Yemeksepeti.com, Gittigidiyor.com, E-bebek.com, Yonja.com, Kariyer.Net, Ciceksepeti.com, Sahibinden.com, Ekşi Sözlük… Türkiye’nin marka olmuş ve belli bir cirosal büyüklüğe ulaşmış, büyük holdinglerin bünyelerinde yer almayan internet sitelerine göz attığımızda, arkasında hep idealleri olan genç girişimcileri görüyoruz. Bu isimler bundan 10-12 yıl önce yola çıktıklarında, işe yalnızca hayal ederek başladılar. Hatta birçoğu tanıdıklarından borç alarak projesini hayata geçirebildi. Tutundukları nokta ise, yakın bir gelecekte internetin hayatımızın vazgeçilmez unsurlarından biri olacağıydı.
Buna inandılar ve ABD'deki başarılı örneklerden esinlenerek projelerini hayata geçirdiler. Bugün her biri, ikinci kuşak internet girişimcilerinin hayalini süsleyecek bir başarı öyküsüne sahip.
Gözler İkinci Kuşakta
Şimdi sıra ikinci kuşak internet girişimcilerinde... Son 3-4 yılda kurulan bu siteler yavaş yavaş sektörde ağırlığını hissettirmeye başladı. Tıpkı birinci kuşak “ağabeyleri” gibi, onlar da üçüncü kuşağın örnek aldığı isimler olma yolunda emim adımlarla ilerliyor. Hatta içlerinden bazıları şimdiden yerli-yabancı yatırımcıların dikkatini çekmeyi bile başardı.
Trend, Tek Ürün Siteleri
E-ticaret sektöründe iki tip site yaklaşımı ön plana çıkıyor. Bunlardan ilki, hemen her şeyi satan hipermarket siteleri. Türkiye’de Hepsiburada.com ve Gittigidiyor.com gibi siteleri bu yaklaşıma örnek olarak verebiliriz.
Fakat son yıllarda özellikle tek ürüne odaklı siteler ön plana çıkmaya başladı. Önce ABD'de, ardından da diğer ülkelere yayılan bu siteler, Türkiye'de de hızla popülerleşiyor. İkinci kuşak internet girişimcilerin projelerine bakıldığında, aslında hemen hepsinin tek ürüne veya konsepte odaklı uzman siteler ortaya çıkardığını görüyoruz. Yani ikinci kuşak internet girişimcileri kurdukları sitelerde, yalnızca ayakkabı, yalnızca dekoratif ürünler satıyor. Ya da daha odaklı hareket ederek, eğer bir kariyer sitesi kuracaksa, yalnızca üniversite öğrencilerine yönelik bir siteyi hayata geçiriyor. Zaten uzmanların da sanal dünyanın yeni girişimcilerine en önemli tavsiyesi, tek ürün veya konsepte yönelik projelere yönelmeleri.
Yola İyi Planlamayla Çıkılmalı
Peki, bir fikri olup da internet sitesi kurma aşamasında olan veya mevcut projesini büyütmeyi düşünen girişimcilerin nelere dikkat etmesi gerekiyor? Yeni ekonomide genç girişimcilerle yatırımcıları ve profesyonelleri biraya getiren E-tohum'un kurucusu Burak Büyükdemir, internet üzerinde kendi şirketini kurmak isteyen gençlerin öncelikle yola iyi bir planlamayla çıkması gerektiğini söylüyor.
Büyükdemir; "Gençlerin yapmak istedikleri iş modelinin ilgili olduğu sektörü çok iyi analiz etmeleri, rekabeti, yurt dışındaki trendleri ve gelir modellerini planlamaları şart" diyor ve bu yapılmadığı takdirde zamanın boşa harcanacağını belirtiyor.
Bir başka önemli nokta ise odaklanmak. Projesi olanların yaptıkları işe, sektöre ve müşterilerine odaklanmaları gerekiyor. Yani ‘Hem bir yerde çalışayım, diğer yandan da girişimci olayım’ demek pek mümkün değil. Yani bir iş kurulacaksa riske girmeleri ve yalnızca bu konuya odaklanmaları gerekiyor. Büyükdemir, gençlere ayrıca, tüm sektörleri kapsayan iş modelleri yerine, büyüyecek ve ölçeklenebilir iş modeliyle düzgün bir alanı seçmelerini öneriyor. Ayrıca "Müşterilerinizi yakından dinleyin ve onlardan gelecek geri beslemeleri hızla hayata geçirin" tavsiyesinde bulunuyor.
Trendleri İyi Takip Edin
İnternet girişimlerinde başarının en önemli anahtarı, yapılmayanı yapmaktan geçiyor. Eğer bir projenin mevcut binlerce siteden farklı bir hizmeti yoksa, bunca site arasından sıyrılıp popülerleşme şansı da yok denecek kadar az oluyor.
Bir internet projesinde bir fikrin mutlaka ilk kez uygulanıyor olması da gerekmiyor. Şu an Türkiye'de başarılı olmuş neredeyse bütün sitelerin, aslında yurt dışındaki örneklerinin birer kopyası olduğunu dikkate alırsak, önemli olanın yurt dışındaki trendleri iyi takip edip, bunu Türkiye koşullarına uygulamak olduğunu söyleyebiliriz.
Bu yüzden e-ticaret anlamında fikir bulmak istiyorsanız ABD ve Güney Kore pazarlarını mutlaka incelemiş olmanız gerekiyor. Zira çok fazla kişi bilmese de, internet dünyasında ABD'den sonra en gelişmiş pazar Güney Kore.
Basit Hatalara Düşmeyin
Bir internet projesinin başarılı olabilmesi için dikkat edilmesi gereken önemli noktalar da var. Doğru proje olmasına karşın, yapılacak temel hatalar, çok iyi bir projenin bile ölü doğmasına neden olabiliyor.
Uzmanlar anlaşılması güç içerik, kötü bir web tasarımı ve site içinde gezintiyi zorlaştıran engellerin en sık yapılan hatalar olduğu konusunda hem fikir. Sitenin mutlaka basit olması gerekiyor. Yetersiz ürün bilgisi, fotoğraf eksikliği ve fiyatların detaylı belirtilmemesi de sık yapılan hatalar olarak sıralanıyor. Gelir modeli olmayan fikirler üzerinde çok fazla zaman kaybetmeyin. Gelir modeli yalnızca reklama dayanan fikirleri, dikkatli bir şekilde değerlendirmek gerekiyor.
Yapılan araştırmalara göre, internet müşterilerinin en şikayetçi olduğu konuların başında ise sayfaları yavaş açılan ve altyapısı zayıf siteler yer alıyor. Bu yüzden mutlaka dikkat edilmesi gerekiyor. Yine araştırmalar gösteriyor ki, internet müşterilerinin en dikkat ettikleri konulardan biri de güvenlik. Sitenin müşteri bilgileri için mutlaka bir gizlilik politikasının olması gerekiyor. Ayrıca mutlaka bir iade ve müşteri hizmeti politikasının da olması şart. Tüm bu ayrıntılar aslında müşteri gözünde internet sitesinin işe ne kadar profesyonel yaklaştığını da gösteriyor.
Melekler Şirket Avında
İnternet girişimlerinin büyümesinde en önemli desteklerden biri kuşkusuz yatırım melekleri. Yatırım meleklerinin kurumsal yatırımcıdan en önemli farkı, yatırım meleklerinin maddi katkılarının yanı sıra bilgi, birikim ve çevrelerini de girişimcileri ile paylaşmaları. Bu yüzden internetteki yatırım melekleri genelde kendi işlerini başarıyla kurmuş kişilerden oluşuyor.
Tüm dünyada parlak internet sitelerine yatırım yaparak, sitelerin büyümesini sağlayan melek yatırımcılar, Türkiye'de de şirket avındalar. Hatta bu konudaki son gelişme, alışverişte son dönemin en başarılı örneklerinden biri olan Markafoni'nin Facebook, Skype ve Spotify gibi lider internet şirketlerine yatırım yapan Klaus Hommels'in de aralarında bulunduğu yabancı bir yatırım grubundan 11 milyon TL tutarında yatırım desteği almasında yaşandı. Tolga Tatari ve Ahmet Sarı tarafından kurulan ve 1 milyon aktif üyesiyle Türkiye'nin en büyük e-ticaret şirketlerinden biri olan Markafoni böylelikle, uluslararası bir yatırımcı çekmeyi başardı.
Gelecek Niş Pazarlarda
Labx, girişimcilere melek yatırımcı sermayesi ve danışmanlık desteği sağlamayı amaçlayan bir şirket. Bu model ile bugüne kadar 6 iş fikrini hayata geçiren ve 85 kişilik bir melek yatırımcı ağı elde eden şirketin kurucusu Fuat Sami'ye göre, genelde internet girişimlerinde iki tür problem var.
İlki, girişimcinin iş fikrini sunduğu alt sektörle ilgili yeterli tecrübe sahibi olmaması. Diğeri ise gelir modelinin sponsorluklara ve trafiğe dayalı reklama bağlı olması. Sami'ye göre de, böyle belirsizlikler olduğu için yatırımcılar bu tarz iş fikirlerine yatırım yapmayı tercih etmiyorlar.
Bu yüzden bu alana girmek isteyen gençlerin mutlaka, öncelikli olarak gelir modeli sağlam ve bir müşteri ihtiyacını karşılayan ve potansiyeli olan işlere odaklanması gerekiyor. Sami, geleceğin internet girişimlerinin ise niş bir pazara hitap eden ve özellikle bir probleme çözüm sunan internet sitelerinde olduğunu düşünüyor.
Kaynak: Bu yazı, www.kobifinans.com.tr için, Ekonomist Dergisi’nden derlenmiştir.
www.ekonomist.com.tr
|
