemeye rağmen, istenen mal alıcıya sevk edilmemiştir. Alıcı, satıcıdan malın acilen göndermesini ısrar etmesine rağmen satıcı söz konusu malı önümüzdeki günlerde göndereceğini bildirmektedir.”
Kaynak: KobiFinans Dergisi 19. Sayı
|
| |
|
| |
|
Bu yazı
732 kez okundu. |
| |
|
Bu yazı hakkında yorum yapılmamış.
|
| |
|
|
|
|
|
|
|
En Çok Okunanlar 
