Bilgi Üniversitesi'nde hazırladığımız Habervesaire.com'un gündem toplantılarından birinde, öğrencilerimizle 2000'li yıllarda hayatımızda nelerin değiştirdiğini tartışıyorduk. Tabii 2000'lere damgasını vuran esas gelişmenin “dijitalleşme” veya Türkçe söyleyişiyle “sayısallaşma” olduğu konusunda hemen herkes hemfikir.
Yeni teknolojiler, kişiler arası iletişimden, sosyal hayata, alışverişten eğlence anlayışımıza kadar pek çok alışkanlığımızı değiştirdi. Müzik ve sinema gibi sektörlerin yapısında devrim yaşanırken, kültür ürünlerinin üretilmesi, erişimi ve tüketilmesi konusunda bambaşka yöntemler ortaya çıktı. Google, Wiki, sanal ortam, etkileşim, Web 2.0, sosyal paylaşım, online oksijen, dijital müzik, dijital görüntü, mobil teknoloji, Wi-Fi, 3G, ve daha pek çok yeni kavramın yaşamımıza hakim olduğu 2000'lerde, pazarlama kavramı da yeniden tanımlandı. Pazarlama kavramını kökten değiştiren gelişmelerden en önemlileri ise şöyle sıralanıyor:
Google: 1990'larda Yahoo sayfasının en altındaki "Gooooooogle" yazısından tanıdığımız bu kutucuk, 2000'lerde dünyanın en fazla kullanılan ve ihtiyaç duyulan hizmeti haline geldi. Ürünler, hizmetler, tedarikçiler, alıcılar, satıcılar, patronlar, şirketler, çalışanlar, herkes ve herşey Google tarafından indekslendi, kategorilendirildi, puanlandı, sıraya dizildi. Artık herkes herkesi “Google'lıyor” ve aradığı bilgiyi Google'da buluyor. Google'da 1’inci sayfada çıkmak, bugün en önem verilen pazarlama araçlarından biri haline geldi. Ürün ve hizmetlere yönelik bu erişim kolaylığı ve şeffaflaşma, aynı zamanda "metalaşma" sürecini de hızlandırdı. Google ayrıca "Adwords", "Adsense" uygulamalarıyla internet üzerindeki reklam alma ve verme konusunda da ciddi bir değişim yarattı.
Web 2.0: 1990'larda web sayfaları, internet erişimindeki yavaşlık ve yazılımların tam olarak gelişmemesi nedeniyle, neredeyse basılı materyallerin ekrandaki görünümünden ibaretti. 2000'lerin hemen başında internet erişiminin biraz hızlanması, ses aktarımının da işin içine girmesiyle fotoğraf, video, ses gibi uygulamalarla internet biraz daha canlandı. Flash, QuickTime gibi araçlar kurumsal siteleri geliştirirken klasik medyalar da internet üzerindeki içeriklerini hızla artırdı. Ancak internetteki esas sıçrama, bir yandan hızlı ve ucuz erişim sağlayan DSL teknolojisinin yaygınlaşmasıyla, diğer yandan ise içerik yönetim sistemlerinin geliştirilmesiyle yaşandı. 2001'de ortaya çıkan Vikipedi hızla büyürken, büyük ölçüde açık yazılım geliştiricilerin katkısıyla, en ünlüleri PHPnuke, Wordpress, Joomla olan içerik yönetim sistemleri ortaya çıktı. 1990'larda “Usenet” veya internet forumlarıyla başlayan online görüş alışverişi, kısa süre içinde "Blog" kavramına dönüştü ve Web 2.0 çağı başladı. Web 2.0'ın doruk noktası ise, hiç kuşkusuz 2005'te YouTube'un ortaya çıkışıyla yaşandı.
Sosyal paylaşım: 2002-2003'te ortaya çıkan MySpace, günümüzde yaygın olarak kullanılan sosyal paylaşım ortamlarının ilk örneklerinden biri sayılabilir. Aynı tarihlerde Blogspot, Wordpress gibi ücretsiz blog sitelerinin gelişmesi, kişisel yayıncılığa olan ilginin artması, Technorati gibi blog arama servislerinin ve Digg gibi etkileşim-paylaşım ortamlarının doğmasına neden oldu. Blogların yarattığı sosyal ortamlar, etkileşimler ve ağlar, 2003-2004'te Facebook'un temellerinin atılmasıyla yeni bir sıçrama yaşadı ve Facebook'la birlikte "Sosyal ağ" veya "Sosyal paylaşım" çağı başladı. Her türlü içeriğin istenen kişilerle paylaşılabildiği, etkileşim olanaklarının son derece yüksek olduğu Facebook, 350 milyon kullanıcısıyla bu alanın lideri konumunda. Twitter, FriendFeed gibi sosyal paylaşım ve mikroblog siteleri artık insanları "online sosyal ortamda" yaşatıyor. Web 2.0 ve sosyal paylaşım ortamları genel olarak pazarlama kavramının, özellikle de viral marketing, buzz marketing ve kulaktan kulağa pazarlama gibi kavramların köklü bir değişime uğramasına neden oldu.
Mobil teknolojiler: İnternet ve buna bağlı olarak geliştirilen donanım ve yazılımlar, hayatımızı ve pazarlama anlayışını değiştirirken, 2000'li yıllar bir yandan da bütün bunları "mobil" olarak yapmamızı sağlayacak teknolojileri ortaya çıkarttı. Cep telefonu, cep telefonundan internet erişimi yanında Wi-Fi, yani kablosuz internetin hayatımıza girmesi, yaşamımızın her anını son derece ucuz, hatta bedava yüksek hızlı internet ortamında geçirmemize olanak veriyor. Bunun yanında notebook ve netbook fiyatları giderek düşerken, avuç içi bilgisayarlar, bilgisayar özelliği kazandırılmış cep telefonları ve bu aletlerin sağladığı olanaklar da her geçen gün artıyor.
Online alışveriş: Başlangıçta pek çokları tarafından güvensiz bulunsa da, online alışveriş 2000'lerde, özellikle de 2’nci yarısından sonra hayatımızın önemli bir parçası haline geldi. Kitap, CD, elektronik eşya gibi kalemlerde alışverişin daha büyük bir yüzdesi online ortamda gerçekleştirilirken, online inceleme, offline alışverişi belirler duruma geldi. Tabii burada yalnızca alışverişi değil, tüm finansal işlemleri de dikkate almak gerekiyor. Sermaye piyasaları, bankacılık işlemleri, yatırımlar ve parayla ilgili daha birçok işlem, artık bilgisayar veya telefon aracılığıyla internet üzerinden gerçekleştirilebiliyor.
Bunlar 2000’li yıllarda, pazarlama sürecinin büyük değişimler geçirmesine neden olan önemli kilometre taşları. Nereden nereye ve hangi araçlarla geldiğimizi hatırlamak için kısa bir özet yapmak, nereye gittiğimizi bilmek açısından önemli.
Kaynak: Dünya Gazetesi
www.dunyagazetesi.com.tr
|
