|
Tam bölünme ilk olarak 3.7.2001 tarihinde eski KVK’nın 38. maddesi ile yasalaşmış olup, aynı hüküm yeni KVK’nın 19. maddesinde tekrarlanmıştır.
Uzun süre uygulanmasına izin verilmeyen tam bölünme, Sanayi ve Ticaret Bakanlığı’nın olumlu görüşü üzerine uygulanmaya başlanmıştır (26.5.2006 tarih ve 4517 sayılı yazı).
Tam bölünme, bir sermaye şirketinin infisah ederek ortadan kalkması ve şirketin bilanço kalemlerinin iki veya daha fazla yeni kurulan yahut var olan şirkete paylaştırılması, devralan şirketlerde meydana gelecek sermaye artışını temsil eden hisselerin, anlaştıkları konbinasyonda, ortadan kalkan şirket hissedarlarına bedelsiz olarak verilmesidir.
Tam bölünen şirketin ve devralacak şirketlerin aynı neviden olması gerekmez. Mesela bir AŞ, mevcut veya yeni kurulacak iki veya daha fazla AŞ ve LTD. şirkete bölünebilir.
Bu paylaştırmada, tam bölünen şirketin ortakları arasındaki menfaat dengesinin sağlanması için ortaklara, tam bölünme nedeniyle oluşacak yeni hisselerin nominal bedellerinin en fazla %10’a kadar nakit ödeme yapılabilmektedir.
3.4.2007 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan 1 no’lu Kurumlar Vergisi Kanunu Tebliği’nin 19.2.1. ve 20 no’lu ayırımlarında tam bölünmeyle ilgili hükümlere yer verilmiştir.
Bölünme Vergisizdir
Bilindiği gibi birden fazla şirket, bilanço değerleri değiştirilmemek kaydıyla vergisiz olarak birleştirilebilmektedir.
Aynı şekilde bir şirketin tüm bilanço kalemleri birden fazla şirkete dağıtılmak suretiyle vergisiz olarak ortadan kaldırılması (tam bölünme) mümkündür.
Bölünmede;
- Kurumlar vergisi doğmaz. (KVK’nın 20’nci maddesi) Zaten tam bölünen şirketin bilanço rakamları aynen devralan şirketlere intikal ettiği için kazanç oluşmamaktadır (Bu istisnadan yararlanabilmek için KVK’nun 20’nci maddesindeki gereklerin yerine getirilmesi gerekir).
- Bölünen şirketin mal varlıklarının başka şirketlere intikal ettirilmesi KDV ’den müstesnadır. Bu istisna, KDV indirim iptali de gerektirmez. Yani bölünme işlemi hiç KDV doğmaksızın tamamlanır. (KDV Kanunu Md.17/4-c) Bölünen şirketin devrolan KDV’si ve KDV iade alacağı bu bilanço kalemini devralan şirkete intikal eder.
- Bölünme yoluyla intikal eden gayrimenkullerin, devralan şirketler adına tapu tescilinde tapu harcı doğmaz (Harçlar Kanunu Md. 123).
- Bölünme sözleşmesi ve bölünme münasebetiyle düzenlenen diğer kağıtlar damga vergisinden istisna edilmiştir (DVK’na bağlı 2 no’lu Tablonun IV/17.pozisyonu).
Tam Bölünmenin Çözüm Teşkil Ettiği Durumlar
Şirket ortaklarının, şirkete ait varlıkları ve borçları paylaşarak ortaklıklarını sona erdirmeleri bazen sermaye şirketi ortağı durumunda olanlar, bu şirketteki paylarını alarak ayrılmak isteyebilirler.
Bölünme hükümleri yürürlüğe girmeden önce böyle bir ayrılık, büyük vergiler ve çözülmesi gereken sorunlar doğuran, satış, ayni sermaye koyma veya tasfiye gibi yöntemlerle yapılabiliyordu.
Halbuki şimdi tam bölünme yolu ile bir şirketin ani şekilde ve hiç vergi doğmadan ortadan kaldırılması, şirkete ait bilanço kalemlerinin kayıtlı değerleri ile iki veya daha fazla sayıdaki şirkete tevzi edilmesi, bu kalemleri devralan şirketlerde meydana gelecek sermaye artışlarını temsil eden yeni hisselerin, sona eren şirket ortaklarına istenilen konbinasyonda verilmesi suretiyle ortakların birbirinden kolayca ayrılması sağlanabilmektedir.
Şirketin belli bir işletmesini veya mal varlığını vergisiz olarak başka bir şirkete aktarıp bu şirkete yeni ortak alma imkanı finansman gücüne sahip yerli ve yabancı yatırımcılar, arsa, fabrika, hizmet işletmesi gibi ticari varlıklara sahip olan ve finansör ortak arayan kişilerle temas kurarak, sahip oldukları sermayeyi koyup ortaklık kurmak istemektedirler.
Finansörün ilgi duyduğu malvarlığına veya işletmeye sahip şirketin, başka mal varlıkları da mevcut ise, finansörün ilgilendiği bu varlık veya işletmenin ayrı bir şirkete aktarılmasına veya finansörün ortak olmak istemediği malvarlıklarının bu şirketten çıkarılmasına ihtiyaç duyulmaktadır.
Bu ayrışma sağlanarak finansörün ortak olabileceği yahut tüm hisselerini alarak tek başına sahip olabileceği şirketin oluşturulmasında TAM BÖLÜNME (Veya kısmi bölünme) ideal çözüm yoludur.
Tam Bölünme Yoluyla Miras Planlaması
Yaşı ilerlemiş şirket sahiplerinin önemli dertlerinden biri de, işten çekildiklerinde veya vefatları halinde mirasçıların şirketlerle ilgili durumlarının önceden planlanmasıdır.
Şirket sahibi, vefatından sonra birbiri ile ortak olması gerekecek mirasçıların bu ortaklığı sürdüremeyeceklerini düşünüyorsa, sağlığında, şirketini veya şirketlerini tam bölmek suretiyle, mirasçılardan her birine bir şirket düşecek şekilde organize edebilir ve bu şirket hisselerini vasiyet yoluyla ilgili mirasçıya bırakabilir (Miras planlama konusunda, Yaklaşım Dergisi’nin Ocak 2007 sayısındaki yazımıza bakınız).
Kısmi Bölünme
Yine KVK’nın 19 ve 20’nci maddelerinde düzenlenmiş olan kısmi bölünme, gayrimenkul, iki yılını doldurmuş iştirak hissesi, üretim veya hizmet işletmesi şeklindeki malvarlıklarının vergisiz olarak ve kayıtlı değerleri ile ayni sermaye şeklinde başka bir şirkete aktarılması imkanı olup bu yazımızın konusu dışındadır. Kısmi bölünme sonucu oluşan yeni hisseler, kısmi bölünen şirkete verilebileceği gibi, kısmi bölünen şirketin ortaklarına da verilebilmektedir (Kısmi bölünme hakkında geniş bilgi için Yaklaşım Dergisi’nin Ağustos 2005 sayısında yayımlanan yazımıza, yeni mevzuata göre kısmi bölünme hükümleri için, 1 no’lu KVK Genel Tebliği’nin 19 ve 20 no’lu bölümlerine bakınız).
Kaynak : Dünya Gazetesi
|
