|
İnovasyon için en etkin finansman araçlarının başında "girişim sermayesi" ve "iş melekleri" yatırımları gelir. Her iki yatırım türü de, kurulma aşamasındaki ve yeni kurulmuş şirketler için önemli fırsatlar sunuyor. Yatırım yapılan şirketten alınan hisse karşılığında, gereken finansman ve yönetim danışmanlığı sağlanarak, şirketin büyütülmesi ve yapılan yatırımın çok üstünde gelir elde edilmesi beklenir.
Girişim sermayesi, önemli ekonomik kazanç getirme potansiyeli olan, genç, hızlı büyüyen şirketlere, deneyimli profesyonellerce finansman sağlanmasıdır. Girişim sermayesinde yatırım için gereken fonlar, konunun uzmanları tarafından sermaye piyasasından toplanır ve büyüme potansiyeli yüksek girişimlere yatırım yapılmasıyla kullanılır. Girişim sermayesi fonlarının en başarılı uygulamalarını ABD'de görüyoruz. Ülkede, 1970'lerden bu yana inovasyonun arkasındaki en büyük güç girişim sermayesidir. Bugün birer dünya devi olan Microsoft, Yahoo, Amazon, Apple, Cisco, Intel, Fedex, Oracle gibi pek çok inovasyon odaklı şirket, girişim sermayesi sayesinde kuruldu.
İş melekleri, yüksek kazançlara sahip, kendileri de birer girişimci olan kişilerdir. Karşılığında önemli finansal getiriler elde etmek için sahip oldukları finansal kaynakları, deneyim ve ilgi alanlarına giren, kurulma aşamasındaki veya yeni kurulan şirketlere yatırırlar. İş melekleri de yatırım yaptıkları şirketlerden hisse alır ve aktif olarak yönetimde söz sahibi olmayı yeğler.
Bu alanda devlete düşen önemli bir görev, özel sermayeyi inovasyonun finansmanına özendirmek, girişim sermayesi fonları ve iş melekleri için uygun ortamı oluşturmaktır. Bu amaçla gerekli yasal düzenlemelerin yapılmasının yanında, politik ve ekonomik istikrarın sağlanması da büyük önem taşıyor. Özel sermaye için bu tarz yatırımları çekici hale getirmekte kullanılan önemli bir araç, yatırımların dönüşlerini doğrudan etkileyen vergi teşvikler.
Diğer yandan, girişim sermayesi ve iş melekleri yatırımları konusunda farkındalık yaratma çalışmaları, girişimcilerle yatırımcıları bir araya getirecek faaliyetlerin desteklenmesi, girişim sermayesi ve iş melekleri ağlarının oluşturulmasının teşviki, bu tarz yatırımlar için yüksek etik standartların oluşturulmasının sağlanması da, devletin başlıca görevleri arasında sayılabilir.
Girişimci sermayesi alanında devlet müdahalesinin başarıyla uygulandığı ülkelerin başında İsrail geliyor. İsrail hükümeti, 1993'te ülkede girişim sermayesini harekete geçirebilmek için "Yozma" adında bir program başlattı. Şimdi tüm dünyada bir başarı örneği olarak anlatılan bu programda devlet, özel sektörde “çekirdek sermaye” olarak kullandırılmak üzere 100 milyon dolarlık bir "fon sepeti" oluşturdu. Bu ana fonu yönetmek için de, "Yozma Girişim Sermayesi" adında bir yatırım şirketi kuruldu.
Ana fondan, her biri 20 milyon dolardan daha fazla olan 10 ayrı girişim sermayesi fonu oluşturuldu. Devlet her fona 8 milyon dolar yatırdı. Geri kalan miktar da, yerli ve yabancı emeklilik fonları, yabancı girişim sermayesi fonları, yabancı sanayi kuruluşları ve stratejik ortaklardan sağladı. Yozma, kısa sürede büyük başarı yakaladı ve 4 yılın sonunda özelleştirildi. İsrail'deki girişim sermayesi endüstrisinin büyüklüğü 1991'de 58 milyon dolar iken, Yozma sayesinde 2000'de 6,5 milyar doların üzerine çıktı.
Dünyada ve Türkiye'de Girişim Sermayesi
Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü’nün (OECD) 2008'de yayınladığı verilere göre, girişim sermayesi, OECD ülkelerinde önemli artış gösteriyor. Bu yatırımlar 2003'de gayrisafi yurtiçi hasılanın yüzde 0,04'üne karşılık gelirken, 2006'da bu oran yüzde 0,16'ya yükselmiş durumda.
Ancak Türkiye’de girişim sermayesi çokça konuşulup tartışılsa da, bir türlü gelişemiyor. Bunun arkasında pek çok neden var: Konunun, devletin inovasyon politikası öncelikleri arasına girememesi, özel sektörün kültürel ve başka sebeplerden dolayı konunun uzağında kalması gibi... İnovasyonda, özel sektörden kaynaklanan zorluklar devlet müdahalesiyle aşılabildiğinden, Türkiye'de de konuyla ilgili gerekli gelişmenin sağlanmasında, politika yapıcılara ve uygulayıcılara önemli görevler düşüyor. Uygulayıcı kuruluşlar olarak, KOSGEB ve Türkiye Teknoloji Geliştirme Vakfı’nın (TTGV), yıllardır bu yönde çabalarının devam ettiğini biliyoruz. Çabaların ulusal inovasyon sistemi boyutunda etkin bir koordinasyon ve birbirini destekleyici ve tamamlayıcı faaliyetlerle sürdürülmesiyle, girişim sermayesi endüstrisinin önü de açılacaktır.
Kaynak: Dünya Gazetesi
www.dunyagazetesi.com.tr
|
